Ζίγκμουντ Μπάουμαν: δεν είναι κρίση, είναι αναδιανομή πλούτου. (Συμβολή σε μια συζήτηση που είναι πάντα ανοιχτή) – Μέρος Δεύτερο

από τον Μ …

Ερ. Εννοείτε ότι η πολιτική είναι τοπική, ενώ η εξουσία παγκόσμια…

Απ. Ακριβώς. Και ο πιο αδύναμος κρίκος δεν είναι η κοινότητα, η πόλη ή οποιαδήποτε άλλη μορφή τοπικότητας, αλλά το ίδιο το κράτος, που είναι παγιδευμένο μεταξύ δύο πυρών, του έθνους από τη μια και των αγορών από την άλλη.  Και οι πρωτοβουλίες που αναφέρατε γεννιούνται στο υπο-εθνικό επίπεδο. Οι θεσμοί του εθνικού επιπέδου (κόμματα, κυβέρνηση, βουλή κλπ.) δε μπορούν  να αντεπεξέλθουν στη διπλή αυτή πίεση. 

Οι πολίτες στην προσπάθεια τους να προστατευθούν από τις επιπτώσεις αυτών των ανώνυμων δυνάμεων της αγοράς, αντιδρούν με τον παραδοσιακό τρόπο, δηλαδή οργανώνονται με γνωστούς τους, γείτονες, με όλους αυτούς με τους οποίους αντιλαμβάνονται από κοινού πως η βελτίωση του τόπου τους θα έχει θετικό αντίκτυπο σε όλους και δεν είναι ανταγωνιστικό παιχνίδι με νικητές και ηττημένους.

Γίνεται στις μέρες μας συχνά λόγος για δίκτυα… Ξέρετε, αντιμετωπίζω τον όρο αυτόν με δυσπιστία.  Τα δίκτυα έχουν να κάνουν με την επικοινωνία και η επικοινωνία περικλείει ταυτόχρονα τη δυναμική της σύνδεσης και τη δυναμική της αποσύνδεσης. Προτιμώ να μιλώ για κοινότητα, γιατί αυτός ο όρος εμπεριέχει την έννοια της δέσμευσης, κάτι που δεν ισχύει στην περίπτωση των δικτύων. 

Σήμερα, μπορεί κανείς να έχει εκατοντάδες φίλους σε ένα online δίκτυο και απλά κάποια στιγμή να σταματήσει να επικοινωνεί με κάποιους, χωρίς να χρειαστεί καν να εξηγήσει γιατί ή να ζητήσει συγγνώμη. Στις τελευταίες εκλογές στην Ελλάδα, ο ΣΥΡΙΖΑ πέτυχε ποσοστό περίπου 27% για πρώτη φορά στην ιστορία. Η δέσμευσή του είναι ότι θα σταματήσει την αποπληρωμή του χρέους και τα μέτρα λιτότητας που έχουν επιβληθεί. Από μια άποψη ήταν ευτυχής συγκυρία που η Αριστερά δε μπόρεσε να γίνει κυβέρνηση. 

Μπορώ να φανταστώ τη δυσκολία της θέσης της απέναντι σε πολιτικές που έχουν επιβληθεί, όχι από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά από τις ανώνυμες δυνάμεις της αγοράς. Όσο ισχυρή θέληση και καλή οργάνωση και να έχουν τα κόμματα, δε νομίζω ότι μπορούν να καταφέρουν κάτι αν δεν αλλάξει το σύστημα. Όπως ανέφερα, εκείνο που παρατηρείται σήμερα, είναι η αποκοπή της εξουσίας από την πολιτική. Ως εξουσία αντιλαμβάνομαι την ικανότητα να κάνει κανείς κάποια πράγματα.

Ως πολιτική αντιλαμβάνομαι την ικανότητα να αποφασίζει κανείς τι πρέπει να γίνει. Παλιότερα, το ζητούμενο ήταν να επιβάλλει κανείς τη δική του πολιτική ατζέντα. Ήταν δεδομένο ότι το κράτος θα υλοποιούσε την όποια ατζέντα. Σήμερα, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Δεν εννοώ ότι το κράτος είναι τελείως ανίσχυρο, αλλά ότι έχει περιορισμένα περιθώρια ελιγμών. Έτσι, μπορεί π.χ. να αποφασίσει ποιούς θα φορολογήσει περισσότερο, αλλά δεν έχει λόγο στα μεγάλα προβλήματα.

Όλοι οι πολιτικοί θεσμοί που δημιουργήθηκαν μεταπολεμικά, βασίζονταν στην αντίληψη ότι το κράτος είναι ικανό να διαχειριστεί την οικονομία, την άμυνα, όπως και τις πολιτισμικές νόρμες μιας κοινωνίας. Αλλά τώρα πια η ιδέα της εθνικής κυριαρχίας αποτελεί αυταπάτη, αφού δεν υπάρχει ούτε ένα έθνος που να είναι κυρίαρχο. Ακόμη και πολύ θαρραλέοι πολιτικοί, όπως ο Λούλα στη Βραζιλία, χρειάζεται να παρακολουθούν τις αντιδράσεις των αγορών όταν υιοθετούν τη μια ή την άλλη πολιτική. 

Αντίθετα, κυριαρχούν τα χρηματιστήρια που δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να παρακολουθούν τις ισοτιμίες των νομισμάτων κι όταν εντοπίσουν μια αδυναμία, να τη διογκώνουν μέχρι να πάρει διαστάσεις τεράστιου προβλήματος, μέσω των ΜΜΕ και της πληροφορικής, ώστε να οδηγήσουν σε πτώση των μετοχών και υποτιμήσεις και να δημιουργήσουν συνθήκες κερδοσκοπίας για το μεγάλο κεφάλαιο.

