Η τέχνη την εποχή της κρίσης

Έχει θέση η τέχνη την εποχή της κρίσης; Και ποια είναι αυτή;

Καταγράφουμε δημοσιεύματα από την Deutsche Welle και από την Καθημερινή της Κυριακής 23 / 5 τα οποία προσεγγίζουν το θέμα.

Με ορισμένες δικές μας σύντομες σκέψεις.

«Ανθρωπάκο, τί γίνεται τώρα;»

Ολοκληρώθηκε το φεστιβάλ θεάτρου στο Βερολίνο με τις δέκα καλύτερες παραστάσεις του γερμανόφωνου χώρου. Το βραβείο απονεμήθηκε στο κρατικό θέατρο του Μονάχου για το έργο με τον τίτλο "Ανθρωπάκο, τί γίνεται τώρα";

Το κτίριο που στεγάζει το φεστιβάλ θεάτρου του Βερολίνου, το σημαντικότερο στο είδος του, στο γερμανόφωνο χώρο, θα ξεκινήσει σε λίγες μέρες να ανακαινίζεται. Για τις ανάγκες του φεστιβάλ έγιναν μόνο κάποια μερεμέτια. Πάντως για την ανακαίνιση έχει προβλεφθεί ένα σημαντικό κονδύλι από το πακέτο στήριξης για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης. Η οικονομική κρίση, οι χαμένοι και η κερδισμένοι, η ηθική που αναπτύσσεται σε τέτοιες εποχές, ήταν ένα από τα βασικά θέματα του φεστιβάλ όπως λέει ο Βόλφγκανγκ Χέμπελ, εκπρόσωπος τύπου της κριτικής επιτροπής: «Βλέπει κανείς πως όλες οι παραγωγές τις οποίες προσκαλέσαμε είχαν να κάνουν με αυτό το θέμα. Ούτως ή άλλως το θέατρο ασχολείται εδώ και χρόνια με αυτή τη θεματική. Στην Γερμανία ακόμα και σε εποχές που ήταν πολύ καλύτερες οικονομικά για τη χώρα, το θέατρο παρουσίαζε τους χαμένους του οικονομικού θαύματος και τους υπερασπιζόταν».

Το βραβείο φέτος απονεμήθηκε στους Ανέτ Πάουλμαν και Πάουλ Χέρβινγκ από το κρατικό θέατρο του Μονάχου για το έργο με τον τίτλο «Ανθρωπάκο τι γίνεται τώρα;». Η σκηνοθεσία βασίζεται στο μυθιστόρημα του Χανς Φαλάντα που έγραψε το 1932 και μιλάει για το κραχ του 1929 και την οικονομική εξαθλίωση εκατομμυρίων ανθρώπων.

Η οικονομική εξαθλίωση εκατομμυρίων ….

Ο σκοτεινός κόσμος των φτωχών που ζουν στο περιθώριο ήταν και το θέμα της σκηνοθεσίας της Κάριν Μπάγερ από το κρατικό θέατρο της Κολωνίας. Βασίζεται στην ταινία του Ιταλού Έτορε Σκόλα «Οι βρώμικοι, οι άσχημοι και οι κακοί». Ο θεατής παρακολουθεί τη ζωή μιας οικογένειας που είναι κλεισμένη μέσα σε ένα γυάλινο σπίτι. Άνθρωποι πάμφτωχοι, εξαθλιωμένοι, πρόθυμοι να πουλήσουν οτιδήποτε και να πουληθούν για να αποκτήσουν λίγα χρήματα. Βρίζουν, φωνάζουν, χτυπιούνται, κάνουν σεξ, κλαίνε, παρακαλάνε, εξευτελίζονται. Ο κόσμος των φτωχών δεν είναι άγιος. «Όταν βλέπω στην τηλεόραση πως μιλάνε γι αυτό το κομμάτι της κοινωνίας βλέπω πως υπάρχει πολύ κακογουστιά. Το βρίσκω εντυπωσιακό ότι φέτος στο φεστιβάλ, μιλήσαμε για αυτό το θέμα με ένα πολύ πνευματικό τρόπο, με απόσταση, με ζωντάνια. Κάναμε συζητήσεις για την οικονομική καταστροφή που έρχεται ή που δεν έρχεται» λέει και πάλι ο Βόλφγκανγκ Χέμπελ.

Αινιγματικό και με χιούμορ ήταν το έργο που σκηνοθέτησε ο Ελβετός Κρίστοφ Μαρτάλερ. Η σκηνογράφος του Άννα Βίμπροκ έφτιαξε ένα περίπτερο, μέσα στο οποίο μένουν άνθρωποι που η ανάγκη τους έφερε να μείνουν μαζί. Έχασαν τα πάντα λόγω της οικονομικής κρίσης αλλά παρόλα αυτά δεν μπορούν να συνεννοηθούν, δεν μιλάνε την ίδια γλώσσα.

Το φεστιβάλ θεάτρου στο Βερολίνο φέτος ήταν ίσως περισσότερο επίκαιρο από ποτέ.

Καθημερινή 23/5

Η κρίση δεν λύγισε την τέχνη

Το κραχ στην Αργεντινή μαζί με τη φτώχεια έφερε «ρεύμα» οικονομίας, ευέλικτες παραστάσεις, δωρεάν θεάματα

Του Δημήτρη Ρηγόπουλου

Το «Κολόν» είναι ένα από τα μεγαλύτερα θέατρα του Μπουένος Άιρες. Λίγους μήνες μετά την κήρυξη πτώχευσης τον Δεκέμβριο του 2001, ένα ανοιξιάτικο απόγευμα ο κόσμος παρακολουθούσε από τα λεωφορεία μια πυκνή ουρά να ξεδιπλώνεται χωρίς εμφανές τέλος. Ήταν οι θεατές μιας ασυνήθιστης παράστασης που χωρίς να το θέλει θα έμενε στην ιστορία της πόλης. Ο κόσμος δεν κρατούσε χρήματα που αντιστοιχούσαν στο αντίτιμο του εισιτηρίου, αφού εισιτήρια, όπως και χρήματα άλλωστε, δεν υπήρχαν. Ο καθένας είχε μαζί του μικρές σακούλες με ρύζι, μακαρόνια, γάλα. Μόνο έτσι θα έμπαιναν στο θέατρο.

