25 χρόνια από την πτώση του τείχους του Βερολίνου - σε τι κόσμο ζούμε σήμερα;

Συμπληρώθηκαν 25 χρόνια από την πτώση του Τείχους στο Βερολίνο.

Ενός συμβόλου της περιόδου του Ψυχρού Πολέμου.

Χρονολογία στροφή στην παγκόσμια ιστορία, το 1989, με κολοσσιαίες συνέπειες στην εξέλιξη των σύγχρονων κοινωνιών.

Σήμαινε το τέλος του συστήματος  του Υπαρκτού Σοσιαλισμού αφού σε λιγότερο από δύο χρόνια θα κατέρρεε και η άλλοτε κραταιά Σοβιετική Ένωση.

Ένας κυρίαρχος καπιταλισμός αναδύθηκε μέσα από αυτά τα γεγονότα  με το πιο επιθετικό νεοφιλελεύθερο πρόσωπό του.

Κάποιοι έσπευσαν να μιλήσουν για το «Τέλος της Ιστορίας».

Μόνο που σε πείσμα των καιρών και των ιδεολογικών εκπροσώπων του νεοφιλελεύθερου δόγματος, η Ιστορία δεν σταμάτησε εκεί …

Τα χρόνια που ακολούθησαν σημαδεύτηκαν από πολέμους στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν και αλλού.

Στο όνομα της παγκοσμιοποίησης και των προσταγμάτων της αγοράς εφαρμόζονται στο σύγχρονο κόσμο οι πιο άγριες μορφές εκμετάλλευσης, η καταβαράθρωση των εργασιακών και κοινωνικών δικαιωμάτων.

Επέστρεψε η ανθρωπότητα στο σύγχρονο Μεσαίωνα της «Νέας Τάξης Πραγμάτων».

Νέες απειλητικές δυνάμεις πρόβαλαν  - φανατικοί ισλαμιστές και τζιχαντιστές, φονταμενταλιστές κάθε λογής, νεοναζιστές – κάθε λογής φαινόμενα μισαλλοδοξίας, ρατσισμού, ακραίου δογματισμού.

Στις ίδιες τις χώρες της Δύσης – με πρώτη τις ίδιες τις ΗΠΑ, τη μητρόπολη του σύγχρονου καπιταλισμού – που τόσους πολέμους και εκστρατείες εξαπέλυσαν για την «υπεράσπιση» των ανθρώπινων δικαιωμάτων, συστηματικά παραβιάζονται και καταπατιούνται στοιχειώδη δικαιώματα.

Ενώ ένας νέος Ψυχρός Πόλεμος φαίνεται να ανατέλλει στη σύγχρονη διεθνή πραγματικότητα, μεταξύ Δύσης και Ρωσίας ή και ευρύτερα της Ανατολής.

Ο μονοπολικός κόσμος που ανέτειλε μετά το 1989 τείνει να θρυμματιστεί  σε μια πολυ - πολικότητα με ανεξέλεγκτο και επικίνδυνο τρόπο, ενώ νέες αναδυόμενες δυνάμεις διεκδικούν παγκόσμιο ή και περιφερειακό ρόλο και κυριαρχία.

25 χρόνια δεν φαίνεται να «τέλειωσαν» την Ιστορία.

Η μεταμοντέρνα αυτή διακήρυξη κατέρρευσε, όπως και το Τείχος του Βερολίνου, ο συμβολικός της αντίποδας.

 Η παγκόσμια Αριστερά, από την άλλη, οι εναλλακτικές, ριζοσπαστικές και επαναστατικές δυνάμεις και κινήσεις έχουν πολύ δρόμο ακόμη να διανύσουν μέχρι να αποκτήσουν μια ισχυρή παρουσία στην παγκόσμια σκηνή, ικανή ν’ αποτρέψουν – ή καλύτερα ν’ ανατρέψουν – τη σύγχρονη βαρβαρότητα και να ανοίξουν το δρόμο για μια νέα κοινωνία.

 Ωστόσο, δεν υπάρχει και άλλη επιλογή …

Η κρίση διπλασίασε τους… δισεκατομμυριούχους

του Μ...

Η παγκόσμια οικονομική κρίση, σίγουρα δεν έπληξε τους πλούσιους, καθώς ο αριθμός των δισεκατομμυριούχων ανά τον κόσμο υπερδιπλασιάστηκε από το 2009 μέχρι σήμερα.

Ειδικότερα, όπως αναφέρει σε έκθεσή της η βρετανική μη κυβερνητική οργάνωση Oxfam επικαλούμενη στοιχεία του Forbes, ο αριθμός των Κροίσων διεθνώς ενισχύθηκε στα 1,645 δισεκατομμύρια τον Μάρτιο του 2014 έναντι 793 που ήταν τον Μάρτιο του 2009. 