Ερ.  Πώς μπορεί να επέλθει η αλλαγή; Πώς είναι δυνατόν το σύστημα της αγοράς να παραμένει τόσο σταθερό σ’ ένα περιβάλλον γενικής ρευστότητας, για να χρησιμοποιήσουμε δικούς σας όρους; 

Απ.  Όπως σάς είπα, δε βλέπω κάποια αρχή ικανή να επιβάλει κάτι διαφορετικό και πιστεύω ότι για να υπάρξει θα περάσουν δεκαετίες, δεν είναι κάτι που θα εμφανιστεί μέχρι τις επόμενες εκλογές. Η μόνη ριζική λύση που βλέπω είναι να εδραιωθεί ένας τρόπος ζωής, που θα καταστήσει το υπάρχον σύστημα έκπτωτο.  

Δηλαδή, να σταματήσει το σκεπτικό τού να δανείζεται κανείς για την απόκτηση αυτοκινήτου ή σε επίπεδο κρατών, το να καταφεύγουν σε δανεισμό για να μειώσουν τους φόρους για τους πολύ πλούσιους, και να υιοθετηθεί ένας τρόπος ζωής, που θα παρέχει σε κάποιο βαθμό ασφάλεια σε όλους. Σε τέτοιο περιβάλλον οι κερδοσκόποι δεν μπορούν να κάνουν πολλά πράγματα.

Ερ. Δηλαδή ένας αντικαταναλωτικός τρόπος ζωής. 

Απ. Ακριβώς. Το μισό πρόβλημα είναι ο υπερβολικός καταναλωτισμός της σπατάλης, που κυριαρχεί. Γι’ αυτό και κανένα επίδοξο κόμμα εξουσίας δεν υπόσχεται στους ψηφοφόρους πως θα πατάξει τον καταναλωτισμό.  Δεν μιλάμε φυσικά για λιτότητα, αλλά για αλλαγή νοοτροπίας και τρόπου ζωής, με έμφαση στην ικανοποίηση των αναγκών και όχι την ικανοποίηση των καταναλωτών.  

Ο κόσμος τότε δεν θα σπαταλάει χρήματα για την απόκτηση διάφορων gadgets, όπως για παράδειγμα το να αγοράζεις καινούριο κινητό, χωρίς το παλιό να έχει βλάβη… Αυτό γίνεται γιατί οι κατασκευαστές των gadgets διασφαλίζουν ότι μόλις εισαχθεί το νέο μοντέλο μιας συσκευής τα παλιότερα θα γίνουν παρωχημένης τεχνολογίας και αυτό ακριβώς τονίζουν όταν τα διαφημίζουν.

Τέτοια τεχνάσματα χρησιμοποιούν για να παγιδεύουν τους καταναλωτές. Τα διαφημιστικά κόλπα αρχίζουν από τις διαφημίσεις στην παιδική τηλεόραση, όταν π.χ. τα νέα μοντέλα αθλητικών παπουτσιών παρουσιάζονται με τέτοιον τρόπο, που κάνει τα παιδιά να αισθάνονται πως θα γίνουν ρεζίλι στο σχολείο αν εμφανιστούν με παλιότερα.

Μ’ αυτόν τον τρόπο ασκούνται πιέσεις από παντού και απαιτείται θάρρος και αντοχή για να αντισταθεί κανείς στον καταναλωτισμό. Κάποιοι το κατορθώνουν και δημιουργούνται μικροί πυρήνες, όπως για παράδειγμα στην Ιταλία υπάρχει το κίνημα “slow food”, που έχει εξαπλωθεί σε 160 χώρες.

Ή το “Cittaslow”, που αποσκοπεί στην επιβράδυνση του ρυθμού ζωής στα αστικά κέντρα και στη διασφάλιση της ποιότητας ζωής, αντί για την ποιότητα της κατανάλωσης.

Τέτοιες πρωτοβουλίες αποτελούν «νησάκια» σε ένα αρχιπέλαγος. Από αυτό το σημείο ως τη ριζική αλλαγή νοοτροπίας είναι μακρύς ο δρόμος. Με παρηγορεί όμως η σκέψη πως κάθε πλειοψηφία στην ιστορία ξεκίνησε ως μειοψηφία κι έτσι το ίδιο μπορεί να συμβεί και με τις κινήσεις που αναφέραμε. Δεν έχω δυστυχώς άλλο όραμα να σας προσφέρω.

Ερ. Ποιος θεωρείτε ότι είναι ο ρόλος των διανοούμενων σε αυτήν την προσπάθεια;

Απ. Η διανόηση έχει γίνει κι αυτή ένα προϊόν που πωλείται και αγοράζεται και αυτό ισχύει για όλους, τόσο συντηρητικούς, όσο και προοδευτικούς.  Παλιότερα, ας πούμε στη δεκαετία του ’30, υπήρχαν διανοούμενοι με κάποιο όραμα, κομμουνιστικό ή ακόμη και φασιστικό.  Σήμερα οι διανοούμενοι με όραμα είναι πολύ λίγοι. 