Εννιά χρόνια μετά το αργεντίνικο κραχ και την ιδιότυπη εκείνη παράσταση, η θεατρική σκηνή του Μπουένος Αϊρες γνωρίζει ιδιαίτερη άνθηση.

Οι συνέπειες της κρίσης κορυφώθηκαν τον Οκτώβριο του 2002 όταν οι περισσότεροι από τους μισούς Αργεντίνους (57,5%) ζούσαν επισήμως κάτω από το όριο της φτώχειας, ενώ ένα διόλου ευκαταφρόνητο 27,5% αντιπροσώπευε τους πολίτες που ζούσαν σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας. Την ίδια χρονιά το θέατρο «άντεχε» εντυπωσιακά. Περισσότερες από 390 ομάδες συνέχιζαν να ετοιμάζουν παραστάσεις και να τις παρουσιάζουν στα 123 «επίσημα» θέατρα της πρωτεύουσας. Και σχεδόν 150 παραστάσεις ανέβηκαν εκτός του επίσημου δικτύου, στο off Buenos Aires. H συγγραφέας και μεταφράστρια Εφη Γιαννοπούλου έζησε από κοντά τον θεατρικό «πυρετό» της πόλης, καθώς έμεινε μερικούς μήνες στο Μπουένος Αϊρες το 2006. «Θυμάμαι μια παράσταση που παιζόταν σε σπίτι. Σε κανονικό σπίτι».

Η έκρηξη του ντιζάιν

Αλλά δεν ήταν μόνο το θέατρο. Ο Θανάσης Παπαδημητρίου πήγε στην Αργεντινή παραμονές της χρεοκοπίας. Θα εργαζόταν ως νηπιαγωγός στο σχολείο της ελληνικής κοινότητας του Μπουένος Άιρες. Στην αρχή η εμπειρία ήταν τρομακτική. «Υπήρχε φόβος. Έβλεπες επιδρομές σε εστιατόρια. Έκλεβαν το ταμείο και τους πελάτες μαζί». Αλλά όταν πέρασε το πρώτο καυτό κύμα των αιματηρών διαδηλώσεων και των λεηλασιών, η κοινωνία άρχισε να ισορροπεί στη νέα πραγματικότητα. «Οι άνθρωποι που έμεναν άνεργοι και δεν ήταν καθόλου λίγοι, απογοητευμένοι επειδή η πιθανότητα να βρουν καινούργια δουλειά ήταν μικρή, στρέφονταν στο πιο δημιουργικό κομμάτι του εαυτού τους», θυμάται ο κ. Παπαδημητρίου. «Και άρχισαν να φτιάχνουν πράγματα. Αντικείμενα, μικροέπιπλα, κατασκευές, ζωγραφική, τα πάντα. Έτσι, μέσα σε λίγους μήνες το Μπουένος Άιρες γέμισε μικρές γκαλερί, αλλά και μαγαζάκια από νέους ντιζάινερ που προσπαθούσαν να πουλήσουν τις κατασκευές τους. Ακόμα πιο διαδεδομένοι ήταν οι πάγκοι σε μεγάλες υπαίθριες αγορές στις πλατείες της πόλης. Το να πουλήσουν τα έργα τους ήταν πιο εύκολο από ποτέ, καθώς όλα τα προϊόντα εισαγωγής ήταν απλησίαστα για ένα συντριπτικά υψηλό ποσοστό της κοινωνίας της Αργεντινής».

Το Μπουένος Αϊρες πλημμύρισε με γκαλερί. Μέσα σε τρία χρόνια, από το 2005 μέχρι το 2008, η εξαγωγή έργων τέχνης αυξήθηκε κατά 65%! «Η άνοδος των εξαγωγών έργων τέχνης μπορεί να αποδοθεί σε δύο παράγοντες», υποστηρίζει ο ειδικός Αντριαν Γκουαλντόνι Μπασουάλντο. «Από τη μια έχουμε τη διεθνή αναγνώριση για την ποιότητα της τέχνης που παράγεται στην Αργεντινή και ταυτόχρονα επωφελούμαστε από την διαφορά της αξίας ανάμεσα στο πέσο και στα άλλα νομίσματα».

Η φτώχεια έγινε στυλ

Η προσαρμογή στις νέες συνθήκες απαίτησε ευελιξία και ιδέες. Παραστάσεις 24 ρόλων παίζονταν από πέντε ηθοποιούς, γιατί τόσο μπορούσε να αντέξει ο σφιχτός προϋπολογισμός μιας ομάδας. Το εύρημα μάλιστα έγινε «στυλ» ή «ιδεολογία», αναγορεύθηκε σε «ρεύμα» και βγήκε έξω από τα σύνορα της χώρας. Η θεατρική εβδομάδα συρρικνώθηκε σε δύο ημέρες και πολλές ομάδες συντηρούσαν ένα χώρο. Μια ημέρα μπορούσες να δεις τρεις παραστάσεις στη σειρά στο ίδιο θέατρο. Η αίθουσα «El Camaran de las Musas» είναι μια ενδιαφέρουσα περίπτωση. Άνοιξε τις πόρτες της το 2001, όταν τα σημάδια της μεγαλύτερης ύφεσης της αργεντίνικης οικονομίας είχαν γίνει ορατά. Παρ’ όλα αυτά η ενεργητικότητα στο ζενίθ της κρίσης έπιασε κόκκινο. Γρήγορα ο νέος χώρος έγινε στέκι. Ο Εμίλιο Γκουτιέρες θυμάται: «Ο κόσμος ερχόταν να δει θέατρο, να παρακολουθήσει διαλέξεις, να δει εκθέσεις ή να πιει το ποτό του». Ο ίδιος δίνει την εξήγηση για το φαινομενικά παράδοξο αργεντίνικο boom στις τέχνες: «Σε εποχές κρίσης ο κόσμος έχει ανάγκη να βγει από το σπίτι του, να δει κάτι άλλο από αυτό που του προσφέρει η τηλεόραση».

Κατέρρευσαν οι τιμές

Η κρίση έφερε σημαντική μείωση των τιμών στα εναλλακτικά, κυρίως, θεατρικά στέκια του Μπουένος Αϊρες. Ενα «κανονικό» εισιτήριο πριν από το 2001 κόστιζε κατά μέσο όρο από 12 έως 15 πέσος. Σε 12 μήνες η αντίστοιχη τιμή κυμαινόταν από 5 μέχρι 8 πέσος και το ακριβότερο εισιτήριο δεν κόστιζε περισσότερο από 10 πέσος. Φοιτητές και ηλικιωμένοι μπορούσαν να δουν θέατρο ακόμα φθηνότερα, με 2 ή 3 πέσος.