Το μέγεθος αυτό τονίζει, σύμφωνα την Oxfam, την διεύρυνση του χάσματος μεταξύ φτωχών και πλουσίων στον κόσμο. Εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας χωρίς υγειονομικό σύστημα και εκπαίδευσης, ενώ οι πάμπλουτοι εξακολουθούν να συσσωρεύουν τεράστια επίπεδα πλούτου μπορεί ποτέ να μην καταφέρουν να ξοδέψουν. 

Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, αθροιστικά η περιουσία των 85 πλουσιότερων ανθρώπων του κόσμου αυξήθηκε κατά 668 εκατ. δολάρια την ημέρα το διάστημα 2013 – 2014, που αντιστοιχεί σε μισό εκατομμύριο δολάρια το λεπτό.

Άραγε οι υπεύθυνοι ταγοί του καπιταλισμού που δημιούργησαν την κρίση, πόσους φτώχυναν, πόσους έστειλαν στο εξωτερικό, πόσους ανάγκασαν να μείνουν στους δρόμους, πόσους να φοβούνται να ονειρευτούν, πόσους να αναγκαστούν να γίνουν αυτόχειρες;;;

Και όλα αυτά προκειμένου να σώσουν την περιουσία τους, να την υπερδιπλασιάσουν και να κατηγορήσουν τον λαό ότι  επέφερε την κρίση και είναι δικό του χρέος.

Όσο ο λαός δεν αποκηρύσσει το χρέος και δεν αποποιείται των ευθυνών που του καταλογίζουνν άδικα, αυτή η καπιταλιστική τραπεζολησταρχία θα συνεχίζεται....

Έρευνα: 84% των Ελλήνων θεωρούν τεράστιο πρόβλημα το χάσμα πλουσίων - φτωχών, το 50% απορρίπτει την «ελεύθερη» αγορά

από το Μ…

Απαισιοδοξία για το μέλλον, κατακόρυφη πτώση στην υποστήριξη στο καπιταλιστικό μοντέλο της «ελεύθερης» αγοράς και έντονη ανησυχία για το (διευρυνόμενο από τις κυβερνητικές πολιτικές της εσωτερικής υποτίμησης) χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών εκφράζουν οι ερωτώμενοι από την Ελλάδα στην μεγάλη παγκόσμια έρευνα κοινής γνώμης του «Pew Research Center»

Όπως αναφέρει η έρευνα, η κοινή γνώμη των ανεπτυγμένων οικονομιών, καθώς συνεχίζεται η Μεγάλη Ύφεση (Great Recession), είναι απαισιόδοξη για τις οικονομικές προοπτικές της επόμενης γενιάς. Οι περισσότεροι ερωτώμενοι από τα πλουσιότερα κράτη θεωρούν ότι τα παιδιά στη χώρα τους θα είναι σε χειρότερη οικονομική κατάσταση από τους γονείς τους. Αντίθετα, στις περισσότερες χώρες που κατηγοριοποιούνται στις αναδυόμενες (λχ η Ρωσία, η Κίνα, η Τουρκία και η Βενεζουέλα) και αναπτυσσόμενες (λχ η Γκάνα, η Νικαράγουα και η Σενεγάλη) οικονομίες, οι ερωτηθέντες δήλωσαν περισσότερο αισιόδοξοι ότι η επόμενη γενιά θα έχει υψηλότερο βιοτικό επίπεδο. 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποτελούν τα ευρήματα για την ελληνική κοινή γνώμη η οποία στέλνει μήνυμα – κόλαφο για τις πολιτικές λιτότητας και επιρρίπτει στις μνημονιακές κυβερνήσεις την ευθύνη για τη διόγκωση των ανισοτήτων. Οι Έλληνες, σε ποσοστό 84% (μακράν το μεγαλύτερο μαζί με αυτό των κατοίκων του Λιβάνου) θεωρούν το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών «πολύ μεγάλο πρόβλημα». Υψηλά τα ποσοστά και στον υπόλοιπο ευρωπαϊκό Νότο (74% των Ισπανών και 73% των Ιταλών έχουν την ίδια άποψη) που πλήττεται βάναυσα από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές. Αναλυτικά τα ποσοστά για τις 44 χώρες** που συμπεριλαμβάνονται στην έρευνα:

Πάνω από τους μισούς Έλληνες (54%) θεωρούν τις κυβερνητικές πολιτικές καθοριστικότερη αιτία για το χάσμα πλουσίων και φτωχών. Η Ελλάδα έχει το μεγαλύτερο ποσοστό και ακολουθεί κατά πόδας η Ισπανία με 52% και η Νότια Κορέα με 46%. Για τους Έλληνες, οι μισθοί των εργαζομένων αλλά και το φορολογικό σύστημα παίζουν (σαφώς μικρότερο) ρόλο στην διόγκωση του ταξικού χάσματος (από 16%). 