Ο Μισέλ Φουκώ έχει πει ότι δεν υπάρχουν πια ολοκληρωμένοι διανοούμενοι: οι πανεπιστημιακοί στηρίζουν τα πανεπιστήμια, οι καλλιτέχνες τα θέατρα, οι γιατροί τα νοσοκομεία, η κάθε κατηγορία τα δικά της επαγγελματικά συμφέροντα. Λείπουν οι διανοούμενοι που θα στοχαστούν με πλαίσιο αναφοράς την ανθρωπότητα ολόκληρη. Αυτή η απουσία έχει να κάνει με τη σχετικοποίηση και την εμπορευματοποίηση της γνώσης; 

Οι διαδικασίες της εμπορευματοποίησης, της απορρύθμισης, του ατομισμού χαρακτηρίζουν όλες τις πλευρές της σύγχρονης κοινωνίας. Έτσι δεν υπάρχουν πια «κέντρα βάρους», σημεία συνεύρεσης, και «εργοστάσια αλληλεγγύης». Όλα είναι σκόρπια, ρευστά. Συνεργαζόμαστε στιγμιαία για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος και στη συνέχεια μεταπηδάμε σε κάτι άλλο, όταν βαρεθούμε, και όχι όταν το πρόβλημα έχει επιλυθεί. Δεν υπάρχει αγκυροβόλι.

Ερ. Αν λοιπόν, όπως περιγράφετε και στα βιβλία σας, ζούμε πια σε ένα μεταμοντέρνο, ρευστό κόσμο, μια ρευστή μετανεωτερικότητα, ποιά θα είναι η διάδοχη κατάσταση;

Απ. Χρησιμοποιώ, όπως ίσως ξέρετε, τον όρο  interregnum, που χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Τίτο Λίβιο για να περιγράψει την κατάσταση στη Ρώμη μετά το θάνατο του Ρωμύλου, που βασίλεψε για 37 χρόνια, όσο ήταν τότε ο μέσος όρος ζωής. Μετά το θάνατό του, ελάχιστοι Ρωμαίοι θυμούνταν τη Ρώμη πριν το Ρωμύλο. Οπότε επικρατούσε μια κατάσταση τραγικής αβεβαιότητας και έλλειψης προσανατολισμού, μέχρι να βρεθεί βασιλιάς.

Ο Γκράμσι δανείστηκε τον όρο και τον προσάρμοσε για να περιγράψει μια κατάσταση όπου οι παλιές πρακτικές δεν είναι πια αποτελεσματικές, ενώ νέοι τρόποι δεν έχουν ακόμα εφευρεθεί. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να προβλέψουμε ποιοί θα είναι αυτοί οι τρόποι. Ίσως σε άλλα σημεία της υδρογείου να έχουν ήδη βρεθεί και να μην το γνωρίζουμε. Αυτό το μαθαίνουμε πάντα εκ των υστέρων.

Στη διάρκεια του 20ου αιώνα, ούτε ένα από τα γεγονότα που άλλαξαν τον ρου της ιστορίας δεν είχε προβλεφθεί. Όλα αποτέλεσαν εκπλήξεις και ο κόσμος δεν μπορούσε να πιστέψει πως συνέβαιναν. Όταν μελετούσα την ιστορία του εργατικού κινήματος στη Βρετανία και έκανα έρευνα στα αρχεία της Guardian στο Μάντσεστερ, διαπίστωσα πως ούτε μια φορά μέχρι το 1870  δεν είχε γίνει αναφορά στην βιομηχανική επανάσταση, ούτε στην κοιτίδα της, το Μάντσεστερ. Ο κόσμος δεν είχε αντιληφθεί πως ζούσε τη βιομηχανική επανάσταση. Επομένως, αν τώρα ζούμε μια μετα-ρευστή επανάσταση, μόνο τα παιδιά σας θα τη συνειδητοποιήσουν.

Ερ. Αυτό είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον. 

Απ. Ο συμπατριώτης σας Κορνήλιος Καστοριάδης, όταν λόγω των ριζοσπαστικών του θέσεων ερωτήθηκε αν στόχος του ήταν να αλλάξει τον κόσμο, απάντησε «Ούτε κατά διάνοια. Ποτέ δεν πέρασε από το μυαλό μου να αλλάξω τον κόσμο. Αυτό που επιθυμώ είναι να αλλάξει η ανθρωπότητα από μόνη της, όπως έκανε τόσες φορές στο παρελθόν». Αυτή είναι οπτική αισιόδοξου ανθρώπου.

Ερ. Την προσυπογράφετε σε τελική ανάλυση;

Απ.  Δεν θα προλάβω να το δω, γιατί είναι μακροπρόθεσμο. Όμως ελπίζω ο 21ος αιώνας να είναι αφιερωμένος στην επανασύνδεση εξουσίας και πολιτικής, μέσα από συλλογική δράση και κοινούς στόχους. 

Η διάκριση μεταξύ αισιόδοξης και απαισιόδοξης στάσης κατά τη γνώμη μου είναι λογικά εσφαλμένη, αφού δεν εξαντλεί όλες τις πιθανότητες.  

Ποιος είναι ο αισιόδοξος; Όποιος πιστεύει πως ο κόσμος ως έχει εδώ και τώρα, είναι ο καλύτερος δυνατός. Ποιος είναι ο απαισιόδοξος; Αυτός που σκέφτεται πως ίσως ο αισιόδοξος να έχει δίκιο.  Υπάρχει και ο Καστοριάδης μεταξύ των δύο θέσεων, που λέει πως ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός και έλπιζε πως κάποτε θα πραγματοποιηθεί.

Όσον αφορά στο απώτερο μέλλον, η άποψή του είναι σωστή, όχι όμως όσον αφορά στο άμεσο μέλλον.  Όσο για μένα, είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος και μακροπρόθεσμα αισιόδοξος. Δεν βλέπω ριζοσπαστικές αλλαγές σύντομα, αλλά είμαι σίγουρος πως είναι στο πρόγραμμα. 