Αλλά η κρίση έφερε και μια παράδοξη μόδα: τη μόδα των «δωρεάν» θεαμάτων. Το 2002 εγκαινιάστηκε το πρώτο επαγγελματικό θέατρο δωρεάν θεαμάτων στο Λοράνχε του Μπουένος Αϊρες. Ο θεατρικός επιχειρηματίας Κάρλος Ρότεμπεργκ σκέφτηκε να δεσμεύσει μια αίθουσα στο συγκρότημα «Corrientes 1372», όπου παρουσιάζονταν αποκλειστικά παραστάσεις χωρίς εισιτήριο. «Πολλαπλασιάσαμε την ποσότητα των προσφερόμενων θεαμάτων και στο τέλος της σεζόν είχαμε ένα μέσο όρο εσόδων 4 ή 5 πέσος κατ’ άτομο», δηλώνει ο Ρότεμπεργκ.

Η Εφη Γιαννοπούλου δεν θεωρεί ότι η Ελλάδα θα εξελιχθεί υποχρεωτικά σε μια νέα Αργεντινή. Παρ’ όλα αυτά βρίσκει ομοιότητες. «Και στην Αργεντινή πέρασαν μια περίοδο εύκολου πλουτισμού που ξεφούσκωσε απότομα. Σήμερα σε προσκαλούν σε δείπνο και είναι πιθανό το μενού να περιλαμβάνει ένα πιάτο φακές. Ενώ εμείς θα πρέπει να “σηκώσουμε” τον μισό Βασιλόπουλο. Σε πολλά πάρτι θα βρεις μόνο μπίρα, την οποία συνήθως έχεις αγοράσει εσύ ο ίδιος. Η Αργεντινή άντεξε. Δεν διαλύθηκε, είναι μια κοινωνία σε ανασυγκρότηση».

Στην Ουγγαρία, λύση οι χορηγίες

Στις 27 Οκτωβρίου του 2008 η Ουγγαρία χτύπησε την πόρτα του ΔΝΤ και της Ευρωπαϊκής Ενωσης προκειμένου να εξασφαλίσει δάνειο 25 δισ. ευρώ. Ο αντίκτυπος στην πολιτιστική βιομηχανία της χώρας ήταν άμεσος. Η κυβέρνηση του σοσιαλιστή Φέρεντς Γκιούρτσανι, το κόμμα του οποίου καταποντίστηκε στις πρόσφατες εκλογές, σταμάτησε όλα τα μεγάλα πρότζεκτ πολιτιστικής υποδομής. Με εξαίρεση τη χρηματοδότηση για το Πεκς, Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης το 2010.

Πιο χαρακτηριστική περίπτωση η ανακαίνιση του Θεάτρου Ερκελ στη Βουδαπέστη, έδρα της δεύτερης κρατικής όπερας της χώρας. Το 2008 ο Γκιούρτσανι υποσχέθηκε σταθερή χρηματοδότηση της τάξης των 5,3 δισ. ουγγρικών φιορινιών. Το 2009 εκταμιεύθηκαν 5,05 δισ. και για το 2010 δεν αναμένεται να ξεπεράσουν τα 4,9.

«Η θετική επίπτωση της κρίσης ήταν ότι οι πολιτιστικοί οργανισμοί στην Ουγγαρία υποχρεώθηκαν να βελτιώσουν το μάρκετινγκ και να εστιάσουν περισσότερο στην προσέλκυση χορηγιών», μας λέει ο Αντράς Ντέζι, δημοσιογράφος στη μεγαλύτερη εφημερίδα της χώρας, τη Nepszabadsag. Ταυτόχρονα, η προηγούμενη κυβέρνηση υιοθέτησε νόμο σύμφωνα με τον οποίο όσοι βοηθούσαν οικονομικά θεατρικές ομάδες και οργανισμούς δικαιούνταν φορολογική έκπτωση.

Στην Ουγγαρία, όπως και στην Ελλάδα, πολλά θέατρα εξαρτούν τη βιωσιμότητά τους από τις επιχορηγήσεις των δημόσιων ταμείων. Τώρα, η συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης στα σχετικά προγράμματα μειώθηκε.

Η άποψη του Νέου Μέτοικου

Εμείς κρατάμε την άποψη ότι σε καιρούς κρίσης ο κόσμος έχει ανάγκη από την τέχνη. Έχει την ανάγκη να εκφραστεί, αλλά και να επικοινωνήσει, να «μοιραστεί» βιώματα και συναισθήματα.

Δεν θα ήταν περιττή «πολυτέλεια» και σε μια τέτοια εποχή – ως αντίδοτο και στο ισοπεδωτικό μιντιακό βομβαρδισμό του «πολιτισμού της τσόντας» - να ενισχυθούν πρωτοβουλίες σε διάφορες μορφές τέχνης.

Ιδιαίτερα οι πρωτοβουλίες από νέους ανθρώπου, νέα σχήματα.

Αλλά και από καταξιωμένους καλλιτέχνες.

Να φτάσουν όλα αυτά πιο κοντά στον απλό άνθρωπο.

Η ιδέα και για κάποιες δωρεάν παραστάσεις δεν είναι τόσο απόμακρη πλέον.

Η μείωση της τιμής των εισιτηρίων σε πολλές παραστάσεις θεατρικές και μουσικές επίσης.

Ανάγκη η συνεργασία μεταξύ σχημάτων, ομίλων και ομάδων.

Η Αυτοδιοίκηση, οι νέοι Δήμοι οφείλουν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των καιρών.

Α, και κάτι άλλο … εδώ στην Ελλάδα οι επενδύσεις στον πολιτισμό θεωρούνται «αντιαναπτυξιακές» και περιττή σπατάλη – χρόνια τώρα. Ενώ, όπως προκύπτει από το ρεπορτάζ, στη συντηρητική Γερμανία της αντιπαθητικής Μέρκελ, « για την ανακαίνιση του κτιρίου που στεγάζει το Φεστιβάλ Θεάτρου του Βερολίνου, έχει προβλεφθεί ένα σημαντικό κονδύλι από το πακέτο στήριξης για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης.»

Και κάτι ακόμα.

Δεν είναι εκτός του πεδίου της τέχνης να συζητά και να ασχολείται με τα προβλήματα και τις πληγές της κοινωνίας.