Οι ερωτώμενοι από την Ελλάδα συγκαταλέγονται με ποσοστό 65% σε αυτούς που είναι περισσότερο απαισιόδοξοι για το μέλλον της επόμενης γενιάς. Στην ερώτηση αν η επόμενη γενιά θα είναι χειρότερα ή καλύτερα οικονομικά από την προηγούμενη ξεχωρίζει το υψηλό ποσοστό των Γάλλων (86%) που δεν ελπίζει σε ένα καλύτερο μέλλον για την επόμενη γενιά. Αναλυτικά οι απαντήσεις που αναδεικνύουν ως κυρίαρχη τάση της απαισιοδοξία μεταξύ των κατοίκων των ανεπτυγμένων οικονομιών, με εξαίρεση το Ισραήλ και τη Νότια Κορέα:

Πέραν της έντονης ανησυχίας για το χάσμα πλουσίων και φτωχών, ενδεικτικό του ρήγματος της νεοφιλελεύθερης ηγεμονίας είναι το πολύ υψηλό ποσοστό των ερωτηθέντων που θεωρούν ότι «η επιτυχία στη ζωή εξαρτάται από δυνάμεις έξω από τον έλεγχό μας» (δηλαδή όχι από τις ατομικές ικανότητες ή τη «σκληρή δουλειά», όπως θα διατεινόταν ένας οπαδός της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας). Στην Ελλάδα, το 62% (έναντι 37%) θεωρεί ότι είναι εξωγενείς του ατόμου οι παράγοντες που καθορίζουν την «επιτυχία στη ζωή», ποσοστό που γίνεται ακόμα μεγαλύτερο σε χώρες με μεγαλύτερες ανισότητες. 

Αξιοσημείωτο είναι και το ποσοστό των Ελλήνων που διαφωνούν με τη θέση ότι «οι περισσότεροι άνθρωποι είναι σε καλύτερη θέση στην οικονομία της ελεύθερης αγοράς, ακόμη κι αν κάποιοι είναι πλούσιοι και κάποιοι φτωχοί. Το ποσοστό των Ελλήνων που αμφισβητούν την «επιτυχία» του νεοφιλελεύθερου μοντέλου (50%) είναι ανάμεσα στα υψηλότερα μεταξύ των 44 λαών που περιλαμβάνονται στην έρευνα. Μάλιστα, Στην Ελλάδα, η «υποστήριξη στον καπιταλισμό» (support for capitalism) παρουσιάζει ένα από τα μεγαλύτερα χάσματα (της τάξης των 20 ποσοστιαίων μονάδων) ανάμεσα στους ανθρώπους μεγαλύτερων εισοδημάτων (που είναι περισσότερο υποστηρικτικοί στο σύστημα της «ελεύθερης» αγοράς) και σε αυτούς των χαμηλότερων εισοδημάτων (που απορρίπτουν το μοντέλο αυτό). Μόνο οι Ισπανοί και οι Ιάπωνες (με 51%) είναι πάνω από τους Έλληνες ενώ από τις αναπτυγμένες χώρες, η Νότια Κορέα, οι ΗΠΑ και η Γερμανία φαίνεται να διατηρούν χωρίς ιδιαίτερους κλυδωνισμούς την «πίστη» τους στην «ελεύθερη» αγορά.

Ως λύσεις για την κάλυψη του κενού μεταξύ πλουσίων και φτωχών προτείνονται στους ερωτώμενους είτε η μείωση των φόρων στους πλούσιους και τις επιχειρήσεις «για να δοθούν κίνητρα για επενδύσεις και οικονομική ανάπτυξη» είτε η αύξηση των φόρων στους πλούσιους και τις επιχειρήσεις «για να στηριχθούν προγράμματα που θα βοηθήσουν τους φτωχούς». Τα αποτελέσματα μοιάζουν κάπως αντιφατικά καθώς σε χώρες - προπύργια του αγγλοσαξονικού μοντέλου προκρίνεται από τους πολίτες η αύξηση της φορολογίας στους πλούσιους (50% στη Μεγάλη Βρετανία, 49% στις ΗΠΑ) ενώ στην Ελλάδα (50%), τη Γαλλία (61%) και την Ιταλία (68%) είναι περισσότεροι αυτοί που τάσσονται υπέρ της μείωσης στη φορολογία. Οι Γερμανοί (61%) και οι Ισπανοί (54%) προτείνουν, σε υψηλότερα ποσοστά από κάθε άλλη ανεπτυγμένη χώρα, την υψηλή φορολογία των πλουσίων ως μέσο για τη μείωση του ταξικού χάσματος. 

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το ερώτημα για την κοινωνική κινητικότητα, όπου οι Έλληνες θεωρούν την εκπαίδευση (31%) το πιο σημαντικό εφόδιο «για να πάει κάποιος μπροστά». Ακολουθούν η «σκληρή δουλειά» (21%), «οι κατάλληλες γνωριμίες» (21%), η «τύχη» (19%), η «πλούσια οικογένεια» (19%), «το να είσαι άντρας» (4%) και η «δωροδοκία» (4%). 

Ζίγκμουντ Μπάουμαν: δεν είναι κρίση, είναι αναδιανομή πλούτου. (Συμβολή σε μια συζήτηση που είναι πάντα ανοιχτή).

