Το Βραβείο του Μέλλοντος στα … λούπινα!

Ο Γερμανός Πρόεδρος Γιόαχιμ Γκάουκ απένειμε για 18η φορά τα γερμανικά Βραβεία του Μέλλοντος. Νικήτρια η επιστημονική ομάδα που ασχολήθηκε με την παραγωγή τροφίμων από λούπινα.

Οι χορτοφάγοι, λοιπόν, έχουν κάθε λόγο να πανηγυρίζουν. Φυτικές πρωτεΐνες από λούπινα θα μπορούσε να είναι μια θαυμάσια εναλλακτική για το κρέας, το γάλα αλλά ακόμα και για την σόγια. Επιστήμονες από την Βαυαρία και το Μεκλεμβούργο - Πομερανία κέρδισαν το Γερμανικό Βραβείο του Μέλλοντος για τις προσπάθειες τους να κάνουν πιο εύγευστα τα πικρά λούπινα. Το βραβείο, το οποίο συνοδεύεται από 250.000 ευρώ, απένειμε στο Βερολίνο ο Ομοσπονδιακός Πρόεδρος Γιόαχιμ Γκάουκ.

«Δεν πιστεύαμε πως θα πάρουμε το βραβείο και τώρα είμαστε πάρα πολύ ευτυχισμένοι», δήλωσε ο Πέτερ Άισνερ από το Ινστιτούτο Fraunhofer στο Φραϊζίνιγκ. «Εργαζόμαστε πάνω σε αυτή την διαδικασία από το 1989, αλλά κάποια στιγμή φτάσαμε σε ένα σημείο που θέλαμε να εγκαταλείψουμε την ιδέα».

Τελικά ο γερμανός επιστήμονας δεν εγκατέλειψε το ερευνητικό σχέδιο και μαζί με τις συναδέλφους του, Στέφανι Μιτερμάγερ και Κάτριν Πέτερσεν, από την εταιρεία Prolupin στο Άισνερ συνέχισαν να εεπεξεργάζονται τρόπους παρασκευής τροφίμων με βάση το μπλε λούπινο, που ευδοκιμεί στην κεντρική Ευρώπη. Στόχος τους είναι να απευθυνθούν σε ανθρώπους που πάσχουν από αλλεργίες, όσους προσέχουν τις τιμές της χοληστερόλης αλλά και σε χορτοφάγους που θεωρούν ότι η σόγια έχει πικρή και μάλλον αδιάφορη γεύση.

Πρώτες επιτυχίες στην αγορά

Επιστήμονες από την Βαυαρία και το Μεκλεμβούργο - Πομερανία κέρδισαν το Γερμανικό Βραβείο του Μέλλοντος

Υπάρχει όμως ένα μειονέκτημα στην όλη ιστορία. Και τα λούπινα έχουν έντονη γεύση. Οι επιστήμονες κατάφεραν πάντως μέσω μιας σύνθετης διαδικασίας να εξουδετερώσουν αυτήν την έντονη μυρωδιά. Η σχεδόν άοσμη πρωτεΐνη που προκύπτει μπορεί να γίνει βάση για διάφορες κρέμες που μπορεί να αλείψει κανείς στο ψωμί αλλά και για διάφορα ποτά. Μπορεί ακόμη και να αντικαταστήσει το κρέας ή να μπει ως γέμιση σε πίτες.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, εάν τα λούπινα υποστούν την συγκεκριμένη επεξεργασία μπορούν να αποτελέσουν εναλλακτική ακόμη και για γαλακτοκομικά προϊόντα.

Οι επιστήμονες σημείωσαν ήδη μια πρώτη επιτυχία στην αγορά. Από το 2011 επένδυσαν στην παραγωγή παγωτού από λούπινα και κατάφεραν να πουλήσουν 300.000 - 400.000 κυπελάκια, ενώ την άνοιξη σχεδιάζουν να βγάλουν στην αγορά γιαούρτι και γάλα.

Το ζήτημα είναι ότι τα λούπινα  είναι χαρακτηριστικό προϊόν της ελληνικής γης και ειδικότερα της Μάνης.