Από την εφημερίδα Η Εποχή

Τη συνέντευξη πήραν η Ντίνα Δαβάκη και ο Δημήτρης Μπούκα

_____________

Σημειώσεις

Ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν γεννήθηκε στο Πόζναν της Πολωνίας το 1925. Σε ηλικία 18 ετών κατετάγη στον Ελεύθερο Πολωνικό Στρατό και πολέμησε ενάντια στη ναζιστική κατοχή. Παρέμεινε στο στρατό και μετά τη λήξη του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, αλλά τελικά αποστρατεύτηκε εξαιτίας της αντισημιτικής εκκαθάρισης.

Ο Μπάουμαν ολοκλήρωσε μεταπτυχιακό κύκλο σπουδών στις κοινωνικές επιστήμες και το 1954 έγινε λέκτορας στη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας. Ζει από το 1968 στην Αγγλία.

Από το 1972 μέχρι το 1990 διετέλεσε καθηγητής και πρόεδρος του τμήματος Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου του Λιντς.

Σήμερα είναι ομότιμος καθηγητής κοινωνιολογίας στα Πανεπιστήμια του Λιντς και της Βαρσοβίας. Η σκέψη του Μπάουμαν έχει δεχτεί επιρροές από σημαντικούς διανοούμενους του 19ου αιώνα, όπως τον Καρλ Μαρξ και τον Μαξ Βέμπερ, αλλά και του 20ού αιώνα, όπως τον Τεοντόρ Αντόρνο, τον Κορνήλιο Καστοριάδη και τον Εμανουέλ Λεβινάς.

Σύντομο σχόλιο για τις εκλογές της Κυριακής ...

Εκλογές, λοιπόν.

Ο δεύτερος γύρος των περιφερειακών και δημοτικών εκλογών.

Ο πρώτος έστειλε τα δικά του «μηνύματα».

Τα οποία – ως συνήθως – ο καθένας τα μετέφρασε με το δικό του τρόπο.

Και – ω, του θαύματος (!) – έμειναν όλοι ευχαριστημένοι …

Και περισσότερο, βεβαίως, έχουμε τις Ευρωεκλογές.

Τις οποίες και αυτές πολλοί τις συνδέουν με ποικιλότροπα μηνύματα.

Να «γυρίσουμε σελίδα».

Να «αλλάξουμε εποχή».

Να «βάλουμε τέλος σε μια εποχή» …

Μέσα σε μια ατελείωτη υποσχεσεολογία και υψηλούς τόνους ρητορικής …

Με πάνω από 700.000 θέσεις εργασίας να έρχονται καλπάζοντας …

Με τη «μαγική» αλλαγή εικόνας από τη στιγμή που θα πρωτεύσει τούτο ή το άλλο κόμμα …

Με μια ισχυρή δόση νεο – μεσσιανικής λογικής … κάποιος σωτήρας που έλθει και ως δια μαγείας θα λύσει τα προβλήματά μας …

Με τους πολίτες, βεβαίως, να είναι παθητικοί τηλεθεατές που μπορούν απλά να πατάνε τα κουμπιά του τηλεκοντρόλ – αλλάζοντας πολιτικές επιλογές σ’ ένα ιδιότυπο μετα - πολιτικό  ζάπινγκ …

Και τις δημοσκοπήσεις που αναδεικνύουν  «νικητές» και «ηττημένους» - παρά την παταγώδη αποτυχία τους την προηγούμενη Κυριακή …

Και όλα αυτά παρά, επίσης, την απειλητική παρουσία των νεοναζιστικών και ακροδεξιών μορφωμάτων σε Ελλάδα και Ευρώπη …

Οι εκλογές, βεβαίως, μπορούν υπό προϋποθέσεις να δρομολογήσουν εξελίξεις και αλλαγές.

Αυτό, όμως, δεν μπορεί να συμβεί – και σίγουρα δεν θα έχει θετικό χαρακτήρα – με τους πολίτες και την κοινωνία παθητικούς και εφησυχασμένους …

Γιατί πέρα από τα μπαλκόνια και τις υποσχέσεις, πέρα από τη μαγική προεκλογική εικόνα …

Υπάρχουν τα προβλήματα που είναι πιεστικά και αγνοούν τις μικροπολιτικές προσεγγίσεις …

Και από τη Δευτέρα η κοινωνία και οι πολίτες καλούνται να δώσουν τις δικές τους απαντήσεις απέναντι σε μια πολιτική εξουσία που πολύ απέχει από τις ανάγκες και τις προτεραιότητές τους …

Ως  Νέος Μέτοικος – «αλλάζοντας σελίδα» και εμείς – δίνουμε φωνή σε δημοσιεύσεις και κείμενα νέων ανθρώπων ώστε να εκφράσουν τις αγωνίες και τις απόψεις τους …  

Διπλό προβάδισμα ΣΥΡΙΖΑ σε ευρωεκλογές αλλά και σε πιθανές βουλευτικές εκλογές σύμφωνα με δημοσκόπηση για την εφημερίδα «Ποντίκι»

Διπλό προβάδισμα στον ΣΥΡΙΖΑ, τόσο στην πρόθεση ψήφου των εθνικών εκλογών, όσο και των ευρωεκλογών, δίνει δημοσκόπηση που δημοσιεύει σήμερα η εφημερίδα «Το Ποντίκι».

Συγκεκριμένα, στην πρόθεση ψήφου εθνικών εκλογών ο ΣΥΡΙΖΑ προηγείται με διαφορά 1,5% της Νέας Δημοκρατίας, ενώ ένας στους τέσσερις θέλει να απέχει, δεν απαντά ή εμφανίζεται αναποφάσιστος.

