Τι προσφέρει η ευρωζώνη στα μέλη της;

           του M ...

Στο ερώτημα «τι προσφέρει η ευρωζώνη στα μέλη της» καταλήγει άρθρο της αμερικανικής εφημερίδας Wall Street Journal σχετικά με το ελληνικό, αλλά και το ιταλικό πρόβλημα. Όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά, «αν η Ελλάδα είναι το καναρίνι στο ανθρακωρυχείο της ζώνης του ευρώ, η Ιταλία είναι ο ελέφαντας στο δωμάτιο»  

«Αν η ελληνική κρίση είναι οξεία, τότε η ιταλική είναι χρόνια, αφού η οικονομία της χώρας μετά βίας έχει σημειώσει κάποια ανάπτυξη από τότε που εντάχθηκε στην ευρωζώνη», αναφέρει σε δημοσίευμα της Παρασκευής, η Wall Street Journal.

Η αμερικανική εφημερίδα αναφέρει πως η «Ελλάδα μπορεί να είναι το καναρίνι στο ανθρακωρυχείο της ευρωζώνης, όμως η Ιταλία είναι ο ελέφαντας στο δωμάτιο. Στο δημοσίευμα (Italy, Not Greece, at Heart of Euro Question) σημειώνεται πως η νέα ελληνική κυβέρνηση έχει υποβάλει νέες προτάσεις πολιτικής στην ευρωζώνη, προκειμένου να ξεκλειδώσει την χρηματοδότησή της και ότι αν και οι επενδυτές εξακολουθούν να περιμένουν την Ευρώπη να καταλήξει σε κάποιου είδους συμφωνία που θα κρατά την Ελλάδα στην ευρωζώνη, ωστόσο είναι νευρικοί λόγω της έλλειψης προόδου στο θέμα.

Επιβράδυνση για δεκαετίες

Ο συντάκτης του άρθρου τονίζει ότι μακροπρόθεσμα σίγουρα σημαντικότερο ζήτημα από της Ελλάδας είναι το τι θα γίνει με την τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης, την Ιταλία. «Αν η ελληνική κρίση είναι οξεία, τότε η ιταλική είναι χρόνια, αφού η οικονομία της χώρας μετά βίας έχει σημειώσει κάποια ανάπτυξη από τότε που εντάχθηκε στην ευρωζώνη», σημειώνεται χαρακτηριστικά.

Η Wall Street Journal παραθέτει ακόμη στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η ιταλική οικονομία επιβραδύνεται για δεκαετίες. Τη δεκαετία του 1980 ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης ήταν 2,1%, τη δεκαετία του 1990 υποχώρησε στο 1,4%, ενώ από το 2010 ο μέσος όρος είναι στο -0,5%.

Βιομηχανική παραγωγή και ανεργία

Αν και όπως σημειώνεται «υπάρχουν ελπίδες για την Ιταλία», λόγω της βοήθειας από την ποσοτική χαλάρωση της ΕΚΤ, τις χαμηλότερες τιμές του πετρελαίου και την αποδυνάμωση του ευρώ, ωστόσο τα θεμελιώδη δεδομένα δεν είναι τόσο ενθαρρυντικά, καθώς η βιομηχανική παραγωγή και η ανεργία δεν βαίνουν καλώς.

Πάντως, η εφημερίδα χαρακτηρίζει αξιέπαινες τις προσπάθειες του Ιταλού πρωθυπουργού Ματέο Ρέντζι για εφαρμογή μεταρρυθμίσεων και ειδικά για τη βελτίωση της αγοράς εργασίας.

«Στις 13 Μαΐου θα πρέπει να ανακοινωθεί η έξοδος της Ιταλίας από την τριετή ύφεση. Αν όχι, τότε θα πρέπει να αναμένονται περισσότερα ερωτήματα ως προς το τι προσφέρει η νομισματική ένωση στα μέλη της», καταλήγει το δημοσίευμα.

Hinde Capital: Δρόμος προς το πουθενά το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ

• )

«Δρόμο προς το πουθενά» (The Road to Nowhere) χαρακτηρίζει το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ο William White της Hinde Capital και πρώην σύμβουλος της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS), εκφράζοντας τις αμφιβολίες τους για την αποτελεσματικότητα του. 

Στο βιβλίο του υπό τον τίτλο "The Road to Nowhere", ο White αναφέρει ότι "δεν είναι σίγουρος ότι το ευρωπαϊκό QE πρόκειται να κάνει τίποτα". Το θεμελιώδες πρόβλημα εδώ είναι ότι το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα εξακολουθεί να είναι χρεοκοπημένο. 

"Νομίζω ότι, όλο και περισσότερο, οι τραπεζίτες βρίσκονται σε πολύ δύσκολη θέση (δεν είναι μόνο οι πρώην κεντρικοί τραπεζίτες), ενώ και οι χαράσσοντες την πολιτική δείχνουν να μην μπορούν να διαχειριστούν την κατάσταση. 

"Πως μπορεί κάποιος να είναι αποτελεσματικός και να υποστηρίξει μια θέση στην οποία δεν θέλει πραγματικά να είναι;", αναρωτιέται. 

Δυστυχώς, η κατάσταση συνεχίζει και επιδεινώνεται. "Υπάρχει μια πιθανότητα τουλάχιστον ότι όλη αυτή η διαδικασία μπορεί να τελειώσει πολύ άσχημα", αναφέρει μεταξύ άλλων ο White.

Βολές από Ντράγκι: "Πρώτα ολοκλήρωση του προγράμματος και μετά βοήθεια στην Ελλάδα"

Στις 9 Μαρτίου θα ξεκινήσει η ΕΚΤ τις αγορές κρατικών ομολόγων, ενώ το πρόγραμμα θα ολοκληρωθεί στο τέλος Σεπτεμβρίου του 2016, όπως ανακοίνωσε ο επικεφαλής της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι.