Πότε, άραγε, θα μάθουμε να εκμεταλλευόμαστε με καινοτόμο και πρωτοποριακό τρόπο τα πλούτη που μας χάρισε απλόχερα η φύση;

Και αυτό όχι σε επετειακά δελτία ειδήσεων που λειτουργούν προπαγανδιστικά για τις επιτυχίες της εκάστοτε κυβερνητικής πολιτικής.

Αλλά με τρόπο συστηματικό και ουσιαστικό προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας μας.  

Μπορεί μια επιστημονική ανακάλυψη να αποτελέσει μια πραγματική επανάσταση; Ορισμένοι προβληματισμοί για το «σωματίδιο του Θεού»

Μπορεί μια επιστημονική ανακάλυψη να αποτελέσει μια πραγματική επανάσταση;

Να επιφέρει σαρωτικές αλλαγές στον τρόπο σκέψης, στις ιδέες, αλλά και στον τρόπο ζωής μας;

Η ιστορία έχει δείξει ότι κάτι τέτοιο είναι δυνατό.

Μόνο που για να συνειδητοποιήσουν πλήρως  οι άνθρωποι, η ανθρώπινη κοινωνία τις πλήρεις συνέπειες  ορισμένων καθοριστικών επιστημονικών ανακαλύψεων, χρειάστηκε πολύς καιρός – ορισμένες φορές και σκληροί αγώνες.

  Η ανακοίνωση, λοιπόν, της φράσης  χθες το πρωί στη Γενεύη, στο μικρό, κατάμεστο αμφιθέατρο του CERN από το  γενικό διευθυντή Ραλφ Χόγερ  «Επιτέλους, το ’χουμε!», για τον εντοπισμό του «σωματιδίου του Θεού» ή «μποζονίου Χιγκς» -  ίσως, σηματοδοτεί μια νέα στροφή στην πορεία της επιστημονικής σκέψης με ανυπολόγιστες ακόμη προοπτικές τόσο στο επιστημονικό πεδίο όσο  - κάπως αργότερα – και στο πεδίο των πρακτικών εφαρμογών.

Η κορυφαία ανακάλυψη που επιτεύχθηκε στα εργαστήρια του CERN, μετά από πολύχρονη έρευνα στην οποία συμμετείχαν και τρεις Έλληνες επιστήμονες, αποτέλεσε το επιστέγασμα μιας 45χρονης επίμονης προσπάθειας για να ερμηνευθεί πώς η ύλη αποχτά τη μάζα της.

 Στην ανακοίνωση των ερευνητικών αποτελεσμάτων παρευρέθηκε και ο καθηγητής Πήτερ Χιγκς, από τον οποίο το σωματίδιο πήρε το όνομά του, και ο οποίος δεν μπόρεσε να κρύψει τη συγκίνησή του.

Ο Στίβεν Χόκινγκ χαιρέτισε την ανακοίνωση και δήλωσε στο BBC ότι αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει στην απονομή του Νόμπελ Φυσικής στον καθηγητή Χιγκς.

Η επιστημονική μάδα του CVS  ανακοίνωσε ότι διαπίστωσε ένα «κτύπημα» στα επιστημονικά της δεδομένα που αντιστοιχούσε σ’ ένα σωματίδιο με βάρος 125,3 γιγαηλεκτροβολτς (GeV) – περίπου 133 φορές βαρύτερο από τα πρωτόνια που βρίσκονται στην καρδιά κάθε ατόμου.

 Οι επιστήμονες υποστήριξαν ότι με το συνδυασμό δύο συνόλων δεδομένων, πέτυχαν ακριβώς ένα επίπεδο αξιοπιστίας στο  σημείο "πέντε-σίγμα"  -  που αντιστοιχεί σε μια πιθανότητα περίπου στις 3.500.000 ότι το σήμα, που είδαν, θα εμφανιζόταν αν δεν υπήρχε το σωματίδιο Higgs.

Ωστόσο, ο πλήρης συνδυασμός των δεδομένων CMS φέρνει τον αριθμό αυτό στο επίπεδο 4,9 σίγμα - μια πιθανότητα σε ένα-δύο εκατομμύρια.