Αναλυτικά τα ευρήματα της δημοσκόπησης της Pulce RC, στην ερώτηση για την πρόθεση ψήφου στις εθνικές εκλογές δίνουν στον ΣΥΡΙΖΑ ποσοστό 21% έναντι 19,5% της ΝΔ Ακολουθεί η Χ.Α. με 10%, το «Ποτάμι» με 6,5%, ΠΑΣΟΚ και ΚΚΕ με 5,5%, Ανεξάρτητοι Έλληνες με 4%, ΔΗΜΑΡ με 2%, Οικολόγοι με 1%, ενώ “Άλλο Κόμμα” ψηφίζει 5%, Λευκό/Αποχή 9% και Αναποφάσιστοι/Δεν Απαντώ 11%.

Στην τελική ευθεία για τις Ευρωεκλογές το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης εμφανίζεται, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση, με προβάδισμα 2 μονάδων. Συγκεκριμένα ο ΣΥΡΙΖΑ προηγείται στην πρόθεση ψήφου με ποσοστό 19%, έναντι 17% για τη ΝΔ.

Εντυπωσιακά είναι τα ευρήματα για το «Ποτάμι» που βρίσκεται στην τρίτη θέση των προτιμήσεων, μαζί με τη Χ.Α. αποσπώντας το 10% των ψήφων, όσων συμμετείχαν στη δημοσκόπηση. Ακολουθεί το σχήμα «Ελιά»/ΠΑΣΟΚ με 6,5%, το ΚΚΕ με 5%, οι Ανεξάρτητοι Έλληνες με 3,5% και η ΔΗΜΑΡ  με 2%.

Στην καταλληλότητα για την πρωθυπουργία, ο Αντώνης Σαμαράς έχει προβάδισμα κατά 8% έναντι του Αλέξη Τσίπρα, αλλά με κυριαρχία του... «Κανένα» με 44%.

Στην ερώτηση «Από που παίρνει ψήφους το “Ποτάμι”», με τα ποσοστά να υπολογίζονται επί των ψηφοφόρων κάθε κόμματος στις εκλογές του Ιουνίου 2012, η δημοσκόπηση δείχνει ότι οι μισοί σχεδόν ψηφοφόροι του νέου πολιτικού φορέα φαίνεται να προέρχονται από ΔΗΜΑΡ και ΠΑΣΟΚ, ενώ συλλέγουν ψηφοφόρους απ όλους τους χώρους, πλην ΚΚΕ.

Και πάλι μαζί στους δρόμους της επικοινωνίας … και όχι μόνο

Μετά από μια αποχή σχετικά μακρόχρονη …

Μετά από ένα μακρύ θερμό καλοκαίρι

Κάνοντας και μια σιωπηρή αποχή από τα πολιτικά δρώμενα αυτής της χώρας που έχουν βουλιάξει σε ένα επικίνδυνο τέλμα

Είπαμε να ξαναβρεθούμε στους δρόμους της επικοινωνίας …  και όχι μόνο.

Μπροστά μας έχουμε το πιο … καυτό φθινόπωρο και το πιο δύσκολο χειμώνα της  μεταπολεμικής πολιτικής μας ιστορίας.

Με εκατομμύρια Έλληνες  πολίτες να βιώνουν  καθημερινές τραγωδίες.

Με μια κυβέρνηση ανδρείκελο που παραπαίει και γονυπετεί μπροστά στην τρόικα.

Και λεονταρίζει απέναντι στους απεργούς και τους αγωνιζόμενους ανθρώπους.

Ήδη έγινε μια πρώτη πανελλαδική απεργία – με όχι και τόσο καλά αποτελέσματα.

Ακολουθεί όμως και η  επόμενη βδομάδα με ιδιαίτερα … χορταστικό μενού.

Με μια πληθώρα κινητοποιήσεων για την υποδοχή της επικυρίαρχου και υπερκυβερνήτη  της ευρωζώνης και της καθημαγμένης Ελλάδας.

Της Άγκελα Μέρκελ.

Την οποία σπεύδει ήδη να προϋπαντήσει ο πρωθυπουργός της  συγκυβέρνησης  εξαπολύοντας απειλές και κάνοντας επίδειξη πυγμής απέναντι στους εργαζόμενους.

Οι εξελίξεις που έρχονται θα είναι ιδιαίτερα σκληρές.

Οι προβληματισμοί για την πολιτική και κοινωνική κατάσταση επώδυνοι.

Θα τους περπατήσουμε ξανά …

Με τη σιγουριά ότι έστω και βασανιστικά θα ανοίξει ο δρόμος για ένα διαφορετικό μέλλον … 

Μετεκλογικές δημοσκοπήσεις: η αντιφατικότητα των μηνυμάτων και οι ευθύνες των πολιτικών δυνάμεων

Λοιπόν, μετά από τη διπλή εκλογική αναμέτρηση σχηματίστηκε η κυβέρνηση.

Τριμερής και αυτή τη φορά.

Με γαρνιτούρα τη Δημοκρατική Αριστερά.

Και βασικούς εταίρους, τα δικομματικά συνεταιράκια, ΝΔ και ΠΑΣΟΚ  που ευθύνονται για την κατάντια τη χώρας και την εφαρμογή των Μνημονίων.

Στην ουσία, λοιπόν, υπήρξε ένα πισωγύρισμα σε σχέση με τις εκλογές της 6^ης Μαΐου.

Και μια  επί της ουσίας ανακατασκευή του μνημονιακού καθεστώτος με τη συνδρομή του κόμματος του κ. Κουβέλη.

Βέβαια, υπήρξε το θετικό στοιχείο της εκτόξευσης του ΣΥΡΙΖΑ στο 27%, αλλά συζητήσιμο είναι αν αυτό επαρκεί στις ιδιαίτερα κρίσιμες και σκληρές  συνθήκες που αντιμετωπίζει η χώρα.