"Βασιζόμενοι στην οικονομική ανάλυση και τις ενδείξεις διατηρούνται αμετάβλητα τα επιτόκια", είπε κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης Τύπου που παραχώρησε ο επικεφαλής της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι από την Λευκωσία, ο οποίος ανακοίνωσε ότι η αγορά των ομολόγων θα ξεκινήσει από τις 9 Μαρτίου και θα διαρκέσει ως τον Σεπτέμβριο του 2016. Η ΕΚΤ θα προχωρά σε αγορές 60 δισ. ευρώ μηνιαίως.

"Σε συνέχεια των αποφάσεων που λάβαμε, θα ξεκινήσουμε στις 9 Μαρτίου να αγοράσουμε τίτλους του δημόσιου τομέα", είπε και τόνισε ότι "οι μηνιαίες αγορές θα ανέρχονται συνολικά σε 60 δισ και θα συνεχιστούν μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου 2016 και ως ότου διπιστώσουμε προσαρμογή της πορείας του πληθωρισμού για να διατηρείται κάτω του 2% αλλά πλησίον", είπε χαρακτηριστικά.

Προέβλεψε δε ότι θα υπάρξει διεύρυνση της οικονομικής ανάπτυξης. Το 2015 η ανάπτυξη στην Ευρωζώνη θα ανέλθει στο 1,5% (από 1% που ήταν η προηγούμενη πρόβλεψη), ενώ το 2016 θα φτάσει στο 1,9% (από 1,5% της προηγούμενης πρόβλεψης).

"Η ΕΚΤ έχει δανείσει στην Ελλάδα μέχρι τώρα 100 δισ. ευρώ", είπε, ενώ τόνισε ότι "η ΕΚΤ έχει δανείσει στην Ελλάδα περισσότερα χρήματα απ΄οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρωζώνης".

"Έχει διπλασιάσει την δανειοδότηση της από 50 σε 100 τους τελευταίους δύο μήνες. Είναι 68% του ελληνικού ΑΕΠ, το υψηλότερο στη ζώνη του ευρώ. Με αυτή την έννοια μπορεί να πει κανείς ότι η ΕΚΤ είναι η ΚΤ της Ελλάδας όμως είναι και η Τράπεζα όλων των άλλων χωρών της ζώνης. Βασίζεται σε κανόνες", είπε, υπογραμμίζοντας ότι "αν υπάρχει πρόσβαση στις αγορές πολλές από τις ανησυχίες μας θα πάψουν να υπάρχουν. Άρα το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι η ευελιξία προς την οικονομική πολιτική της Ελλάδας θα προέλθει από τις αποφάσεις των υπολοίπων μελών της Ευρωζώνης".

"Είναι η πρώτη που επιθυμεί την επανεκκίνηση της χρηματοδότησης της Ελλάδας δεδομένου ότι οι προϋποθέσεις τηρούνται. Διαδικασία που συνιστά ολοκληρωμένη αναθεώρηση του προγράμματος. Αυτή είναι η μόνη προϋπόθεση", προσέθεσε και τόνισε ότι "η ΕΚΤ δεν μπορεί να αγοράσει ελληνικά ομόλογα. Δεν μπορεί για αρκετούς λόγους. Ούτε ελληνικά ούτε κυπριακά".

Παράλληλα, χαρακτήρισε βελτιωμένη την εικόνα της κυπριακής οικονομίας λόγω των μεταρρυθμίσεων που λαμβάνουν χώρα. "Προμηνύονται περαιτέρω θετικές εξελίξεις", τόνισε.

"Τα μέτρα που έχουμε λάβει θα συμβάλουν σε βελτίωση της εικόνας του πληθωρισμού σε μακροπρόθεσμο επίπεδο", σημείωσε, και συμπλήρωσε πως είναι υψηλότερο το ΑΕΠ της ευρωζώνης σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat.

"Η τιμή του πετρελαίου θα συνεχίσει να στηρίζει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις", συνέχισε.

"Πρέπει να γίνουν βήματα προς βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και οι δημοσιονομικές πολιτικές θα πρέπει να συμβάλλουν προς την κατεύθυνση της ανάπτυξη", είπε ο Μάριο Ντράγκι.

Με απλά λόγια: 

Η Ελλάδα δεν μπαίνει άμεσα στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης που θα ξεκινήσει η ΕΚΤ 

Προϋπόθεση γι' αυτό είναι η "αξιολόγηση" του ελληνικού προγράμματος και της πορείας των μεταρρυθμίσεων (= η ολοκλήρωση του Β΄ Μνημονίου) από τους "θεσμούς" (= τρόικα).

Προφανώς, έχουμε να δούμε αρκετά επεισόδια ακόμη στο σίριαλ των εκβιασμών και απαιτήσεων των τοκογλύφων δανειστών ...   

ΕΚΤ: με αστερίσκους και “ναι μεν, αλλά …” η Ελλάδα στο πρόγραμμα Ντράγκι για αγορά κρατικών ομολόγων

Σε αναστολή θέτει την ελληνική οικονομία η ΕΚΤ για το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων, καθώς αναφέρει ότι σε κάθε αξιολόγηση της τρόικας θα «παγώνει» η αγορά ελληνικών ομολόγων.

Στο μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ επιχειρούν να εντάξουν και αυτή την εξέλιξη στην εκλογική τους στρατηγική για το φίνις  προς τις εκλογές.