(Ο αριθμός των sigmas μετρά πόσο απίθανο είναι να θεωρηθεί ένα συγκεκριμένο πειραματικό αποτέλεσμα ως θέμα της τύχης και όχι ότι οφείλεται σε πραγματική δράση και γεγονότα).

Ο καθηγητής Τζο Incandela, εκπρόσωπος για το CMS, ήταν κατηγορηματικός: ". Τα αποτελέσματα είναι προκαταρκτικά, αλλά  το σήμα σίγμα στο επίπεδο πέντε και σε περίπου 125 GeV που διαπιστώσαμε  αποτελούν μια  δραματική εξέλιξη. Αυτό είναι πράγματι ένα νέο σωματίδιο», είπε στη συνάντηση της Γενεύης.

 Η οριστική  επιβεβαίωση ότι αυτό είναι το μποζόνιο Higgs θα αποτελούσε μία από τις μεγαλύτερες επιστημονικές ανακαλύψεις του αιώνα. Το κυνήγι για το μποζόνιο έχει συγκριθεί από μερικούς φυσικούς με το πρόγραμμα Απόλλων, που οδήγησε στη σελήνη το 1960.

Οι επιστήμονες θα πρέπει στη συνέχεια να εκτιμήσουν αν το σωματίδιο που βλέπουν συμπεριφέρεται όπως προβλέπεται η εκδοχή του σωματιδίου Higgs από το Καθιερωμένο Μοντέλο, η τρέχουσα καλύτερη θεωρία για την ερμηνεία της λειτουργίας του Σύμπαντος. Ωστόσο, θα μπορούσε επίσης να είναι κάτι ακόμη πιο «εξωτικό».

Αφού όλη η ύλη που μπορούμε να δούμε φαίνεται να αποτελεί μόλις το 4% του Σύμπαντος, ενώ το υπόλοιπο αποτελείται από μια μυστηριώδη σκοτεινή ύλη και σκοτεινή ενέργεια!

Μια περισσότερη εξωτική εκδοχή του Higgs θα μπορούσε να αποτελέσει τη γέφυρα για την κατανόηση του 96% του Σύμπαντος, που σήμερα παραμένει ακόμη άγνωστο.

"Φθάνουμε στον καμβά δημιουργίας του Σύμπαντος σε ένα επίπεδο που δεν έχουμε φθάσει ποτέ πριν", δήλωσε ο καθηγητής Incandela.

"Είμαστε στα σύνορα σήμερα, στην άκρη μιας νέας έρευνας. Αυτό θα μπορούσε να είναι το ένα μόνο μέρος της ιστορίας που έχει απομείνει, ή θα μπορούσε να ανοίξει μια ολόκληρη νέα σφαίρα ανακαλύψεων".

Γιατί θεωρείται επομένως τόσο σημαντική η ανακάλυψη του σωματιδίου;

Επειδή αποδεικνύει και κυρίως συμπληρώνει την αξιοπιστία μιας θεωρίας της σύγχρονης Φυσικής που ονομάζεται Καθιερωμένο Μοντέλο και η οποία μας βοηθά να ερμηνεύσουμε πράγματα που γίνονται πάνω στη Γη αλλά και πολύ πιο μακριά, στο αχανές Σύμπαν. Το Καθιερωμένο Μοντέλο πρεσβεύει ότι το Σύμπαν αποτελείται από 12 δομικά συστατικά που λέγονται στοιχειώδη σωματίδια και «διοικείται» από τέσσερις κυρίαρχες δυνάμεις. Ομως αυτή η θεωρία, το καλύτερο δηλαδή ερμηνευτικό εργαλείο που έχουμε, δυστυχώς δεν αρκεί για να κατανοήσουμε τα πάντα στο Σύμπαν.