από τον Μ …

Ο επίτιμος καθηγητής κοινωνιολογίας Ζίγκμουντ Μπάουμαν απαντά για την κρίση, τον καταναλωτισμό, τις μορφές αντίστασης, την ανάγκη αλλαγής νοοτροπίας και το πώς βλέπει το μέλλον.

....

Ερ. Η Ελλάδα και η Νότια Ευρώπη διέρχονται μια παρατεταμένη οικονομική κρίση και δέχονται συνέχεια σκληρά μέτρα λιτότητας. Ποια είναι η γνώμη σας για αυτά που συμβαίνουν;

Απ. Τα μέτρα συνδέονται με τα δάνεια που ζητούνται. Είναι σημαντικό όμως να δει κανείς για ποιο σκοπό χρησιμοποιούνται τα δάνεια που δίνονται στην Ελλάδα. Αν χρησιμοποιούνται για ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, τότε απλά τρέφεται η ρίζα του προβλήματος και οι πολιτικές λιτότητας θα συνεχιστούν αμείωτες. Οι οικονομικές κρίσεις έχουν να κάνουν όχι με καταστροφή του πλούτου, αλλά με αναδιανομή του. 

Σε κάθε κρίση υπάρχουν πάντα κάποιοι που κερδίζουν περισσότερα χρήματα σε βάρος των άλλων. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, μετά την κρίση έχει παρατηρηθεί μια αργή ανάκαμψη, όμως το 93% του επιπλέον ΑΕΠ που δημιουργήθηκε, κατέληξε μόνο στο 1% του πληθυσμού.

Ερ. Στα βιβλία σας έχετε πολλές φορές αναφερθεί στον καταναλωτισμό της σύγχρονης, μετανεωτερικής κοινωνίας. Σε τι βαθμό υπάρχει συμβατότητα μεταξύ καταναλωτισμού και μέτρων λιτότητας; 

Απ. Μέχρι το 1970, υπήρχε μια κυρίαρχη κουλτούρα αποταμίευσης και οι άνθρωποι δεν ξόδευαν χρήματα αν δεν τα είχαν προηγουμένως κερδίσει. Μετά το 1970, και με τη συνδρομή πολιτικών όπως ο Ρέϊγκαν, η Θάτσερ και θεωρητικών όπως ο Φρίντμαν, το καπιταλιστικό σύστημα αντιλήφθηκε ότι υπήρχε παρθένο έδαφος που μπορούσε να κατακτηθεί.

Η Ρόζα Λούξεμπουργκ ήταν αυτή που είχε πει ότι ο καπιταλισμός αναζωογονείται μέσω νέων παρθένων περιοχών. Αλλά προέβλεψε λανθασμένα ότι όταν το σύστημα κατακτήσει όλα τα παρθένα εδάφη θα καταρρεύσει. Αυτό που δεν προέβλεψε ήταν ότι ο καπιταλισμός θα αποκτούσε την ικανότητα να δημιουργεί τεχνητές παρθένες περιοχές και να τις κατακτά.

Μία από αυτές είναι οι άνθρωποι που δεν έχουν χρέη. Έτσι εφευρέθηκαν οι πιστωτικές κάρτες. Διαμορφώθηκε λοιπόν μια κουλτούρα διαφορετική από αυτή της αποταμίευσης. Τώρα πλέον μπορούσε κανείς να ξοδεύει χρήματα που δεν είχε αποκτήσει. Η φάση μεγάλης οικονομικής ανάπτυξης, που διήρκεσε από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 μέχρι τις αρχές του 21ου  αιώνα, βασίστηκε σε αυτήν ακριβώς την πίεση για δανεισμό. Κι όταν κανείς χρωστούσε η αντίδραση των τραπεζών δεν ήταν όπως παλιότερα, να στείλουν τον κλητήρα, αλλά το αντίθετο: έστελναν ένα πολύ ευγενικό γράμμα, με το οποίο προσέφεραν ένα νέο δάνειο για να αποπληρωθεί το προηγούμενο χρέος!

Αυτό συνεχίστηκε για τριάντα χρόνια, μέχρι που ο Κλίντον εισήγαγε τα ενυπόθηκα δάνεια υψηλού κινδύνου, που σήμαινε ότι ακόμη και οι άνθρωποι που δεν μπορούσαν να καλύψουν τα έξοδά τους με τα έσοδα, μπορούσαν να πάρουν στεγαστικά δάνεια κλπ.Τελικά αυτή η κατάσταση έφτασε στο απροχώρητο και έτσι δημιουργήθηκε η χρηματοπιστωτική κρίση. 

Παρόλα αυτά, η καπιταλιστική οικονομία φαίνεται να αντέχει. Είχαμε, για παράδειγμα, το κίνημα “Καταλάβετε τη Wall  Street”, το οποίο έτυχε μεγάλης προσοχής από τα ΜΜΕ σε όλον τον κόσμο. Στο μόνο μέρος που δεν έγινε αισθητό ήταν στην ίδια τη Wall Street, η οποία λειτουργεί με τον ίδιο ακριβώς τρόπο! Και αυτό είναι το πρόβλημα. 