«Τίτλοι που δεν έχουν επιτύχει αξιολόγηση CQS3 δεν θα είναι επιλέξιμοι, εφόσον το ελάχιστο όριο πιστοληπτικής διαβάθμισης του ευρωσυστήματος δεν εφαρμόζεται με σκοπό την καταλληλότητα των εγγυήσεων. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια των αξιολογήσεων στο πλαίσιο των προγραμμάτων χρηματοδοτικής βοήθειας για ένα κράτος μέλος της ζώνης του ευρώ, η επιλεξιμότητα θα αναστέλλεται και θα συνεχίζεται εκ νέου μόνο στην περίπτωση μίας θετικής έκβασης της αξιολόγησης» ανέφερε, μεταξύ άλλων, η ανακοίνωση της ΕΚΤ.

Αναλυτικά το συγκεκριμένο κομμάτι της ανακοίνωσης της ΕΚΤ στα αγλλικά είναι ως εξής: «Securities that do not achieve the CQS3 rating will be eligible, as long as the Eurosystem’s minimum credit quality threshold is not applied for the purpose of their collateral eligibility. Moreover, during reviews in the context of financial assistance programmes for a euro area Member State, eligibility would be suspended and would resume only in the event of a positive outcome of the review».

Με αστερίσκους, λοιπόν,  η Ελλάδα στο πρόγραμμα Ντράγκι

Πρόγραμμα αγοράς ομολόγων 60 δισ. τον μήνα έως τα τέλη Σεπτεμβρίου του 2016 και ώσπου ο πληθωρισμός να επιστρέψει στο 2%, περιλαμβανομένων των χωρών σε πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής της ΕΕ και του ΔΝΤ, αλλά με επιπλέον κριτήρια επιλεξιμότητας ανακοίνωσε σήμερα από τη Φρανκφούρτη ο Μάριο Ντράγκι.

Σύμφωνα με τον Πρόεδρο της ΕΚΤ, το ρίσκο της αγοράς ομολόγων των κρατών μελών θα το μοιραστεί σε ένα μικρό ποσοστό η ΕΚΤ με τις Εθνικές Κεντρικές Τράπεζες, οι οποίες όμως θα απορροφήσουν όλο το υπόλοιπο πιθανό ρίσκο.

Ερωτηθείς ο πρόεδρος της ΕΚΤ για τον αν και κατά πόσο το πρόγραμμά που ανακοινώθηκε θα βοηθήσει την επιστροφή σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, επεσήμανε τα εξής:

«Η νομισματική πολιτική δεν φέρνει από μόνη της την ανάπτυξη. Χρειάζεται πράξεις από τις κυβερνήσεις. Χρειάζεται φιλική προς την ανάπτυξη δημοσιονομική προσαρμογή Χρειαζόμαστε πράξεις από τις κυβερνήσεις, όσο πιο γρήγορα εφαρμοστούν οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις τόσο πιο γρήγορα θα επιστρέψει η ανάπτυξη. Χρειαζόμαστε πράξεις και από την Κομισιόν που πρέπει να παρακολουθεί τις κυβερνήσεις, αλλά και να εφαρμόσει το επενδυτικό πακέτο.»

Για ιστορική απόφαση της Ευρώπης έκανε λόγο ο Αντώνης Σαμαράς στο διάγγελμά του μετά τις ανακοινώσεις του προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι.

«Η ιστορική απόφαση της Ευρώπης που ανακοίνωσε ο κ. Ντράγκι και που προσφέρει ρευστότητα πάνω από 1 τρισ. ευρώ, θα δώσει μεγάλες ανάσες σε όλους τους λαούς της Ευρώπης. Είναι κάτι για το οποίο η κυβέρνησή μου και εγώ προσωπικά έχουμε εργαστεί εδώ και καιρό. Θα πάρει όμως η Ελλάδα μερίδιο από αυτό το γιγαντιαίο πακέτο ενίσχυσης της ρευστότητας και της ανάπτυξης της οικονομίας μας; Ή θα χάσουμε την μοναδική αυτή ευκαιρία;» δήλωσε ο πρωθυπουργός.

Ο Αντώνης Σαμαράς ανέφερε επίσης ότι «η σημερινή απόφασση της ΕΚΤ το λέει καθαρά. Χωρίς κλείσιμο της αξιολόγησης από τους δανειστές μας για το υφυστάμενο πρόγραμμα, που πρέπει να τελειώσει σε έναν μήνα, τέλη Φεβρουαρίου, θα είμαστε αποκλεισμένοι».

Επομένως, μνημόνια, τρόικα  μέχρι τον … αιώνα τον άπαντα, σύμφωνα με τον Σαμαρά …  

«Σημαντική απόφαση την οποία και θα αξιοποιήσει η επόμενη ελληνική κυβέρνηση προς όφελος της χώρας», χαρακτηρίζει από τη μεριά του ο ΣΥΡΙΖΑ τις ανακοινώσεις του προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι.

Με τις σημερινές δηλώσεις του προέδρου της ΕΚΤ, διαψεύδονται όσοι έσπειραν τον φόβο και τον πανικό, αναφέρει ο ΣΥΡΙΖΑ και προσθέτει ότι ο κ. Ντράγκι με τη σημερινή ανακοίνωση του προγράμματος αγοράς ομολόγων απάντησε στις ακραίες περιοριστικές πολιτικές, τασσόμενος υπέρ της ποσοτικής χαλάρωσης, διαφοροποιούμενος από τις ακραίες νεοφιλελεύθερες φωνές στις οποίες δυστυχώς συγκαταλέγεται και ο κ. Σαμαράς.

Όλοι γνωρίζουν πώς κινήθηκε ο απερχόμενος πρωθυπουργός, τονίζει ο ΣΥΡΙΖΑ, επισημαίνοντας ότι ο κ. Σαμαράς αντί να ταχθεί υπέρ της «ποσοτικής χαλάρωσης» στάθηκε απέναντι, συμπαραταγμένος με την κ. Μέρκελ.