Ποιο είναι το κομμάτι του παζλ που έλειπε από το Καθιερωμένο Μοντέλο και συμπληρώθηκε με τη χθεσινή ανακάλυψη;

Είναι η προέλευση της μάζας. Η μάζα που αποτελεί εμάς τους ίδιους, τα ζώα, τα φυτά, ό,τι πιάνουμε και βλέπουμε στη Γη και στο Σύμπαν. Το σωματίδιο του Χιγκς και το αντίστοιχο ομώνυμο πεδίο που αναφέραμε πιο πάνω μάς εξηγούν πώς τα σωματίδια αποκτούν τη μάζα τους και στη συνέχεια ξεχύνονται στο Σύμπαν κατευθυνόμενα από διάφορες δυνάμεις για να δημιουργήσουν με τη συμπεριφορά τους τον κόσμο. Αν δεν υπήρχε η μάζα όλα τα σωματίδια, από το μικρότερο μέχρι το μεγαλύτερο, θα περιφέρονταν με ταχύτητα του φωτός χωρίς να υπάρχει τίποτα το υλικό, χειροπιαστό στο Σύμπαν.

Ποια πράγματα μπορούμε να καταλάβουμε χρησιμοποιώντας το Καθιερωμένο Μοντέλο;

Το Καθιερωμένο Μοντέλο περιγράφει τον φυσικό κόσμο χρησιμοποιώντας σωματίδια και τέσσερις αλληλεπιδράσεις. Αυτές είναι η βαρύτητα, ο ηλεκτρομαγνητισμός, η ασθενής και η ισχυρή πυρηνική αλληλεπίδραση. Αυτά χρειάζονται όλα κι όλα οι φυσικοί, προκειμένου να εξηγήσουν κάθε φυσικό φαινόμενο πάνω στη Γη, καθώς και τις διεργασίες που συμβαίνουν στον Ήλιο και σε κάθε αστέρα που βλέπουμε στον νυχτερινό ουρανό.

Θα συμπληρώναμε ότι τέτοιου είδους ανακαλύψεις πέρα από το καθαρά επιστημονικό ενδιαφέρον, μπορούν να συμβάλλουν στην πνευματική χειραφέτηση της ανθρωπότητας.

Μόνο που συχνά συναντούν τα δεσμά των προκαταλήψεων, του νεοσκοταδισμού, της προσπάθειας διατήρησης της ιδεολογικής και ψυχολογικής χειραγώγησης από δυνάμεις που επιδιώκουν τον έλεγχο της συνείδησης και της γνώμης των ανθρώπων.

Χαρακτηριστικός είναι ο πόλεμος που είχε ξεσπάσει στις ΗΠΑ εναντίον της θεωρίας της εξέλιξης του Δαρβίνου και η προσπάθεια να εκδιωχθεί από τα σχολεία και την εκπαιδευτική διαδικασία.

Ο δρόμος, λοιπόν, προς το μέλλον και την ουσιαστική απελευθέρωση των ανθρώπων από τα δεσμά της άγνοιας, της προκατάληψης, του φανατισμού, του μυστικισμού – που εν τέλει οδηγούν στη μοιρολατρική αποδοχή της υποταγής τους σε «ανώτερες» δυνάμεις – είναι μακρύς και δύσκολος.

Ωστόσο αυτού του τύπου οι ανακαλύψεις μπορούν να συμβάλλουν σ’ αυτή την πορεία. 

Η αποκωδικοποίηση του γονιδιώματος του γορίλλα μπορεί να είναι το κλειδί για την ανθρώπινη εξέλιξη (ερώτημα: πότε θα επιτευχθεί η αποκωδικοποίηση του γονιδιώματος της … ελληνικής πολιτικής ηγεσίας;)

Κυριακή σήμερα είπαμε να ασχοληθούμε με ένα επιστημονικό θέμα … με τους απαραίτητους πολιτικούς παραλληλισμούς …

Ερευνητές του πανεπιστημίου  Cambridge αποκρυπτογράφησαν το γενετικό κώδικα του γορίλλα – του τελευταίου  από του Μεγάλους Πιθήκους.

Παρουσιάζοντας την έρευνά τους στο περιοδικό Nature , οι επιστήμονες  ανέφεραν  ότι οι ερευνητές μπορούν τώρα να αρχίσουν να εξετάζουν τις ομοιότητες και τις διαφορές μεταξύ των πιθήκων.