Μια κυβέρνηση, λοιπόν, που παρέπαιε από την πρώτη στιγμή.

Που παλινωδεί και οπισθοχωρεί εκποιώντας καταρχάς τις προεκλογικές της εξαγγελίες και στη συνέχεια το δημόσιο πλούτο και τα δικαιώματα των εργαζομένων.

Σε μια περίοδο που η ανεργία έχει ξεφύγει από κάθε όριο φτάνοντας στο 22,5% τον Απρίλιο του 2012 ενώ συνεχίζει να καλπάζει με αυξανόμενους ρυθμούς.

Αφού η χώρα έχασε και την ελάχιστη ευκαιρία στην τελευταία σύνοδο να συμπαραταχθεί στην τελευταία ευρωπαϊκή σύνοδο με την Ισπανία και την Ιταλία διεκδικώντας ευνοϊκότερους όρους.

Και ενώ η κυβέρνηση και ο  νέος υπουργός οικονομικών διακηρύσσει κάθε στιγμή ότι θα είμαστε «καλά παιδιά» και θα τηρήσουμε τους αβάστακτους και ιταμούς όρους των Μνημονίων και της δανειακής σύμβασης.

 Μετατρέποντας την «επαναδιαπραγμάτευση» σε «επιμήκυνση» (λες και οι όροι έχουν καμιά σημασία όταν η κυρίαρχη πολιτική παραμένει η ίδια).

 Μια κυβέρνηση που καλείται στο όνομα εφαρμογής των «συμφωνηθέντων» να βρει άμεσα πάνω από 3 δις. ευρώ και στην προοπτική 11,6 δις. και βλέπουμε.

 Και που ανακαλύπτει «ευαισθησίες» για τα ειδικά μισθολόγια των ένστολων και ψάχνει «ισοδύναμα» μέτρα – τα οποία όμως θα ρίξουν τα βάρη αυτά σε άλλες κοινωνικές ομάδες διευρύνοντας τις ανισότητες και αδικίες, προωθώντας ακόμη και την αύξηση της στρατιωτικής θητείας σε 12 μήνες (λες και αυτό το μέτρο δεν θα επιβαρύνει μεγάλα τμήματα της ελληνικής κοινωνίας και ειδικότερα τους νέους ανθρώπους).

Το αξιοπερίεργο είναι ότι η πρόσφατη δημοσκόπηση της Public Issue για τον Σκάι και την Καθημερινή δείχνει το 45% των Ελλήνων να είναι ευχαριστημένοι αρχικά από την κυβέρνηση.

Σημείο και αυτό της υποχώρησης στα κριτήρια της κοινής γνώμης, την επίδραση που άσκησαν και ασκούν οι πολιτικοί και ψυχολογικοί εκβιασμοί καθώς και τη σχετική «κούραση» από τις αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις.

 Δημοσιεύουμε τα βασικά ευρήματα της δημοσκόπησης και ορισμένα αρχικά σχόλια.

Σύμφωνα με νέο βαρόμετρο της Public Issue για την Καθημερινή το 45% των ερωτηθέντων δηλώνει πως έχει διαμορφώσει θετική εντύπωση, ενώ το 43% έχει σχηματίσει αρνητική εντύπωση.

Σε ακόμα πιο ρηχά νερά κινείται η αξιωματική αντιπολίτευση, με το 56% να έχει μία μάλλον αρνητική εντύπωση για το έως τώρα έργο του ΣΥΡΙΖΑ και μόλις το 31% να τηρεί μία μάλλον θετική εντύπωση.

 Με άλλα λόγια η ρητορική για το σχηματισμό κυβέρνησης «συνεργασίας», οι εκβιασμοί και η καλλιέργεια φόβου και όλα τα σχετικά μέσα με τη γνωστή υποστήριξη των συγκροτημάτων του τύπου και των βασικών καναλιών είχε μια πρώτη ευνοϊκή για την κυβέρνηση στάση των πολιτών.

Με μάλλον ασταθή και συγκυριακό χαρακτήρα στο βαθμό που τα προβλήματα μένουν σε εκρηκτική κατάσταση.

Ενώ βέβαια και ο ΣΥΡΙΖΑ μάλλον μέχρι στιγμής δεν «πείθει» για την αντιπολιτευτική του τακτική, όσο και για την ουσία των προτάσεών του – πληρώνοντας ως ένα βαθμό την ασάφεια και την αντιφατικότητα σε μια σειρά βασικά θέματα, όπως και ένα βαθμιαίο «γλίστρημα» στις θέσεις του.

 Αποδεικνύεται ότι και για το ΣΥΡΙΖΑ ο δρόμος προς την κατάκτηση της κυβερνητικής εξουσίας και της διαμόρφωσης μιας ολοκληρωμένης και αξιόπιστης  εναλλακτικής πρότασης είναι μακρύς και δύσκολος.

 Ανάμικτα καταγράφονται τα αισθήματα του εκλογικού σώματος και στο ερώτημα εάν η νεοεκλεγείσα κυβέρνηση μπορεί να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που ταλανίζουν τη χώρα με το 51% να εμφανίζεται απαισιόδοξο (σίγουρα/μάλλον όχι) ενώ το 47% δηλώνει αισιόδοξο (σίγουρα/μάλλον ναι) για την ικανότητα της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει τα προβλήματα.