Είναι χαρακτηριστικό, υπογραμμίζει ο ΣΥΡΙΖΑ, πως τα τελευταία εικοσιτετράωρα ο κ. Σαμαράς κορύφωσε την κινδυνολογική προπαγάνδα, προσδοκώντας ότι έτσι θα μετριάσει το μέγεθος της επερχόμενης εκλογικής του συντριβής. Ο ελληνικός λαός με ωριμότητα και ψυχραιμία θα προχωρήσει μπροστά. Η ελπίδα έρχεται, η Ελλάδα γυρίζει σελίδα, η Ευρώπη προχωρά, καταλήγει στην ανακοίνωσή του ο ΣΥΡΙΖΑ.

Βέβαια, ο ΣΥΡΙΖΑ - για ευνόητους λόγους - υποβαθμίζει τους όρους και τις προϋποθέσεις που έθεσε ο Ντράγκι, όπως και την “παγωμένη” στάση της Γερμανίας, για την οποία εμείς τουλάχιστον θεωρούμε βέβαιο ότι θα συνεχίσει τις πιέσεις για την εφαρμογή των μέτρων λιτότητας.

Τώρα, όπως μεταδίδουν τα διεθνή  ειδησεογραφικά πρακτορεία η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) ανακοίνωσε ότι θα εισφέρει τουλάχιστον € 1.100 δισεκατομμύρια στην προβληματική οικονομία της ευρωζώνης.

Η ΕΚΤ θα αγοράσει ομόλογα αξίας 60 δις € ανά μήνα μέχρι το τέλος του Σεπτεμβρίου 2016 και μετά ίσως και περισσότερο, σε αυτό το πρόγραμμα που είναι γνωστό ως ποσοτική χαλάρωση (QE).

Η ΕΚΤ έχει επίσης πει ότι τα επιτόκια της ευρωζώνης θα κρατηθούν στο ιστορικό χαμηλό του 0,05%,  που έχουν βρεθεί από τον Σεπτέμβριο του 2014.

Ο Πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι είπε ότι το πρόγραμμα θα ξεκινήσει τον Μάρτιο.

Η ευρωζώνη βρίσκεται σε στασιμότητα και η ΕΚΤ αναζητεί τρόπους για την τόνωση των δαπανών.

Νωρίτερα αυτό το μήνα, τα στοιχεία έδειξαν ότι η Ευρωζώνη υποφέρει από  αποπληθωρισμό, ο οποίος δημιουργεί τον κίνδυνο ότι η ανάπτυξη θα καθυστερήσει, καθώς οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές κρατούν κλειστά τα πορτοφόλια τους, καθώς περίμεναν να πέσουν οι τιμές.

Ο Ντράγκι  δήλωσε ότι το πρόγραμμα θα διεξαχθεί "μέχρι να δούμε μια διαρκή προσαρμογή στην πορεία του πληθωρισμού», τον οποίο η ΕΚΤ έχει δεσμευθεί να διατηρήσει  κοντά στο 2%.

Η αξία του ευρώ υποχώρησε μετά την ανακοίνωση του Ντράγκι σημειώνοντας  πτώση κατά περισσότερο από ένα σεντ έναντι του δολαρίου ΗΠΑ στα 1,1472 δολάρια.

Η μείωση του κόστους του δανεισμού αναμένεται να ενθαρρύνει τις τράπεζες να δανείζουν και τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές της ευρωζώνης να ξοδέψουν περισσότερα.

Είναι μια στρατηγική που φαίνεται να έχει λειτουργήσει  στις ΗΠΑ, οι οποίες παρουσίασαν ένα τεράστιο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης μεταξύ του 2008 και 2014.

Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιαπωνία είχαν επίσης διαμορφώσει σημαντικά προγράμματα  αγοράς ομολόγων.

«Σοκ και δέος»

Ο Ιταλός υπουργός Οικονομικών, Pier Carlo Padoan, εξέφρασε την ικανοποίησή του  για τη φιλόδοξη στρατηγική"  ισχυριζόμενος ότι είναι  «καλό για την Ευρώπη".

Μιλώντας στο Νταβός ο οικονομικός συντάκτης του BBC, Robert Peston, είπε ότι η κίνηση της ΕΚΤ  θα «ωθήσει μακριά τον κίνδυνο του αποπληθωρισμού» και προσφέρει «μια ένεση εμπιστοσύνης στις αγορές».

Όμως πρόσθεσε ότι ήταν “μόνο ένα στοιχείο" των προσπαθειών για την αποκατάσταση της οικονομικής τύχης της ευρωζώνης. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και η περαιτέρω ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς είναι, επίσης, απαραίτητα, συμπλήρωσε.

Με απλά ελληνικά - μην ξεχνιόμαστε - τα ‘διαρθρωτικά μέτρα’ πρέεπι να συνεχιστούν, παραλλαγές της πολιτικής της λιτότητας θα έχουμε και προσπάθεια ενίσχυσης των αγορών …

Σύμφωνα με τον ο Dennis de Jong, επικεφαλής του trading site του τόπου UFX.com, επεσήμανε:

"Αυτό το παιχνίδι θεωρείται από πολλούς ως η τελευταία ζαριά για το πολιορκούμενο ευρώ. Η QE είχε κάποια επιτυχία στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά με ένα τέτοιο συνονθύλευμα  οικονομιών και τραπεζικών συστημάτων στην ευρωζώνη, η τελική κρίση βρίσκεται  πολύ μακριά ".