Κυριαρχεί η ιδέα, στο μυαλό της κας Μέρκελ και των άλλων πολιτικών, ότι ο μόνος τρόπος είναι να υποστηρίζονται οι τράπεζες για να μπορούν να δίνουν περισσότερα δάνεια. Αλλά αυτή είναι μια πολύ κοντόφθαλμη πολιτική, αφού αυτή η παρθένα περιοχή του καπιταλισμού έχει πια εξαντληθεί: Οποιοσδήποτε μπορούσε να χρεωθεί, έχει χρεωθεί! Ακόμα και τα εγγόνια σας είναι ήδη χρεωμένα, δεν υπάρχει αμφιβολία. Θα πληρώνουν αυτά τα τριάντα χρόνια καταναλωτικού οργίου.

Κι ενώ στην αρχή η παρθένα περιοχή των ανθρώπων που χρεώνονται απέφερε τεράστια κέρδη, βαθμιαία τα κέρδη αυτά λιγόστεψαν και τώρα είναι μηδαμινά, σύμφωνα με το νόμο της φθίνουσας απόδοσης. Αυτό που γίνεται στην Ελλάδα τώρα είναι ότι η χώρα επενδύει σε φαντάσματα, αυτό ακριβώς είναι οι τράπεζες που δίνουν δάνεια!

Ερ. Ποια είναι η διέξοδος, αν, όπως είπατε σε μια ομιλία σας, «έχει το μέλλον Αριστερά»;

Απ. Μού ζητάτε να απαντήσω ένα ερώτημα το οποίο πολύ πιο έξυπνοι άνθρωποι, όπως ο Στίγκλιτς, δυσκολεύονται να απαντήσουν. Είναι πολύ δύσκολο να βρεθούν ριζικές λύσεις. Κι εκείνο που με ανησυχεί, είναι ότι μεταξύ των πολιτικών θεσμών που έχουμε στη διάθεση μας, δεν υπάρχει ούτε ένας που να είναι σε θέση να παράσχει μακροπρόθεσμες λύσεις.

Όλες οι κυβερνήσεις υπόκεινται στους, κατά τον R.D.Laing(2),  διπλούς δεσμούς, που στην περίπτωση των κυβερνήσεων, για να χρησιμοποιήσω μια αναλογία, συνίστανται στις πιέσεις που δέχονται. Από τη μία για να επανεκλεγούν πρέπει να αφουγκράζονται τα αιτήματα του λαού, εκούσια ή ακούσια, και να υποσχεθούν την ικανοποίησή τους.  Από την άλλη, όλες οι κυβερνήσεις, δεξιές και αριστερές, αδυνατούν να τηρήσουν τις προεκλογικές τους δεσμεύσεις λόγω των χρηματιστηρίων και των τραπεζών.

Για παράδειγμα, όταν η κυρία Μέρκελ και ο κύριος Σαρκοζί συναντήθηκαν μια Παρασκευή να διαβουλευτούν για το μνημόνιο της Ελλάδας, έλαβαν και κοινοποίησαν κάποιες αποφάσεις, και έτρεμαν όλο το σαββατοκύριακο μέχρι να ανοίξουν τα χρηματιστήρια τη Δευτέρα.  Δεν ξέρω αν η άποψη του Laing είναι σωστή ή λάθος ως προς την οικογένεια, αλλά θεωρώ ότι έχω δίκιο όταν υποστηρίζω πως ισχύει στην περίπτωση των κυβερνήσεων.

Ο κόσμος ψηφίζει από απογοήτευση. Έχουμε ολοένα και πιο συχνές εναλλαγές Δεξιάς και Αριστεράς. Στα πλαίσια της ίδιας κρίσης, ο αριστερός Θαπατέρο ηττήθηκε από τον δεξιό Ραχόι στην Ισπανία, ενώ στη Γαλλία ο δεξιός Σαρκοζί αντικαταστάθηκε από τον σοσιαλιστή Ολάντ. Αυτό ακριβώς εννοώ με τον όρο  διπλοί δεσμοί. Από τη μία η πίεση του εκλογικού σώματος και από την άλλη το παγκόσμιο κεφάλαιο, χρηματιστήρια, τράπεζες, επενδυτές, που υπερβαίνουν οποιαδήποτε κυβέρνηση.

Μέχρι και οι ΗΠΑ είναι καταχρεωμένες. Φαντάζεστε να ζητήσουν οι δανειστές της αμερικανικής κυβέρνησης άμεση εξόφληση του χρέους; Η αμερικανική οικονομία θα καταρρεύσει εν ριπή οφθαλμού. Σε συνθήκες διπλών δεσμών, τόσο στην ψυχολογία όσο και στην μακροοικονομία, δεν υπάρχει επιτυχής διαφυγή. Πρέπει να αλλάξει το σύστημα εκ βάθρων και αυτό χρειάζεται χρόνο.