Οι αλληλουχίες του γονιδιώματος του χιμπατζή, των  ανθρώπων και των ουραγκοτάγκων έχουν ήδη δημοσιευθεί.

Η  επιστημονική ομάδα ελπίζει ότι το έργο της θα συμβάλλει στην αποκάλυψη των γενετικών μεταλλάξεων που οδήγησαν στη γλώσσα, τον πολιτισμό και την επιστήμη.

«Θα ήθελα να πιστεύω ότι μέσα στα επόμενα 20 ή 30 χρόνια θα έχουμε μια βαθύτερη κατανόηση του τι συνέβη γενετικά στην εξελικτική ιστορία μας, και το πώς αυτά τα γονίδια επηρεάζουν τον εγκέφαλο και άλλες ιδιότητες που μας κάνουν τους σύγχρονους ανθρώπους,» δήλωσε ο Richard Durbin του Wellcome Trust Sanger Institute, επικεφαλής της μελέτης.

Οι αρχικές συγκρίσεις επιβεβαιώνουν ότι οι χιμπατζήδες είναι στενότεροι συγγενείς μας, μοιράζονται το 99% του DNA μας. Οι γορίλες έρχονται  πολύ κοντά δεύτεροι με 98%, και οι ουραγκοτάγκοι τρίτοι με ποσοστό  97%.

Αυτό αντικατοπτρίζει την εξελικτική ιστορία των πιθήκων.  Η σύγκριση του  γονιδιώματος δείχνει ότι το ανθρώπινο γένος χωρίστηκε από  τους ουραγκοτάγκους  14 εκατομμύρια χρόνια πριν, από τους γορίλες πριν 10 εκατομμύρια χρόνια, και  τους  χιμπατζήδες 6 εκατομμύρια χρόνια πριν.

 Αυτή η σειρά των γεγονότων, δεν αποτελεί έκπληξη, αλλά οι ημερομηνίες είναι πολύ  νωρίτερα από ό, τι πολλοί επιστήμονες πίστευαν.

Παρά το γεγονός ότι κατά το μέσο όρο είμαστε πιο κοντά με τους χιμπατζήδες, πολλά από τα επιμέρους γονίδια μας μοιάζουν περισσότερο με αυτά του γορίλα.

Ανάμεσά τους είναι ένα γονίδιο που μας δίνει τη δυνατότητα και στους γορίλες να ακούσουν καλύτερα από άλλους πιθήκους.

Μέχρι τώρα, μερικοί επιστήμονες πίστευαν ότι η ανάπτυξη της ακοής ήταν αυτό που μας επέτρεψε να αναπτύξουμε  τη γλώσσα - αλλά ως αποτέλεσμα αυτής της έρευνας, γνωρίζουμε πλέον  ότι αυτή η θεωρία είναι λάθος.

 15% του ανθρώπινου γονιδιώματος είναι πιο κοντά στον γορίλα από το χιμπατζή, και το 15% του γονιδιώματος του χιμπατζή είναι πιο κοντά στο γορίλα από τον άνθρωπο.

Μια γενετική διαφορά που  είναι ενδιαφέρουσα  για τους  ιατρικούς  ερευνητές είναι μια μετάλλαξη που οδηγεί σε άνοια τους ανθρώπους, αλλά φαίνεται να αφήνει τους γορίλες τελείως ανεπηρέαστους.

Το γονιδίωμα  που αποκωδικοποιήθηκε  στην έρευνα αυτή προήλθε από ένα θηλυκό  γορίλλα από τις δυτικές πεδιάδες  που ονομάζεται Kamilah.

Η μελέτη δείχνει ότι οι άνθρωποι μοιάζουν περισσότερο με τους γορίλες από όσο προηγουμένως νομίζαμε.

Οι επιστήμονες ερεύνησαν  περισσότερα από 11.000 γονίδια στο γονιδίωμα της,  όπως  και στους δημοσιευμένους τύπους  του γενετικού κώδικα του ανθρώπου, του χιμπατζή και του ουραγκοτάγκου, για  τις αλλαγές που είναι σημαντικές για την εξέλιξη.