Εδώ και καιρό στη χώρα μας από τη μια επικρατεί η ισοπεδωτική αποβλάκωση που προβάλλεται κυρίως από την τηλεόραση. Και από την άλλη στο όνομα της «καθαρής τέχνης», της «τέχνης για την τέχνη» εξοβελίστηκαν κατά πολύ από τη θεματολογία έργα, νοήματα, νέες ιδέες που να αναδεικνύουν την κοινωνική ή και την πολιτική πραγματικότητα.

Δεν σημαίνει αυτό επαναφορά στη «στρατευμένη τέχνη». Πέρα από την ανακύκλωση απλουστευτικών διαχωριστικών διλημμάτων του παρελθόντος, θα θέλαμε να πούμε ότι η τέχνη μπορεί να υπηρετεί και να εκφράζει κάθε ανθρώπινο βίωμα.

Αρκεί να είναι τέχνη.

Και τότε λειτουργεί ως θεραπεία της ψυχής.

Ακόμη και στην εποχή της κρίσης.

Oι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν το δικό τους τεράστιο δημόσιο έλλειμμα

Οι ΗΠΑ παρακολουθούν με μεγαλύτερη ανησυχία τα όσα συμβαίνουν στην Ευρώπη παρά στο ίδιο τους το σπίτι. Το αμερικανικό δημόσιο χρέος αυξάνεται διαρκώς και υπολογίζεται ότι έχει φθάσει στα 13 τρισ. δολάρια.

Ο Μπεν Μπερνάκι, ο διοικητής της Αμερικανικής Κεντρικής Τράπεζας (FED) δήλωσε: «Ακόμα και αν ομαλοποιηθεί η κατάσταση στις οικονομικές αγορές, το δημόσιο χρέος της χώρας θα εκτιναχθεί σε δυσθεώρητα ύψη εάν δεν ληφθούν και άλλα πολιτικά μέτρα». 

Το αμερικανικό δημόσιο χρέος είναι πραγματικά σε δυσθεώρητο ύψος και αυξάνεται διαρκώς. Υπολογίζεται ότι έχει φθάσει στα 13 τρισ. δολάρια. Αυτό σημαίνει ότι ο κάθε Αμερικανός πολίτης είναι χρεωμένος με 40.000 δολάρια. Ακόμα και οι τόκοι είναι δύσκολο να ξεπληρωθούν. Το κράτος φαίνεται να βυθίζεται ολοένα και περισσότερο στα χρέη και για το λόγο αυτό η αμερικανική κυβέρνηση έθεσε ως όριο τον περασμένο Φεβρουάριο τα 14,3 τρισ. δολάρια.

Κύριοι λόγοι της υπερχρέωσης του αμερικανικού κράτους είναι σύμφωνα με τον κ. Μπερνάκι τα έξοδα για το σύστημα υγείας και το δημογραφικό: «Το Κογκρέσο, η κυβέρνηση και αμερικανικός λαός θα πρέπει να αποφασίσουν εάν και ποιες παροχές θα πρέπει να αλλάξουν στον κοινωνικό τομέα και εάν θα πρέπει να αυξήσουν τους φόρους ή εάν θα πρέπει να είναι ένας συνδυασμός όλων αυτών».

Ας σημειωθεί, βέβαια, ότι ο κ. Μπερνάκι ανήκει στους οπαδούς της νεοφιλελεύθερης «ορθοδοξίας» οι οποίοι απεχθάνονται οποιαδήποτε παρέμβαση του κράτους στην οικονομία, και φυσικά την αύξηση των κοινωνικών δαπανών. 

Μακροπρόθεσμα δεν θα αντέξουν ούτε οι ΗΠΑ  

Το πράγμα όμως περιπλέκεται δεδομένου ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ομπάμα υποσχέθηκε καλύτερη ιατρική περίθαλψη και να μην αυξήσει τους φόρους για τις οικογένειες που έχουν εισόδημα κάτω από 250.000 δολάρια το χρόνο. Ο Ρόμπερτ Σαφίρο, πάντως, σύμβουλος του προέδρου Ομπάμα δεν θεωρεί πως η κατάσταση είναι τόσο δραματική. Πιστεύει πως βραχυπρόθεσμα δεν θα πρέπει να ανησυχούν για τα χρέη: «Τα χρέη μας αντιστοιχούν περίπου στο 50% του ΑΕΠ και ακόμα και αν συνυπολογιστούν τα χρέη θεσμικών οργανισμών όπως είναι η Αμερικανική Κεντρική Τράπεζα τότε φθάνουμε στο 60%. Η αμερικανική οικονομία μπορεί να το αντέξει μια χαρά».

 Και όσο για τον πληθωρισμό ούτε και για αυτό θα πρέπει να φοβούνται συμπληρώνει ο Ρόμπερτ Σαφίρο, ο οποίος διετέλεσε οικονομικός σύμβουλος του προέδρου Κλιντον. Επισημαίνει πως εδώ και λίγο καιρό κυκλοφόρησε περισσότερο χρήμα στην αγορά χωρίς να σημειωθούν πληθωριστικές τάσεις. Συμφωνεί, πάντως, πως η προοπτική αυτή είναι βραχυπρόθεσμη και πως μακροπρόθεσμα ακόμα και οι ΗΠΑ δεν μπορούν να αντέξουν το ύψος των χρεών τους.

Υπάρχουν βέβαια και οι οπαδοί του καθαρού νεοφιλελευθερισμού οι οποίοι ενοχλούνται και από τα ελάχιστα δείγματα προσπάθειας ελέγχου του χρηματοπιστωτικού συστήματος από την πλευρά των κρατικών θεσμών όσο και της παραμικρής επέκτασης των θεσμών πρόνοιας και υγείας  στις ΗΠΑ. Αυτοί ξιφουλκούν για να υπερασπίσουν τα «ιερά» και τα «όσια». Είναι χαρακτηριστικό από αυτή την άποψη άρθρο του Αρθουρ Μπρουκς, προέδρου του American Enterprise Institute, στην Washington Post της Κυριακής, με τον εύγλωττο τίτλο « ο νέος πολιτισμικός πόλεμος της Αμερικής: η ελεύθερη επιχείρηση εναντίον του κυβερνητικού ελέγχου».