Ερ.  Ναι, χρειάζεται ριζική λύση. Ποιά η γνώμη σας για τα κινήματα στη Νότια Ευρώπη; Εμείς ελπίζουμε πως τα κινήματα βάσης φαίνονται να ενισχύονται ολοένα. Είναι η πρώτη φορά, που στην Ελλάδα παρατηρούνται ομοιότητες με τα μέσα της δεκαετίας του ’70, μετά την πτώση της δικτατορίας. Υπάρχει συσπείρωση των πολιτών και νομίζουμε πως είναι πολύ καλός οιωνός και ελπιδοφόρος.

Απ. Είναι η μόνη ελπίδα. Στο «Ημερολόγιο μιας κακής χρονιάς» ο Νοτιοαφρικανός συγγραφέας Κούτσι επανεξετάζει τις βασικές αρχές που διέπουν τη σκέψη μας, τα θεμέλια του στοχασμού μας, που θεωρούνται δεδομένα. Ο αρχαίος ελληνικός όρος είναι «δόξα» και υποδηλώνει τις ιδέες με βάση τις οποίες σκεπτόμαστε, που όμως δεν αμφισβητούμε (ΣτΜ «δοξασία» στα νέα ελληνικά). Μας διευκολύνουν να κατανοήσουμε τι γίνεται γύρω μας ή τουλάχιστον έτσι νομίζουμε, αλλά δεν υπόκεινται σε έλεγχο. Τις αποδεχόμαστε σιωπηρά. 

Ο Κούτσι τις θέτει σε αμφισβήτηση. Και λέει λοιπόν: «Αν θέλουμε πόλεμο, τον έχουμε. Αν επιθυμούμε ειρήνη, μπορούμε να την αποκτήσουμε. Αν αποφασίσουμε πως τα έθνη πρέπει να δρουν σε καθεστώς ανταγωνισμού και όχι φιλικής συνεργασίας, αυτό θα γίνει». Επομένως, κάθε αλλαγή είναι εφικτή. Είναι θέμα πολιτικής βούλησης. Στη θέση των ιδιωτικών επιχειρήσεων, μπορούμε να έχουμε συνεταιρισμούς.

Όταν έκανα τη διατριβή μου για υφηγεσία στο LSE, το θέμα μου ήταν η κοινωνιολογική ανάλυση του βρετανικού εργατικού κινήματος. Πώς από την παρακμή του στο τέλος του 19ου αιώνα εδραιώθηκε και απέκτησε ισχύ τον 20ο. Δεν έγινε χάρη στις τράπεζες, ούτε χρηματοδοτήθηκε από ιδρύματα.  Ενισχύθηκε όμως από το συνεταιρισμό καταναλωτών Ροτσντέιλ, που ήταν ο πρώτος συνεταιρισμός το 19ου αιώνα. 

Τα μέλη του αποφάσισαν να σταματήσουν να αγοράζουν από τα μαγαζιά, να μην πληρώνουν τους κεφαλαιούχους, αλλά να διανέμουν τα έσοδα του συνεταιρισμού στα μέλη του και στις τοπικές κοινότητες. Ο Ροτσντέιλ δεν ήταν ο μόνος, υπήρχαν κι άλλοι. Υπήρχαν τα ταμεία αλληλοβοήθειας, που με μια μικρή συνδρομή, τα μέλη σε περίπτωση δυσκολίας μπορούσαν να δανειστούν χρήματα και να μην καταφύγουν στην τράπεζα. Αυτά τα ταμεία δεν ήταν κερδοσκοπικά.

Επομένως δεν είναι αποκύημα της φαντασίας του Κούτσι, αλλά εφικτό το να γίνουν αλλαγές.  Προϋποθέτουν όμως επανάσταση στο επίπεδο της κουλτούρας και νοοτροπίας. Στην Ελλάδα της κρίσης υπάρχουν παρόμοιες πρωτοβουλίες των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, που παρακάμπτουν το μεσάζοντα και αγοράζουν από τους παραγωγούς και πωλούν σε τιμές κόστους απευθείας στους καταναλωτές.

Μόνο έτσι μπορούν να αντεπεξέλθουν οι πολίτες, των οποίων η αγοραστική δύναμη έχει μειωθεί στο μισό από τις αλλεπάλληλες περικοπές. Πρόκειται για έγκλημα… Αν τελικά η αλλαγή νοοτροπίας έχει αρχίσει, είναι μια αργή και μακροπρόθεσμη διαδικασία, που πρέπει να υπερνικήσει ισχυρότατους αντιπάλους. Έτσι όταν μιλάμε για λύσεις, το μείζον πρόβλημα δεν είναι το να βρούμε το τι είναι αναγκαίο να γίνει. Σ’ αυτό εύκολα μπορούμε να πετύχουμε σύγκλιση απόψεων. 

Το θέμα είναι το ποιος θα το κάνει. Μήπως οι αγανακτισμένοι πολίτες; Σίγουρα όχι τα πολιτικά κόμματα, οποιασδήποτε απόχρωσης. Ούτε οι κυβερνήσεις, που δεν ελέγχουν την οικονομία, οι δυνάμεις τις οποίας είναι παγκόσμιες. Τα κράτη είναι εξ ορισμού υποχρεωμένα να δρουν στα πλαίσια της επικράτειάς τους. Η οικονομία δεν ασχολείται πλέον με το τοπικό επίπεδο, τη νομοθεσία του τόπου, τις προτιμήσεις ή σύστημα αξιών των κατοίκων του. 