  Εντύπωση πάντως προκαλεί το γεγονός ότι, σε σχέση με το Βαρόμετρο Μαΐου, σχεδόν όλες οι δυνάμεις της Αριστεράς, με εξαίρεση το ΠΑΣΟΚ, σημειώνουν μείωση της δημοτικότητάς τους, ενώ αντίθετα όλα τα Δεξιά κόμματα ανεβαίνουν ή παραμένουν στάσιμα.

Τη μεγαλύτερη άνοδο σε δημοτικότητα σημειώνει η Νέα Δημοκρατία (12%) ενώ αύξηση της τάξης του 8% καταγράφεται για τη Χρυσή Αυγή (!).

Το σχόλιο που έχουμε να κάνουμε για το δείκτη αυτόν είναι ότι είναι εξαιρετικά ασαφής έως και προβληματικός.

Κάνει λόγο για «δημοτικότητα» των πολιτικών δυνάμεων και όχι για την πολιτική επιρροή τους συνυπολογίζοντας έτσι για παράδειγμα στη «δημοτικότητα’ του ΣΥΡΙΖΑ και άλλων αριστερών δυνάμεων τις προτιμήσεις των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ.

Έτσι και η ΔΗΜΑΡ παρουσιάζεται να έχει δημοτικότητα  … 60!

Μια τάση που μπορούμε να συνάγουμε είναι ότι υπάρχει μια βαθμιαία συντηρητική στροφή τμημάτων της κοινής γνώμης.

  Όσο προβάλλονται συστηματικά και διευρύνονται τα θέματα που ανήκουν στην ατζέντα της politics of fear (πολιτικής του φόβου) – λαθρομετανάστευση, εγκληματικότητα σε συνθήκες οξύτατης οικονομικής κρίσης και ανεργίας χωρίς να εξηγούνται οι πραγματικές αιτίες που τα δημιουργούν - τόσο ευνοούνται τα δεξιά και ακροδεξιά κόμματα, και ειδικότερα η Χρυσή Αυγή που εμφανίζει ανοδική τάση στη δημοτικότητά της.

Η ίδια εικόνα διαμορφώνεται και στο ερώτημα καταλληλότητας των πολιτικών αρχηγών για την πρωθυπουργία, με τον κ. Σαμαρά να απολαμβάνει την υποστήριξη του 25% (αύξηση 5 μονάδων από το Βαρόμετρο Μαΐου), αφήνοντας δεύτερο τον Αλέξη Τσίπρα (18%, πτώση 4 μονάδων) και τρίτο τον κ. Βενιζέλο (10%, πτώση 6 μονάδων).

 Το θερμό ελληνικό καλοκαίρι μπορεί να «παγώσει» λίγο τις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις ή να φρενάρει τις κινητοποιήσεις των εργαζομένων και των λαϊκών στρωμάτων.

 Δεν παύει, όμως, να συσσωρεύεται μια «κρίσιμη» μάζα οργής, απόγνωσης και αδιέξοδων που μπορεί να ξεσπάσει ως και ανεξέλεγκτα  από το Σεπτέμβριο και μετά.

Μόνο που ο χαρακτήρας και η κατεύθυνση που θα πάρουν τα γεγονότα και η τροπή των πολιτικών εξελίξεων δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη και μονοσήμαντη.

Γι’ αυτό και οι ευθύνες της συνολικής Αριστεράς, ειδικότερα των δυνάμεων που τάσσονται εναντίον του Μνημονίου, είναι και μεγαλύτερη και εξαιρετικά σημαντικές τη νέα αυτή περίοδο.

Βρε … καλώς τα παιδιά! Η επάνοδος της τρόικα, η αόρατη «επαναδιαπραγμάτευση» της κυβέρνησης και οι νέες ιταμές απαιτήσεις των δανειστών.

 Για όσους είχαν αμφιβολίες, τα πράγματα ξεκαθαρίζουν με γοργό ρυθμό.

Η τρόικα είναι εδώ και θέτει νέες απαιτήσεις.

Τη στιγμή που η Λαγκάρντ ειρωνεύεται για μια ακόμη φορά την Ελλάδα, ενώ οι αξιωματούχοι των Βρυξελλών μαζί με τα αφεντικά από τη Γερμανία σπεύδουν να διακηρύξουν σε όλους τους τόνους ότι όλα όσα ισχύουν για την υπόλοιπη Ευρώπη, δεν ισχύουν για την Ελλάδα.

Η οποία έχει μετατραπεί σε κράτος – παρία και το μαύρο πρόβατο της Ευρώπης.

Και η οποία  καλείται να εφαρμόσει στο ακέραιο όλα όσα υπέγραψαν οι εθελόδουλοι πρώην και νυν κυβερνήτες της.

Έτσι, την ώρα που η νέα τριμερής συγκυβέρνηση συσκέπτεται για να διαμορφώσει το πλαίσιο των προγραμματικών της δηλώσεων και να θέσει – υποτίθεται – τις «κόκκινες γραμμές» έναντι των εκπροσώπων της τρόικα, έρχονται στο φως οι νέες απαιτήσεις των πραγματικών επικυρίαρχων της χώρας μας.

Η τρόικα απαιτεί,  λοιπόν, νέα μείωση του κατώτατου μισθού από τα 586 ευρώ (μεικτές αποδοχές) στα 450 ευρώ!!!

Λίγες ώρες πριν ξεκινήσουν οι επίσημες συζητήσεις με τους δανειστές μας, διαρροές από τα κλιμάκια της τρόικας ανοίγουν ξανά θέμα αποδοχών στον ιδιωτικό τομέα και περαιτέρω μείωση του κατώτατου μισθού.