"Τα πιο σημαντικά ευρήματα μας αποκαλύπτουν όχι μόνο τις διαφορές μεταξύ των ειδών, αντανακλώντας εκατομμύρια χρόνια εξελικτικής απόκλισης, αλλά και τις παράλληλες  ομοιότητες που  άλλαζαν  με την πάροδο του χρόνου από το κοινό πρόγονο τους," δήλωσε ο Chris Tyler-Smith, ο οποίος συνεργάζεται με τον Δρ Durbin.

Οι συγκριτικές μελέτες θα ρίξουν περισσότερο φως, επίσης, για την εξέλιξη όλων των μεγάλων πιθήκων.  Αλλά το βασικό ερώτημα είναι εάν η γενναιοδωρία των γενετικών πληροφοριών περιλαμβάνει ενδείξεις για τη στιγμή που φάνηκαν τα πρώτα γονίδια  τα οποία έδειξαν ότι οι άνθρωποι έχουν τη δυνατότητα  της αφηρημένης σκέψης.

"Αυτό είναι το ερώτημα  το οποίο συναρπάζει όλους,"  δήλωσε ο Δρ Durbin  στο BBC.

Είναι απίθανο ότι μια ενιαία ανάπτυξη οδήγησε εκ των προτέρων το είδος μας προς τον νεωτερισμό, ή ότι όλες οι εξελίξεις σε αυτή την πορεία ήταν γενετικά καθορισμένες.

Ανατομικά οι σύγχρονοι άνθρωποι ( Homo sapiens ) εμφανίστηκαν περίπου 200.000 χρόνια πριν, αλλά μόνο περίπου 50.000 χρόνια πριν ο  μεγαλύτερος εγκέφαλος τους  άρχισε να δημιουργεί  τη διαφορά.

Μέχρι τότε, η ανθρωπότητα ήταν μια ομάδα ανάμεσα σ’  ένα μικρό αριθμό των πιθήκων στην Αφρική ,και  κατά πάσα πιθανότητα δεν ζούσε πολύ διαφορετικά από τους γορίλες.

Έτσι, κάτι  συνέβη πολύ γρήγορα περίπου εκείνη την εποχή που οδήγησε στην εμφάνιση της αφηρημένης σκέψης, επιτρέποντας στους ανθρώπους να εφεύρουν προηγμένα εργαλεία και να τα χρησιμοποιούν για να διαμορφώσουν το περιβάλλον.

"Θα  πρέπει να υπήρξαν γενετικοί παράγοντες," είπε ο Δρ Durbin, "αλλά και πολιτιστικοί και ιστορικοί  παράγοντες."

Ένας από τους  μεγάλους  πιθήκους  που δεν βρίσκεται πολύ μακριά μας μέχρι στιγμής είναι ο μπονόμπο, στενός συγγενής του χιμπατζή. Το σχέδιο αυτό  έρευνας βρίσκεται σε εξέλιξη, και οι επιστήμονες αναμένουν ότι το  γονιδίωμα του και του χιμπατζή παρουσιάζουν πολλές  ομοιότητες.

Η διαθεσιμότητα των γονιδιωμάτων όλων των ανθρωποειδών πιθήκων θα βοηθήσει τους επιστήμονες να απαντήσουν  τι συνέβη κατά τα τελευταία 200.000 χρόνια για να μπορέσει το είδος μας να γίνει ό, τι είμαστε τώρα.

Δεν μπορούμε να αποφύγουμε τον πειρασμό να αναρωτηθούμε αν μπορέσει ποτέ η επιστήμη να «αποκωδικοποιήσει» το γονιδίωμα της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας.

Αν μπορέσει να εξηγήσει το είδος των μεταλλάξεων που συνέβησαν ώστε να οδηγηθούμε σ’ αυτό το εκτρωματικό είδος – τον  homo hellenicus politicus.

Ώστε να ερμηνεύσει και την απίστευτη πολιτική του συμπεριφορά, τον κυνισμό και την αναλγησία του.