Μόλις διαπιστωθεί σύγκρουση, παίρνουν τα laptop, τα i-pad και i-phones και μετακομίζουν σε χώρες σαν το Μπανγκλαντές, όπου βρίσκουν απρόσκοπτη πρόσβαση σε εργατικά χέρια που κοστίζουν 2 δολάρια τη μέρα. Υπάρχει αυτό που ο Ισπανός κοινωνιολόγος Μανουέλ Καστέλς αποκαλεί «χώρο των ροών» (space of flows). Εκατομμύρια δολάρια μεταφέρονται ελεύθερα, με το πάτημα ενός πλήκτρου στον υπολογιστή.

Έτσι λοιπόν, από τη μια μεριά έχουμε την εξουσία που είναι απελευθερωμένη από τον πολιτικό έλεγχο, και από την άλλη έχουμε την πολιτική, που συνεχώς πάσχει από έλλειμμα εξουσίας, μια και η εξουσία εξατμίζεται στον χώρο των ροών.

Από την εφημερίδα Η  Εποχή

Τη συνέντευξη πήραν η Ντίνα Δαβάκη και ο Δημήτρης Μπούκας

 (η συνέχεια θα δημοσιευτεί αύριο)

_____________

Σημειώσεις

Ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν γεννήθηκε στο Πόζναν της Πολωνίας το 1925. Σε ηλικία 18 ετών κατετάγη στον Ελεύθερο Πολωνικό Στρατό και πολέμησε ενάντια στη ναζιστική κατοχή. Παρέμεινε στο στρατό και μετά τη λήξη του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, αλλά τελικά αποστρατεύτηκε εξαιτίας της αντισημιτικής εκκαθάρισης.

Ο Μπάουμαν ολοκλήρωσε μεταπτυχιακό κύκλο σπουδών στις κοινωνικές επιστήμες και το 1954 έγινε λέκτορας στη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας. Ζει από το 1968 στην Αγγλία.

Από το 1972 μέχρι το 1990 διετέλεσε καθηγητής και πρόεδρος του τμήματος Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου του Λιντς.

Σήμερα είναι ομότιμος καθηγητής κοινωνιολογίας στα Πανεπιστήμια του Λιντς και της Βαρσοβίας. Η σκέψη του Μπάουμαν έχει δεχτεί επιρροές από σημαντικούς διανοούμενους του 19ου αιώνα, όπως τον Καρλ Μαρξ και τον Μαξ Βέμπερ, αλλά και του 20ού αιώνα, όπως τον Τεοντόρ Αντόρνο, τον Κορνήλιο Καστοριάδη και τον Εμανουέλ Λεβινάς.

Ο ψυχίατρος R.D. Laing, ορίζει ως «διπλούς δεσμούς», τα διαφορετικά αντιφατικά μηνύματα στα οποία είναι εκτεθειμένα τα μέλη της οικογένειας λόγω της ταυτόχρονης επιρροής της κοινωνίας και της οικογένειας και την ανάγκη να απαντήσουν σε πολύ συχνά παράλογες προκλήσεις για να μην τιμωρηθούν.

«Το κεφάλαιο στον 21ο αιώνα» και ο αντίλογος – ένας «διάλογος» ανάμεσα στον Τομά Πικετί και στον Έντμουντ Φελπς

                                                        

Επιστροφή στο παρελθόν και αυξανόμενο χάσμα πλούσιων και φτωχών προβλέπει ο Γάλλος Τομά Πικετί στο βιβλίο του «Το κεφάλαιο στον 21ο αιώνα». Ο αντίλογος έρχεται από τον Αμερικανό νομπελίστα Έντμουντ Φελπς, ο οποίος – όπως και η πλειοψηφία των mainstream οικονομολόγων – ανήκει στο κυρίαρχο ρεύμα του νεοφιλελευθερισμού..

Το βιβλίο του Πικετί, από τα πιο ευπώλητα των τελευταίων ετών για την οικονομία, κάνει μία αναδρομή στις κοινωνικές ανισότητες από το 1800 μέχρι τις μέρες μας, για να καταλήξει στο εξής συμπέρασμα: το χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών διευρύνεται συνεχώς, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης, με αποτέλεσμα την επιστροφή στον «καπιταλισμό των κληρονομημένων περιουσιών» - έναν καπιταλισμό που κυριαρχείται από μία «αριστοκρατία του πλούτου» και δεν προσφέρει ευκαιρίες ανέλιξης για αυτοδημιούργητους, υποστηρίζει ο Πικετί.