Κατά τον Μπρουκς « αυτός δεν είναι ο πολιτισμικός πόλεμος της δεκαετίας του 1990. Δεν πρόκειται για μια διαμάχη σχετικά με τα όπλα, τους ομοφυλόφιλους ή τις αμβλώσεις. Αυτές οι παλιές μάχες έχουν μπει στο περιθώριο από μια νέα διαπάλη ανάμεσα σε  δύο αντίμαχες αντιλήψεις για το μέλλον της χώρας. 

  Σύμφωνα με την πρώτη, η  Αμερική θα συνεχίσει να είναι ένα  εξαιρετικό έθνος που είναι οργανωμένο γύρω από τις αρχές της ελεύθερης επιχείρησης – με περιορισμένη παρουσία της κυβέρνησης και του κράτους,  που δείχνει εμπιστοσύνη στην επιχειρηματικότητα και αποκομίζει οφέλη που καθορίζονται από τις δυνάμεις τη; Αγοράς. Ενώ, σύμφωνα με την άλλη, η Αμερική θα μετακινηθεί προς τον Ευρωπαϊκό κρατισμό που θεμελιώνεται πάνω σε εκτεταμένες γραφειοκρατίες, σε μια διευθυνόμενη οικονομία  και σε μια μεγάλης κλίμακας αναδιανομή του εισοδήματος».

( Έτσι τουλάχιστον βλέπει τα πράγματα ο Μπρουκς και οι ομοϊδεάτες του από την άλλη όχθη του Ατλαντικού. ).

  Και συνεχίζει: « οι δύο αυτές αντιλήψεις είναι ασυμφιλίωτες. Πρέπει να επιλέξουμε». Κατ’ αυτόν η μεγάλη πλειοψηφία των Αμερικανών κατά 70% τάσσονται υπέρ της «ελεύθερης οικονομίας» και των «ελεύθερων αγορών». Ενώ η μειοψηφία του 30%  ( σ’ αυτήν εντάσσει και τους υποστηρικτές της πολιτικής Ομπάμα) τάσσεται κατά.

Όξυνση των αντιθέσεων και στη μητρόπολη του καπιταλισμού;

Θα δούμε. Η πορεία της οικονομικής κρίσης ωστόσο και οι πολιτικές που ασκούνται για την αντιμετώπισή της πέρα από τις αντιδράσεις των εργαζομένων και των πολιτών προκαλεί τριγμούς και αντιπαραθέσεις και στο άλλο στρατόπεδο. 

Στον "θείο Μπουνμί" ο Χρυσός Φοίνικας στο Φεστιβάλ των Κανών

Η ταινία "Ο θείος Μπουνμί θυμάται τις προηγούμενες ζωές του" του Ταϊλανδού σκηνοθέτη Απιτσατπόνγκ Γουιρασεθατούλ κέρδισε το Χρυσό Φοίνικα του 63ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών. Ο Γουιρασεθατούλ θεωρούνταν αουτσάιντερ στο φετινό φεστιβάλ. Ωστόσο μεταφέροντας στη μεγάλη οθόνη τη μυστικιστική εξερεύνηση της μετενσάρκωσης με πρωταγωνιστή έναν εύρωστο αγρότη που έρχεται αντιμέτωπος με το θάνατο, έβγαλε νοκ-άουτ τον Βρετανό σκηνοθέτη Μάικ Λι, ο οποίος θεωρείτο από πολλούς το φαβορί του Φεστιβάλ με την ταινία του “Μια ακόμη χρονιά”.

«Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλα τα πνεύματα και τα φαντάσματα στην Ταϊλάνδη που μου έδωσαν τη δυνατότητα να είμαι εδώ» δήλωσε ο σκηνοθέτης παραλαμβάνοντας το πολύτιμο βραβείο από την κριτική επιτροπή, η οποία φέτος είχε πρόεδρο τον Αμερικανό σκηνοθέτη Τιμ Μπάρτον.

Ο Ταϊλανδός σκηνοθέτης, ο οποίος έχει τιμηθεί με άλλα βραβεία στις Κάννες στο παρελθόν, είχε δηλώσει κατά τη διάρκεια του Φεστιβάλ πως η σκέψη του είναι διαρκώς στην πατρίδα του και τη βίαη σύγκρουση των κυβερνητικών δυνάμεων με τους διαδηλωτές του κινήματος με τα «κόκκινα πουκάμισα».

Το φεστιβάλ σημαδεύτηκε επίσης από μια σειρά από διαμάχες που περιστράφηκαν γύρω από κάποιες ταινίες – την Hors-la-loi του Rachid Bouchareb ,που αναφέρεται στις συγκρούσεις της μνήμης αναφορικά με τον πόλεμο στην Αλγερία, την ταινία Carlos , από τον Olivier Assayas , σχετικά με το ζήτημα του ορισμού μιας ταινίας φιλμ, Draquila, l'Italie qui tremble, της Sabina GUZZANTI , που επιτίθεται στην πολιτική του πρωθυπουργού, Σίλβιο Μπερλουσκόνι και την Soleil trompeur 2, που τροφοδοτήθηκε από την αμφισβήτηση του ρόλου που διαδραματίζει ο σκηνοθέτης της, Νικήτα Mikhalkov ,στη ρωσική νομενκλατούρα.

Επιπλέον, υπήρξε σ’ αυτό το φεστιβάλ μια αναιμική αμερικανική παρουσία, με ένα μόνο φιλμ, και η απουσία πολλών «αστέρων». Πιο σημαντικό στοιχείο – για κάποιους κριτικούς -ήταν η σχετική αδυναμία του ανταγωνισμού, που συνοδευόταν με ευγενικές παρουσίες αλλά χωρίς ιδιαίτερο πάθος και συναίσθημα. Ωστόσο η κριτική επιτροπή, με επικεφαλής τον Τιμ Μπάρτον, ανέτρεψε κάπως αυτό το κλίμα και προχώρησε σε μερικές τολμηρές επιλογές.

Με το βραβείο καλύτερης γυναικείας ερμηνείας τιμήθηκε η Γαλλίδα ηθοποιός Ζιλιέτ Μπινός για το ρόλο της ως ιδιοκτήτρια γκαλερί στην Τοσκάνη στη ρομαντική δραματική ταινία Εγκεκριμένο Αντίγραφο (Certified Copy) του Ιρανού σκηνοθέτη Αμπάς Κιαροστάμι -ο οποίος έχει βραβευθεί το 1997 με τον Χρυσό Φοίνικα για την ταινία του Η γεύση του Κερασιού.