Η Nancy Curtin, επικεφαλής επενδύσεων της Close Brothers Asset Management, δήλωσε: «Η ευρωπαϊκή QE έχει οριστεί να ξεκινήσει με μια έκρηξη και όχι μ’ ένα κλαψούρισμα, ένα γεγονός που θα γίνει δεκτό με ενθουσιασμό από τους επενδυτές.

"Ωστόσο, η ευρωζώνη απέχει πολύ από το να βρεθεί έξω από το δάσος. Τα διαρθρωτικά οικονομικά ζητήματα παραμένουν, και όλα τα βλέμματα τώρα είναι στραμμένα στις ελληνικές εκλογές, με σοβαρές ανησυχίες ότι το αποτέλεσμα μπορεί τελικά να οδηγήσει σε χρεοκοπία και έξοδο της χώρας από τη νομισματική ένωση -. Μια κίνηση που θα μπορούσε να προκαλέσει σοκ και να εξαπολύσει κλυδωνισμούς δια μέσου των επενδυτών σε όλη την ευρωζώνη”.

Επομένως, και αυτή η κίνηση της ΕΚΤ δεν πρέπει να εξωραϊζεται και δεν είναι απαλλαγμένη από σοβαρές αντιθέσεις και μελλοντικά προβλήματα.

Η ώρα για την «αναθεματισμένη» ποσοτική χαλάρωση από την ΕΚΤ – μια προσέγγιση στο Foreign Policy του Philippe Legrain

Αύριο θα είναι η κρίσιμη συνεδρίαση της ΕΚΤ για την πολυαναμενόμενη εξαγγελία της Ποσοτικής Χαλάρωσης και της αγοράς κρατικών ομολόγων, ιδιαίτερα από τις χώρες με έντονο το πρόβλημα του δημόσιου χρέους.

  Το ζήτημα έχει μεγάλη σημασία. Τόσο γενικά για την πορεία της  ευρωζώνης και του ευρώ όσο και για τις ελληνικές πολιτικές εξελίξεις λίγες μέρες πριν τις εκλογές.

  Γι’ αυτό και παρουσιάζουμε το άρθρο του Philippe Legrain στο Foreihn Policy  σχετικά με αυτό το σημαντικό πρόβλημα.

   Προσέξτε το κλείσιμο του άρθρου και την πρόταση που καταθέτει και αναλογιστείτε κατά πόσο θυμίζει προτάσεις  κάποιων πολιτικών σχηματισμών.

Ο  Philippe Legrain ήταν οικονομικός σύμβουλος του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τα έτη 2011-2014, είναι επισκέπτης ερευνητής στο European Institute  του London School of Economics και  συγγραφέας  του European Spring: Why Our Economies and Politics Are in a Mess -- and How to Put Them Right.

Η Ευρώπη χρειάζεται  μια ισχυρή τονωτική ένεση. Ο Μάριο Ντράγκι  έχει υποσχεθεί να «κάνει ό, τι χρειάζεται." Όμως η ποσοτική χαλάρωση δεν θα διώξει μακριά τα  πραγματικά προβλήματα της ευρωζώνης.

Η ευρωζώνη βρίσκεται σε φοβερό χάος. Η οικονομία της νομισματικής ζώνης είναι στάσιμη : παρουσίασε ανάπτυξη μόλις 0,8% το τρίτο τρίμηνο του 2014 και παραμένει κατά 2% μικρότερη από ό, τι στις αρχές του 2008. Το  ποσοστό της ανεργίας είναι 11,5%. Ο αποπληθωρισμός προβάλλει απειλητικός: οι τιμές μειώθηκαν κατά 0,2%  το προηγούμενο  έτος έως το Δεκέμβριο.

Αυτό το τελευταίο γεγονός φαίνεται να οδηγεί την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) να ξεκινήσει ένα πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης (QE) κατά την επόμενη συνεδρίασή της (αύριο) στις 22 Ιανουαρίου. Αφού τα επίσημα επιτόκια βρίσκονται στο μηδέν και δύσκολα μπορεί να μειωθούν περαιτέρω, ο Πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Draghi υπολογίζει  σε μια μη συμβατική νομισματική πολιτική για την τόνωση της οικονομίας και την άνοδο του πληθωρισμού  στο στόχο " κάτω αλλά κοντά στο 2%” . "Ενώ η ΕΚΤ έχει ήδη αγοράσει κάποια περιουσιακά στοιχεία του ιδιωτικού τομέα, τώρα αναμένεται να ξεκινήσει την αγορά μεγάλων ποσοτήτων κρατικών ομολόγων με πρόσφατα τυπωμένα χρήματα. Αλλά ενώ τίποτα δεν έχει αποφασιστεί ακόμη επίσημα, η γερμανική αντίθεση είναι τέτοια ώστε η ποσοτική χαλάρωση (QE) είναι απίθανο να είναι μεγάλη και τολμηρή, ώστε να εξορκίσει τον αποπληθωρισμό - και η χαλάρωση μπορεί τελικά να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό.

Ο αποπληθωρισμός θα ήταν καταστροφικός για την φορτωμένη με χρέος Ευρωζώνη. Οι αισιόδοξοι επισημαίνουν ότι η πτώση του επιπέδου των τιμών οφείλεται εν μέρει στις κατάρρευση των τιμών των βασικών εμπορευμάτων, ιδίως του πετρελαίου, η οποία οδηγεί τους “καθαρούς” καταναλωτές, όπως η ευρωζώνη, σε καλύτερη θέση. Αυτό είναι αλήθεια, αλλά η οικονομία της ευρωζώνης είναι τόσο αδύναμη ότι αυτή η “μια κι έξω” πτώση των τιμών έχει οδηγήσει ήδη κορυφαίες επιχειρήσεις να μειώσουν τη μισθολογική προσφορά, εδραιώνοντας τις αποπληθωριστικές επιπτώσεις της.