Όπως δημοσιεύει ο σημερινός τύπος, πρόκειται για μία ακόμη επίθεση που εξαπολύεται στα εισοδήματα των μισθωτών, την ώρα που η νέα κυβέρνηση, βάσει της προγραμματικής συμφωνίας, έχει δεσμευτεί να μην υπάρξουν νέες μειώσεις μισθών.

Πώς διαμορφώνονται οι μεικτές αποδοχές μετά το νέο Μνημόνιο:

Για τον άγαμο χωρίς προϋπηρεσία στα 586,08 ευρώ από 751,39 ευρώ, με 1 τριετία στα 634,91 ευρώ από 813,99 ευρώ, με 2 τριετίες 692,63 ευρώ από 887,99 ευρώ και με 3 τριετίες στα 750,35 ευρώ από 961,99 ευρώ.

Για τον έγγαμο χωρίς προϋπηρεσία 644,70 από 826,54 ευρώ, με 1 τριετία στα 693,52 ευρώ από 889,13 ευρώ, με 2 τριετίες 751,24 ευρώ από 963,13 ευρώ και με 3 τριετίες στα 808,96 ευρώ από 1.037,13 ευρώ.

Για το νεοπροσλαμβανόμενο, ηλικίας έως 25 ετών ο πρώτος μεικτός μισθός είναι από χθες στα 510,94 ευρώ, έναντι 751,39 ευρώ, για πλήρη απασχόληση. Η πρόσληψη νέων με το συγκεκριμένο μισθό δεν έχει περιορισμούς, δηλ. μπορεί να γίνεται ακόμη κι αν προηγούνται απολύσεις ή και σε υποκατάσταση παλαιότερων (και ακριβότερων) εργαζομένων.  

 Την ίδια στιγμή – σύμφωνα με δημοσίευμα το real.gr - προκηρύχθηκε και επίσημα η θέση του «επιτρόπου» επί του οικονομικού προγράμματος της Ελλάδας. Σε επιβεβαίωση προηγούμενου δημοσιεύματος του Real.gr που έκανε λόγο για κεντρικό επόπτη και συγχώνευση των εργασιών της τρόικας και της task force, η γενική διεύθυνση οικονομικών της Κομισιόν, η κατεξοχήν γραφειοκρατική δομή που εποπτεύει το ελληνικό πρόγραμμα, περιέλαβε και επίσημα τη θέση «επικεφαλής του γραφείου Ελλάδας» στο οργανόγραμμά της.

 Αυτές τις μέρες στο εσωτερικό της Κομισιόν τρέχει η άτυπη προκήρυξη για την στελέχωση του γραφείου και την κάλυψη της θέσης του επικεφαλής, αλλά το βασικό όνομα έχει κλειδώσει. Πηγή με γνώση των συζητήσεων, μας μετέφερε ότι «το έχουν ήδη αποφασίσει». Το ίδιο το όνομα, ωστόσο, παραμένει επτασφράγιστο μυστικό.

Παράλληλα αποδεικνύεται εκ των πραγμάτων ότι ο κ. Ράιχενμπαχ έχασε την κούρσα για τη θέση, παρά την ισχυρή υποστήριξη όλων εκείνων των στελεχών της ομάδας δράσης που είχαν φοβηθεί το «καπέλωμα».

Ο ανθύπατος, όπως τον χαρακτηρίζουν οι ίδιες πηγές, κάνοντας έναν αστεϊσμό σε σχέση με τα δημοσιεύματα του ελληνικού τύπου, θα βρίσκεται θεσμικά δύο βαθμίδες πάνω από τον κ. Μορς στην ιεραρχία και θα δίνει λογαριασμό κατευθείαν στον γενικό διευθυντή της DGECFIN M. Μπούτι. Ο τελευταίος θεωρείται σήμερα ένας από τους κορυφαίους οικονομολόγους σε ευρωπαϊκό έδαφος - κεφάλαιο για την Κομισιόν - και θα επωμιστεί την πολιτική απόφαση για την συνέχεια «ελληνικών δεσμεύσεων και νέων στοιχείων που θα προκύψουν από την αναδιαπραγμάτευση».

Η έδρα του λεγόμενου ανθύπατου θα είναι στην Αθήνα και όχι στις Βρυξέλλες, καθιστώντας την παρουσία της τρόικας μόνιμη στο ελληνικό έδαφος, τα υπουργεία και το γενικό λογιστήριο του κράτους. Με αυτόν τον τρόπο οι δημοσιονομικές αποκλίσεις θα ελέγχονται ευκολότερα, οι διορθώσεις θα ζητούνται πιο άμεσα και η διαδικασία των τριμηνιαίων εκθέσεων θα γίνεται «αναίμακτα και χωρίς περιττή δημοσιότητα», όπως ασφαλώς διευκρινίζουν οι ίδιες πηγές «αν όλα πηγαίνουν καλά». Στην αντίθετη περίπτωση η Κομισιόν δε θα διστάσει να βγει και να πει την άποψή της δημόσια «όπως ακριβώς έκανε πάντα».

Θα έχουμε, λοιπόν, και … ανθύπατο.

Το σχόλιο της κυβέρνησης απέναντι στη νέα αυτή εξέλιξη ήταν το … αμίμητο: «Κάθε τεχνική βοήθεια, είναι ευπρόσδεκτη» (!).

Και έπονται και άλλα – όπως η άρον άρον ιδιωτικοποιήσεις και ξεπούλημα του δημόσιου πλούτου  … και άλλα πολλά.

 Σύντομα θα δούμε και τους πολίτες στις συνήθεις … θέσεις τους.

Στους δρόμους για τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους και την υπεράσπιση της αξιοπρέπειάς τους.

Ίσως, μας καθυστερήσει κάπως το καλοκαίρι …

Αλλά όχι για πολύ …