Το βραβείο καλύτερου ανδρικού ρόλου μοιράστηκαν ο Ισπανός Χαβιέρ Μπαρδέμ για την ερμηνεία του στην ταινία Biutiful και ο Ιταλός Έλι Τζερμάνο για την ερμηνεία του στο φιλμ La Nostra Vita.

Ο Χαβιέρ Μπαρδέμ υποδύεται στο φιλμ του Μεξικανού σκηνοθέτη Αλεχάντρο Γκονζάλες Ιναρίτου (που έχει υπογράψει τη Βαβέλ και τα 21 Γραμμάρια) έναν διεφθαρμένο αστυνομικό που διαγιγνώσκεται με καρκίνο τελικού σταδίου.

Το βραβείο καλύτερου σκηνοθέτη απονεμήθηκε στον Ματιέ Αμαλρίκ για την ταινία του, Tournee.

Παρόλο που είναι απούσα από αυτήν τη λίστα, θα πρέπει να σημειώσουμε, επίσης, την πρώτη παρουσία, με μια ταινία μεγάλης διάρκειας με δραματοποιημένη υπόθεση, του αξιόλογου σκηνοθέτη ντοκυμαντέρ από την Ουκρανία, του Σεργκέι Loznitsa , «Ευτυχία μου».

Πέρα από τια αισθητικές αντιπαραθέσεις, ένα παράλληλο επίπεδο το οποίο είναι πιο ισχυρό από ό, τι ο ανταγωνισμός στο ίδιο το φεστιβάλ, ο Χρυσό; Φοίνικας δόθηκε σ’ έναν σκηνοθέτη που βρίσκεται έξω από τα «ραντάρ» της κινηματογραφικής βιομηχανίας.

Μιας κινηματογραφικής βιομηχανίας όπου ο ρεαλισμός και ο αποπληθωρισμός των τιμών έχουν κυριαρχήσει φέτος στους επαγγελματίας του χώρου.

Η βράβευση αυτής της ταινίας βρίσκεται σε αντίθεση με εκείνες τις πρόσφατες επιτυχίες που έχουν ανοίξει το κουτί της Πανδώρας. Δεν περνά μια μέρα που να μην ανακοινωθεί ένα νέο σχέδιο παραγωγής κάποιας ταινίας 3D , όπως αυτή του Jerome Salle σχετικά με τον Ζακ-Υβ Κουστώ , ή τον Dracula, που υπογράφεται από τον μετρ των ταινιών φρίκης Ιταλό σκηνοθέτη, Dario Argento , ή το «Στάλινγκραντ» που υπογράφεται από τον ρώσο Fyodor Bondarchuk.

Γεγονός –για κάποιους – ενθαρρυντικό για την πορεία του ίδιου του φεστιβάλ. Το οποίο ξαναβρίσκει «τον ενθουσιασμό και τη θεαματικότητά του».

Για τους σκεπτικιστές πάλι το φεστιβάλ κινδύνευε να αποκοπεί από την πραγματικότητα και να γίνει – χωρίς εκπλήξεις και γοητεία - μια «τελετουργία» για μια μειοψηφία των παρακμιακών aesthetes και για τα κορυφαία ονόματα στον κλάδο της ψυχαγωγίας και της πολιτιστικής βιομηχανίας.

Αντιθέτως, το φεστιβάλ μάλλον αποδείχτηκε ένας ζωντανός οργανισμός, περισσότερο από ποτέ ευαίσθητο στις κινήσεις του κόσμου, στις κρίσεις και τις αντιπαραθέσεις ή τους διαλόγους που το διαπερνούν. Η προσδοκία του ονείρου ήταν πολύ αδύναμη, και ίσως για το λόγο αυτό, η υψηλότερη διάκριση δόθηκε στην ταινία ενός καλλιτέχνη της Ταϊλάνδης ο οποίος πιστεύει ακράδαντα στα «πνεύματα». Σ’ έναν σκηνοθέτη που ο όρος «καθαρός κινηματογράφος», «η ομορφιά για την ομορφιά», προκαλεί απέχθεια. Ο Joe – έτσι αποκαλούν τον Απιτσατπόνγκ - είναι ένας καλλιτέχνης που λέει συγκεκριμένα πράγματα, αλλά με έναν τρόπο μυστηριώδη, αινιγματικό. Κι όλα αυτά με μια επίπλαστη γλυκύτητα (ενώ ο τρόμος θα ακολουθήσει αργότερα). Αλλά ποτέ η εντύπωση, ότι τα πράγματα οδηγούνται στο επίπεδο των παραισθήσεων, δεν προχώρησε πολύ περισσότερο από ό, τι στον «Θείο Μπουνμί» σε σχέση με αυτή που είχε οδηγήσει η «Αποκάλυψη τώρα» το 1979.

Έκθεση των Ηνωμένων Εθνών καταδικάζει τον ισραηλινό αποκλεισμό στη Λωρίδα της Γάζας

Σύμφωνα με μια έκθεση του ΟΗΕ, ο αποκλεισμός του Ισραήλ που επιβλήθηκε στη Γάζα εξακολουθεί να παρεμποδίζει σοβαρά την ανοικοδόμηση των κτιρίων και των υποδομών που καταστράφηκαν κατά τη ισραηλινή επίθεση τον Δεκέμβριο 2008 - Ιανουάριο 2009. Μέχρι σήμερα, πάνω από ένα χρόνο και μισό μετά από τις καταστροφικές επιθέσεις των Ισραηλινών, μόνο το 25% των ζημιών που θα μπορούσαν να επισκευαστούν, έχουν επισκευαστεί.

Η έκθεση που δημοσιεύτηκε την Κυριακή από το πρόγραμμα ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών ( UCDP ), που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τo Engineering and Management Consulting Center, εκτιμά ότι θα χρειαστούν άλλα 527 εκατομμύρια δολάρια να δαπανηθούν για την ανοικοδόμηση όλων των κτιρίων που υπέστησαν φθορές λόγω της επιχείρησης Cast Lead.