Δεδομένου ότι ο πληθωρισμός ( εξαιρουμένων των ενεργειακών τιμών) είναι μόνο 0,6% στην ευρωζώνη, οι αποπληθωριστικές πιέσεις είναι κυρίως ένα σύμπτωμα της μειωμένης ζήτησης χρέους, η οποία με τη σειρά τους επιδεινώνει το πρόβλημα. Η προοπτική της μείωσης των μελλοντικών τιμών αποτρέπει τις εταιρείες από το να επενδύουν. Και, αφού τα ονομαστικά επιτόκια δεν μπορεί να πάνε κάτω από το μηδέν, η πτώση των τιμών οδηγεί στην αύξηση του πραγματικού κόστους δανεισμού, επιφέροντας  ακόμη μεγαλύτερο πλήγμα στην επενδυτική δραστηριότητα και καθιστώντας δύσκολο για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες να υποφέρουν τα υπάρχοντα χρέη. Αυτό είναι καταστρεπτικό για έναν ισπανό ιδιοκτήτη σπιτιού ο οποίος δεσμεύεται  με μια μεγάλη υποθήκη διαθέτοντας αρνητικά ίδια κεφάλαια και, επίσης, για πολλές κυβερνήσεις που προσπαθούν να αποκτήσουν ένα στήριγμα για τα βουνά του χρέους τους.

 Όταν οι αποπληθωριστικές προσδοκίες παγιωθούν, θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να αλλάξουν, όπως δείχνει η εμπειρία της Ιαπωνίας κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο δεκαετιών. Έτσι, η ΕΚΤ πρέπει να δεσμευτεί με αξιόπιστο τρόπο να κάνει "ό, τι χρειάζεται” για να φέρει τον πληθωρισμό και πάλι στο 2%. Στην ιδανική περίπτωση, ο Ντράγκι αξιοποιώντας μια τακτική  "πτώσης ελικοπτέρου" για να προσφέρει μετρητά στους πολίτες της ευρωζώνης, στην πραγματικότητα, εκδίδοντας χρήμα και στέλνοντας σε όλους ένα αρκετά μεγάλο τσεκ για να πάρει τον έλεγχο της ανάπτυξης και να φέρει τον πληθωρισμό πίσω στο στόχο. (Προς την ίδια κατεύθυνση, θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει μια μεγάλη αύξηση των κρατικών δαπανών με μετρητά από την κεντρική τράπεζα). Αλλά οι συνθήκες της ΕΕ και τα γερμανικά νομισματικά ταμπού αποκλείει αυτή την προοπτική.

Τουλάχιστον, η ποσοτική χαλάρωση – QE -  θα πρέπει να είναι τεράστια - ενδεχομένως ακόμη και απεριόριστη. Αλλά ακόμη και αν το ήθελε, ο Ντράγκι  δεν μπορεί να το κάνει, λόγω της πολιτικής αντίθεσης στη Γερμανία και των  νομικών περιορισμών.. Το γερμανικό πολιτικό καθεστώς, συμπεριλαμβανομένης και της Bundesbank, της διοίκησης της Καγκελαρίου Angela Merkel, και του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου, είναι εξίσου φανατικοί πολέμιοι της  QE. Μεταξύ άλλων, οι Γερμανοί φοβούνται ότι αν, για παράδειγμα, η ΕΚΤ αρχίζει να αγοράζει πολλά ιταλικά κρατικά ομόλογα, θα πάρει την πίεση από τη Ρώμη για να προχωρήσει σε  μεταρρυθμίσεις  και να θέσει τα δημόσια οικονομικά της σε τάξη. Επιχειρηματολογούν υποστηρίζοντας ότι αυτό θα μπορούσε τελικά να θέσει την ΕΚΤ σε μια πολύ δύσκολη θέση: να κρατήσει την αγορά ομολόγων μιας από παλιά αφερέγγυας  Ιταλίας ή να επισπεύσει  μια χρεοκοπία  σε μια αγορά ομολόγων 2,1 τρισεκατομμυρίων ευρώ – τη μεγαλύτερη της ευρωζώνης  - που μπορεί να προκαλέσει βαριές απώλειες στους  μετόχους της ΕΚΤ, αν μη τι άλλο και στη  γερμανική κυβέρνηση, και αναμφίβολα θα διαλύσει το ευρώ. Επιπλέον, το Συνταγματικό Δικαστήριο της  Γερμανίας αντιτίθεται  σε αόριστης διάρκειας δεσμεύσεις στην ΕΚΤ, που μπορεί να συνεπάγεται αορίστου χρόνου  απώλειες για τους Γερμανούς φορολογούμενους. Εφόσον ο Ντράγκι δεν τολμά να αντιπαρατεθεί και τόσο πολύ στη Γερμανία, κάθε πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης θα είναι περιορισμένο και αντισταθμισμένο με προϋποθέσεις.

Πολλές πτυχές του προτεινόμενου προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης παραμένουν ασαφείς, ακόμη και το πότε θα αρχίσει η αγορά ομολόγων, πόσα πολλά  ομόλογα θα αγοραστούν, και με ποιους όρους θα γίνει αυτό. Ένα ακανθώδες θέμα είναι η Ελλάδα. Τρεις ημέρες μετά τη συνεδρίαση της ΕΚΤ στις 22 Ιανουαρίου, ο ΣΥΡΙΖΑ, ένα ριζοσπαστικό αριστερό κόμμα που θέλει να τερματίσει τη λιτότητα και να προχωρήσει σε επαναδιαπραγμάτευση των χρεών που η Ελλάδα οφείλει στις  κυβερνήσεις της ευρωζώνης, αναμένεται να κερδίσει τις ελληνικές εκλογές. Παρά το γεγονός ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θέλει να αναδιαρθρώσει τα ομόλογα που βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση στην αγορά και που η ΕΚΤ θα μπορούσε να αγοράσει, η Αθήνα θα εξαναγκαζόταν να χρεοκοπήσει εάν αποβάλλονταν από το ευρώ. Και το να συμπεριλαμβάνονταν τα ελληνικά ομόλογα στην QE θα καθιστούσε ευκολότερο για μια κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ να δανειστεί από τις αγορές, ενισχύοντας την στις διαπραγματεύσεις ελάφρυνσης του χρέους με τους πιστωτές της. Η εξαίρεση, όμως, των ελληνικών ομόλογων,  θα προκαταλάμβανε το αποτέλεσμα των εκλογών και θα αναβίωνε την κερδοσκοπία γύρω από της ελληνικής εξόδου από το ευρώ (Greek  exit).