Φαινομενικά για να σταματήσει τις παλαιστινιακές επιθέσεις με ρουκέτες στο νότιο Ισραήλ, η επίθεση είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο περίπου 1.400 Παλαιστινίων και τη μερική ή ολική καταστροφή 6268 κατοικιών. Το Ισραήλ εφαρμόζει μέχρι και σήμερα έναν αυστηρό αποκλεισμό της Γάζας - εκτός από κάποια είδη πρώτης ανάγκης - από τότε που ανέλαβε την εξουσία στο έδαφος της λωρίδας της Γάζας από τη Χαμάς τον Ιούνιο του 2007, ένας αποκλεισμός που επιτρέπει να περνά μόνο μια πολύ περιορισμένη ποσότητα τσιμέντου, ένας αποκλεισμός που στηρίζεται στο μοτίβο ότι διάφορα υλικά θα χρησιμεύσουν για τις ένοπλες ομάδες που δρουν στη Γάζα.

Μια "αναποτελεσματική" διεθνής βοήθεια

Η έκθεση αναφέρει, ωστόσο, ότι τα περισσότερα ιατρικά ιδρύματα έχουν αποκατασταθεί, καθώς δέκα από τα δώδεκα νοσοκομεία είχαν καταστραφεί, καθώς και το 78% του συνολικού δικτύου πρόσβασης στο σύστημα αποχέτευσης και στο σύστημα ύδρευσης.

Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι, παρά ορισμένες βελτιώσεις η "Διεθνής βοήθεια έχει αποδειχθεί σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματική" κυρίως επειδή απαγορεύεται η χρήση εξοπλισμού που εισάγεται μέσω σηράγγων στο αιγυπτιακά σύνορα. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα το 80% των εισαγωγών φτάνουν στη Γάζα μ’ αυτόν τον τρόπο. Οι Ισλαμικές υπηρεσίες βοήθειας, που περνούν αυτά τα δομικά υλικά από τις σήραγγες, «οι περισσότερες είναι σε θέση να βοηθήσουν στην ανοικοδόμηση», σημειώνει η έκθεση. Η έκθεση έδωσε το παράδειγμα της Ισλαμικής Αρωγής, της Ερυθράς Ημισελήνου του Κατάρ, της φιλανθρωπικής ένωσης Al-Rahama, και άλλες ενώσεις που όλες λειτουργούν με την υποστήριξη του ισλαμιστικού κινήματος της Χαμάς, που ελέγχει τη Λωρίδα της Γάζας.

Η έκθεση - η οποία επικεντρώνεται στην ταχεία ανάκαμψη και στις ανάγκες ανασυγκρότησης – αναφέρει ότι οι εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις, όπως τα σχολεία είναι από τις κατηγορίες των κτιρίων που επλήγησαν περισσότερο από την επίθεση. Περισσότερο από το 82 τοις εκατό των εν λόγω εγκαταστάσεων εξακολουθούν να επιδιορθώνονται ή είναι κατεστραμμένα ακόμη και σήμερα.

Οι ιδιωτικές κατοικίες που δέχτηκαν συντριπτικό πλήγμα, επίσης, αντιμετωπίζουν μεγάλο πρόβλημα, καθώς καμία από τις 3.425 κατοικίες που καταστράφηκαν κατά τη σύγκρουση δεν έχει ανακατασκευαστεί. Εκτιμάται ότι το 75 τοις εκατό των γεωργικών εκτάσεων και των χώρων και το 60 τοις εκατό των ιδιωτικών επιχειρήσεων παραμένει επίσης κατεστραμμένο.

Η έκθεση σημειώνει "ένα βαθμό οικονομικής ανάκαμψης" κατά το περασμένο έτος, με μείωση των ποσοστών ανεργίας, την αύξηση του αριθμού των βιομηχανικών εγκαταστάσεων που λειτουργούν καθώς και της συνέχισης των ανεπίσημων συναλλαγών μέσω των σηράγγων.

"Ωστόσο, η βιωσιμότητα αυτής της περιορισμένης ανάκαμψης είναι αμφισβητήσιμη», αναφέρει η έκθεση, επικαλούμενη την μείωση της αγοραστικής δύναμης των εκτιμώμενων 1,5 εκατομμυρίων Παλαιστινίων που ζουν στη Γάζα και την εξάρτησή τους από την εξωτερική βοήθεια.

Joseph Stiglitz: «Η λιτότητα οδηγεί σε καταστροφή"

O Joseph Stiglitz 67 ετών, Βραβείο Νόμπελ στην Οικονομία το 2001, πρώην οικονομικός σύμβουλος του προέδρου Μπιλ Κλίντον (1995-1997) και πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας (1997-2000) είναι γνωστός για την κριτική που ασκεί στα σημαντικότερα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, στην ενιαία και μονοδιάστατη σκέψη σχετικά με την παγκοσμιοποίηση και το μονεταρισμό. Σε μια συνέντευξή του στη Monde, στη δημοσιογράφο Virginie Malingre, παρουσίασε την ανάλυσή του για την κρίση του ευρώ.

 Είχατε πει πρόσφατα ότι το ευρώ δεν είχε κανένα μέλλον χωρίς μια σημαντική μεταρρύθμιση. Τι εννοείτε;

Η Ευρώπη κινείται προς τη λάθος κατεύθυνση. Με την υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος, οι χώρες μέλη της ζώνης του ευρώ παραιτήθηκαν από δύο μέσα άσκησης οικονομικής πολιτικής: τη συναλλαγματική ισοτιμία και τα επιτόκια. Έπρεπε να βρει κάτι άλλο που να της επιτρέπει να προσαρμόζεται στην μεταβαλλόμενη κατάσταση όποτε είναι απαραίτητο. Ιδιαίτερα οι Βρυξέλλες δεν είχαν προχωρήσει αρκετά στη ρύθμιση των αγορών, θεωρώντας ότι ήταν παντοδύναμες. Αλλά και η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) δεν είχε προνοήσει να διαμορφώσει κανένα πλαίσιο προς αυτή την κατεύθυνση.

Και σήμερα θέλει να προωθήσει ένα συντονισμένο πρόγραμμα λιτότητας. Αν συνεχίσει σ’ αυτή την κατεύθυνση, οδηγείται προς την καταστροφή. Γνωρίζουμε, από την περίοδο της Μεγάλης Ύφεσης στη δεκαετία του 1930, ότι αυτό δεν είναι εκείνο που όφειλε να κάνει.