Συνεπώς, είναι βάσιμη η υπόθεση για καθυστέρηση - τουλάχιστον μέχρι τη συνεδρίαση της ΕΚΤ το Μάρτιο. Αλλά το ελληνικό δράμα είναι απίθανο να επιλυθεί μέχρι  τότε. Και μια παρόμοια κατάσταση προκύπτει στην Ισπανία, όπου το Podemos, μια ριζοσπαστική αριστερή δύναμη που θέλει να ελέγξει και ενδεχομένως να αναδιαρθρώσει το χρέος της Ισπανίας, ηγείται στις δημοσκοπήσεις εν όψει των εκλογών που αναμένονται το τέλος του έτους. Έτσι, μια καθυστέρηση μπορεί να μετατραπεί σε αορίστου χρόνου. Όσο περισσότερο καθυστερεί η  ΕΚΤ, οι αποπληθωριστικές προσδοκίες είναι πιθανό να παγιωθούν περισσότερο. Έτσι, η ΕΚΤ είναι πιθανό να κάνει το μεγάλο βήμα, ενώ ίσως  αναβάλλει την αγορά ελληνικών ομολόγων και να προσπαθήσει να προφυλαχθεί  από τον κίνδυνο μιας ελληνικής χρεοκοπίας.

Το επόμενο ζήτημα είναι το μέγεθος του προγράμματος. Οι αγορές θα απογοητευτούν με οτιδήποτε λιγότερο από 500 δισεκατομμύρια ευρώ. Οι  αγορές κρατικών  ομολόγων της ευρωζώνης (εκτός από την Ελλάδα) έχουν ήδη πραγματοποιηθεί  μαζικά κατά το παρελθόν έτος, εν αναμονή της ποσοτικής χαλάρωσης. Για παράδειγμα, η Ιταλία, με το δημόσιο χρέος στο 133% του ΑΕΠ και με τάσης αύξησης, μπορεί τώρα να δανείζεται για τρία χρόνια με 0,56%, κάτω από το 1,47%  πριν από ένα χρόνο, και για 10 χρόνια μόνο με 1,67%, κάτω από το 3,83%  στις 21 Ιανουαρίου 2014. Από τη στιγμή που η ποσοτική χαλάρωση φαίνεται σε μεγάλο βαθμό να έχει προεξοφληθεί, οι αγορές θα μπορούσαν να προχωρήσουν σε πωλήσεις, εάν το ποσοστό αυτό είναι μικρότερο των 500 δις ευρώ. Αλλά ενώ αυτό ακούγεται τεράστιο, θα αντέστρεφε μόνο εν μέρει την συρρίκνωση κατά 1.000 δισεκατομμύρια ευρώ του ισολογισμού της ΕΚΤ κατά τα τελευταία δύο χρόνια. Και αυτό είναι  απλώς 7,4% των  6.8τρισεκατομμυρίων ευρώ των κρατικών ομολόγων που εκκρεμούν  στη νομισματική ένωση των 19 χωρών.

Ένα τρίτο ζήτημα είναι πόσα από αυτά τα ομόλογα πρόκειται να αγοραστούν. Σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία ξεκίνησε το δικό της πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης το 2008, η ευρωζώνη στερείται ομοσπονδιακά εκδομένα  κρατικά ομόλογα, έτσι ώστε η ΕΚΤ πρέπει να αποφασίσει ποιανού κράτους ομόλογα θα αγοράσει. Δεδομένου ότι οι αποπληθωριστικές πιέσεις είναι ισχυρότερες στη δοκιμαζόμενη νότια Ευρώπη, μόνο η αγορά  ισπανικών, ιταλικών και πορτογαλικών ομόλογων θα μπορούσε να είναι πιο αποτελεσματική, αλλά αυτό θα εξαγριώσει τους Γερμανούς.

Στο άλλο άκρο, η ΕΚΤ θα μπορούσε να αγοράσει μόνο τα ασφαλέστερα, χαρακτηρισμένα με τριπλό-Α -  κρατικά ομόλογα, κυρίως της Γερμανίας. Αλλά αυτό θα ήταν παράλογο, δεδομένου ότι η Γερμανία χρειάζεται ελάχιστα την ποσοτική χαλάρωση - QE, και αυτό θα μπορούσε να πυροδοτήσει ένα ξεπούλημα όσο – όσο  των ομολόγων της  Νότιας Ευρώπης. Και σηματοδοτώντας ότι αντιμετωπίζει τα ομόλογα της Νότιας  Ευρώπης ως μη ασφαλή, η ΕΚΤ θα τρόμαζε τους επενδυτές. Έτσι, στο τέλος, η ΕΚΤ θα αγοράσει ομόλογα πιθανώς κατ 'αναλογία προς τις εισφορές κεφαλαίου των κυβερνήσεων στην Ευρωζώνη, όπου η Γερμανία έχει μεγάλη βαρύτητα, αλλά και η Νότια Ευρώπη εξακολουθεί να κατέχουν σημαντικό  μερίδιό.

Έτσι, η ΕΚΤ δείχνει αποφασισμένη να επιμείνει ότι η κεντρική τράπεζα κάθε χώρας - για παράδειγμα, η Τράπεζα της Ιταλίας – θα αναλάβει τον κίνδυνο των ζημιών από τα ομόλογα της δικής της κυβέρνησης, η καθεμιά ξεχωριστά.

Αλλά ο Guntram Wolff του Bruegel, ενός think tank  με έδρα τις Βρυξέλλες, υποστηρίζει ότι αυτό θα μπορούσε να υπονομεύσει την αποτελεσματικότητα είτε της QE του (διότι η αγορά από την  ΕΚΤ θα καθιστούσε άλλους ομολογιούχους της Ιταλίας περισσότερο εκτεθειμένους σε μια χρεοκοπία) ή θα αποτύγχανε να προστατεύσει την ΕΚΤ από  απώλειες. Ακόμη χειρότερα, θα σήμαινε ότι η ευρωζώνη δεν είναι πλέον μια πραγματική νομισματική ένωση με μια ενιαία νομισματική πολιτική, στην οποία οι πράξεις των κεντρικών τραπεζών έχουν αναπόφευκτα διανεμητικές συνέπειες. Αυτό θα μπορούσε να αναβιώσει τις ανησυχίες σχετικά με τη δέσμευση της Γερμανίας για την επιβίωση του ευρώ.

Από τη στιγμή που η QE είναι πιθανό να είναι πολύ μικρή, πολύ καθυστερημένη για να εξορκίσει τον αποπληθωρισμό -  θα μπορούσε ακόμη και να κάνει τα πράγματα πολύ χειρότερα - είναι πραγματικά ο καλύτερος τρόπος για να προχωρήσει προς τα εμπρός η Ευρώπη; Πέρα από αυτά, μεγάλα και τολμηρά  προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης είχαν ανάμεικτα αποτελέσματα στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βρετανία και την Ιαπωνία. Είχαν τεχνητά διογκώσει τις τιμές των μετοχών και ομολόγων, αλλά μόλις και μετά βίας ενθάρρυναν τους καταναλωτές να δαπανήσουν ή τις επιχειρήσεις να επενδύσουν. Αναμφισβήτητα, η QE ενθαρρύνει τη χρηματοπιστωτική κερδοσκοπία σε βάρος των επιχειρηματικών επενδύσεων. Γιατί να βγουν σε  νέες επενδύσεις σε μια αδύναμη οικονομία, όταν υπάρχει εύκολο χρήμα που μπορεί να παραχθεί από χρηματοοικονομικές τεχνικές; Εκτός αυτού, οι τράπεζες «ζόμπι» δεν θα  ήθελαν να δανείσουν σε νέους δανειολήπτες.

Στη θετική πλευρά, η QE μείωσε το κόστος δανεισμού των κυβερνήσεων, πιέζοντας προς τα κάτω τα μακροπρόθεσμα επιτόκια και επειδή οι τόκοι επί των ομολόγων που αγοράστηκαν από την κεντρική τράπεζα επιστρέφουν στην κυβέρνηση.. Αν οι κυβερνήσεις χρησιμοποιήσουν αυτό το περιθώριο για δημοσιονομικά κίνητρα, η QE θα μπορούσε να ήταν πιο αποτελεσματική για την τόνωση της ανάπτυξης. Δυστυχώς, οι κανόνες της ΕΕ και το δόγμα της Γερμανίας  αποκλείει μια δημοσιονομική ώθηση στην ευρωζώνη.

Η QE μπορεί να έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο στην ανάπτυξη και τον πληθωρισμό με την αποδυνάμωση του νομίσματος, καθιστώντας τις εξαγωγές φθηνότερες και τις εισαγωγές πιο ακριβές. Στις 15 Ιανουαρίου, εν αναμονή της έναρξης της ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ, η Ελβετία εγκατέλειψε τις προσπάθειές της να περιορίσει την άνοδο του νομίσματός της έναντι του ευρώ, οδηγώντας το ελβετικό φράγκο να πετάξει στα ύψη και το ευρώ να βυθιστεί. Το  ευρώ μειώθηκε κατά 5,5% τον περασμένο μήνα, αφήνοντας το 8,2% ασθενέστερο από ό, τι πριν από ένα χρόνο - παραδόξως, δεδομένου ότι η ευρωζώνη έχει ήδη το μεγαλύτερο (σχεδόν εξ ολοκλήρου γερμανικό) πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών  στον κόσμο. Σε έναν κόσμο με μειωμένη  ζήτηση, η ανταγωνιστική υποτίμηση είναι ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος - και προσκαλεί τον προστατευτισμό.

Τελικά, ο λόγος για τον οποίο η ευρωζώνη βρίσκεται σε στασιμότητα και βυθίζεται σε αποπληθωρισμό είναι ότι πιέζεται από το υπερβολικό χρέος. Δεδομένου ότι η αμοιβαία νομισματοποίηση του χρέους από την ΕΚΤ είναι πολιτικά απαράδεκτη, η ευρωζώνη πρέπει να προχωρήσει με την αναδιάρθρωση του χρέους. Αντί να σπαταλάμε πολιτικό κεφάλαιο εξοργίζοντας τους Γερμανούς να υποστηρίξουν με μισή καρδιά την QE, οι προσπάθειες θα πρέπει να επικεντρωθούν στην ανάγκη για μια Διάσκεψη για το Χρέος για την ανακούφιση  του δημόσιου χρέους, σε συνδυασμό με την αναδιάρθρωση  των ιδιωτικών χρεών στους ισολογισμούς των «ζόμπι» τραπεζών.