Τι πρέπει να κάνει η Ευρώπη;

Υπάρχουν περισσότερες δυνατότητες ή πιθανές λύσεις. Θα μπορούσε για παράδειγμα να δημιουργηθεί ένα ταμείο αλληλεγγύης για τη σταθερότητα, για τις νεοεισερχόμενες χώρες. Το ταμείο, το οποίο θα έπρεπε να τροφοδοτείται  την περίοδο με πιο «ήπια» οικονομική συγκυρία, θα βοηθούσε τις χώρες που έχουν προβλήματα, όταν αυτά προκύπτουν.

Η Ευρώπη χρειάζεται την αλληλεγγύη, την κατανόηση. Δεν χρειάζεται τη λιτότητα που θα αυξήσει την ανεργία και θα βαθύνει την ύφεση. Στις ΗΠΑ, όταν μία Πολιτεία αντιμετωπίζει πρόβλημα, όλες οι άλλες αισθάνονται ότι τις αφορά. Ταξιδεύουμε όλοι στο ίδιο πλοίο. Είναι πρώτα και πάνω απ 'όλα η έλλειψη αλληλεγγύης που απειλεί τη βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού σχεδίου.

Υποστηρίζετε  ένα είδος φεντεραλισμού;

Ναι. Συνοχής. Το πρόβλημα είναι ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ δεν έχουν όλοι τις ίδιες αντιλήψεις από την άποψη της οικονομικής θεωρίας. Ο Νικολά Σαρκοζί είχε δίκιο ότι έπρεπε να ασκήσουν πίεση στην (καγκελάριο της Γερμανίας), Angela Merkel και να την αναγκάσει να πληρώσει για την Ελλάδα. Υπάρχουν πολλοί  στη Γερμανία, που έχουν παραδοθεί πλήρως στις αγορές. Στην λογική τους, οι χώρες που τα πάνε άσκημα είναι οι ίδιες υπεύθυνες και πρέπει μόνες να φροντίσουν τον εαυτό τους.

Αυτό δεν ισχύει;

Όχι. Το ελληνικό διαρθρωτικό έλλειμμα είναι λιγότερο από 4%. Φυσικά, η προηγούμενη κυβέρνηση, με τη βοήθεια της Goldman Sachs , είχε μερίδιο ευθύνης. Αλλά πρώτα απ 'όλα και πάνω απ’  όλα είναι η παγκόσμια κρίση, η παγκόσμια οικονομική συγκυρία, η οποία έχει προκαλέσει αυτή την κατάσταση.

 Όσον αφορά την Ισπανία, υπήρχε πλεόνασμα πριν από την κρίση και δεν μπορεί να κατηγορηθεί για έλλειψη πειθαρχίας. Φυσικά, η Ισπανία θα έπρεπε να είναι πολύ πιο προσεκτική και να αποτρέψει τον σχηματισμό της στεγαστικής φούσκας. Αλλά κατά κάποιο τρόπο είναι το ευρώ που επέτρεψε αυτή την εξέλιξη, παρέχοντάς τους χαμηλότερα επιτόκια από αυτά που η Μαδρίτη θα είχε δεχθεί χωρίς το ενιαίο νόμισμα. Σήμερα, αυτές οι χώρες δεν θα ορθοποδήσουν αν δεν επιστρέψει η ευρωπαϊκή ανάπτυξη. Γι 'αυτό πρέπει να στηριχτεί η οικονομία με επενδύσεις και όχι να την χαλιναγωγήσουμε με σχέδια αυστηρής λιτότητας.

Η πτώση του ευρώ θα είναι ένα καλό πράγμα;

Αυτό είναι το καλύτερο που θα μπορούσε να συμβεί στην Ευρώπη.  Είναι η   Γαλλία, και πιο πολύ ακόμη η Γερμανία, η οποία θα ωφεληθεί περισσότερο. Αλλά η Ελλάδα και η Ισπανία, για την οποία ο τουρισμός αποτελεί σημαντική πηγή εισοδήματος, θα ευεργετηθούν εξίσου.

Η κ. Μέρκελ, όμως, γνωρίζει ότι η αλληλεγγύη μπορεί να είναι σημαντική. Διαφορετικά δεν θα υπήρχε η επανένωση της Γερμανίας.

Ναι. Αλλά, με ακρίβεια, χρειάστηκαν περισσότερα από δέκα χρόνια στη Γερμανία για να χειριστεί την επανένωση. Και κατά κάποιο τρόπο, νομίζω ότι οι πρώην δυτικοί Γερμανοί αισθάνονται ότι έχουν ήδη καταβάλει υψηλό τίμημα για την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη.

Πιστεύετε ότι η βιωσιμότητα του ευρώ βρίσκεται σε κίνδυνο;

 Ελπίζω πως όχι. Η Ευρώπη Είναι αρκετά δυνατή για να εμποδίσει το νόμισμα από την κατάρρευση. Αλλά αν συνεχίσει έτσι, τίποτα δεν αποκλείεται. Αν και νομίζω ότι το πιο πιθανό σενάριο είναι εκείνο της στάσης πληρωμών. Το ποσοστό της ανεργίας των νέων στην Ελλάδα πλησιάζει το 30%. Στην Ισπανία, υπερβαίνει το 44%. Φανταστείτε τις ταραχές, εάν φθάσει στο 50% ή 60%. Θα έρθει μια στιγμή που η Αθήνα, η Μαδρίτη και η Λισαβόνα θα θέσουν σοβαρά το ερώτημα αν θα τους συμφέρει να συνεχίσουν σύμφωνα με το σχέδιο που έχει επιβάλει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και οι Βρυξέλες. Και αν δεν έχουν συμφέρον να ξαναγίνουν κύριοι της νομισματικής πολιτικής τους.

Θυμηθείτε τι έγινε στην Αργεντινή. Το πέσο ήταν συνδεδεμένο με το δολάριο των ΗΠΑ, μέσω μιας σταθερής συναλλαγματικής ισοτιμίας. Θεωρήθηκε ότι το Μπουένος Άιρες δεν θα σπάσει αυτό τον δεσμό, ότι το κόστος για μια τέτοια επιλογή θα ήταν πολύ σοβαρό. Οι  Αργεντινοί όμως το έκαναν, προχώρησαν σε υποτίμηση, ακολούθησε το χάος, όπως αναμενόταν. Αλλά τελικά, έχουν επωφεληθεί σε μεγάλο βαθμό. Για έξι χρόνια, η Αργεντινή σημειώνει ανάπτυξη με ρυθμό 8,5% ετησίως. Και σήμερα, υπάρχουν πολλοί που πιστεύουν ότι ήταν σωστή η επιλογή τους.