Από την άλλη, ο  Εντμουντ Φελπς, καθηγητής στο πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης, που έχει τιμηθεί με το Νόμπελ Οικονομίας το 2006, δεν θέλει καν να χρησιμοποιήσει τον όρο «καπιταλισμός» στα συμφραζόμενα του Πικετί: «Νομίζω ότι είναι παραπλανητικό να λες ότι γενικώς ο ʻκαπιταλισμόςʼ ευθύνεται για οτιδήποτε. Είναι δεδομένο ότι σε μία δυτική κοινωνία αποδεχόμαστε την ιδιωτική ιδιοκτησία. Αν θέλετε, πείτε το ʻκαπιταλισμόʼ. Αλλά αυτό είναι το όχημα που καθορίζει τις μεμονωμένες αποφάσεις και συμπεριφορές όλων μας» λέει ο Αμερικανός οικονομολόγος στην Deutsche Welle.

«Βολικό» σχήμα, «βολική» ερμηνεία και η οποία βεβαίως δεν θίγει τους κρατούντες, τους οικονομικά κυρίαρχους, τους υπερ – πλουσίους του σύγχρονου κόσμου, «εξαλείφοντας» ως δια μαγείας τις πολλαπλές ανισότητες που γεννά και αναπαράγει συνεχώς το καπιταλιστικό σύστημα.

Οι ανισότητες της «συσσώρευσης κεφαλαίου»

O Γάλλος οικονομολόγος Τομά Πικετί

Έχοντας αναλύσει τα ιστορικά στοιχεία, ο Τομά Πικετί διατυπώνει την εξής θεωρία: σε μία οικονομία με χαμηλούς δείκτες ανάπτυξης ο ήδη συσσωρευμένος πλούτος αναπτύσσεται με ρυθμούς ταχύτερους από εκείνους των μισθολογικών αυξήσεων, με αποτέλεσμα οι ήδη ευημερούντες να αφήνουν πίσω εκείνους που επιθυμούν να δημιουργήσουν νέο πλούτο. Εκεί είναι και η ευθύνη του «καπιταλισμού» με τη σημερινή του μορφή, επιμένει ο Γάλλος οικονομολόγος. Ο αντίλογος του Φελπς: «Είναι λυπηρό να πιστεύει ο κόσμος ότι η εισοδηματική ανισότητα προσφέρει μία μοναδική ευκαιρία αναδιανομής προς όφελος των αδυνάτων. Δεν μπορείς να πάρεις το ψαλίδι και να αρχίσεις να κόβεις στην κορυφή της εισοδηματικής πυραμίδας, γιατί αν το κάνεις, αυτό θα έχει συνέπειες και για τη μεσαία τάξη, αργά ή γρήγορα».

Στη μεσαία τάξη, οπωσδήποτε, όπως για παράδειγμα σ’ αυτήν της Ελλάδας που οδηγείται σε τελειωτική εξόντωση και εξαφάνιση κάτω από τις φονικές πολιτικές των μνημονίων.

Ωστόσο ο Φελπς δεν μπορεί να αντικρούσει το γεγονός ότι οι εισοδηματικές ανισότητες έχουν αυξηθεί εις βάρος της μεσαίας τάξης τις τελευταίες δεκαετίες: «Τον 19ο αιώνα η οικονομία αναπτυσσόταν με ταχείς ρυθμούς στη Βρετανία και στις ΗΠΑ, αργότερα και στη Γερμανία και στη Γαλλία. Τα εισοδήματα αυξάνονταν με γρήγορους ρυθμούς, κάτι που δεν συνέβαινε με τον ήδη συσσωρευμένο πλούτο. Σήμερα συμβαίνει το αντίθετο. Αλλά αυτό οφείλεται στην επιβράδυνση της παραγωγικότητας».

Αναδιανομή μέσω φορολογίας ή καινοτομίας;

  Η αντίθεση δεν θα μπορούσε να είναι πιο έντονη: ο νεαρός Πικετί, φίλα προσκείμενος στο γαλλικό σοσιαλιστικό κόμμα, έχει χαρακτηριστεί «σύγχρονος Μαρξ» και «ροκ σταρ της οικονομίας», βλέπει στους αναδιανεμητικούς φόρους τη μοναδική ευκαιρία για να δημιουργηθεί νέος πλούτος και διατυπώνει μία θέση που θυμίζει τη μαρξιστική θεωρία περί «πρωτογενούς συσσώρευσης κεφαλαίου».

Αντιθέτως ο ηλικίας 80 ετών αντι-κεϊνσιανός Φελπς, ο οποίος με το ερευνητικό του έργο αμφισβήτησε την παραδοσιακή αντίληψη περί αντίστροφής σχέσης πληθωρισμού και ανεργίας, βλέπει μία και μοναδική ευκαιρία: την αύξηση της παραγωγικότητας με παράλληλη στήριξη της καινοτομίας. «Δεν μπορείτε να έχετε καλές δουλειές, αν δεν έχετε ιδιωτικές επιχειρήσεις που αναπτύσσουν καινοτομίες ή αντιδρούν σε καινοτομίες. Σήμερα όλα τα βιομηχανικά κράτη υποφέρουν από μειωμένη παραγωγικότητα. Αυτό όχι μόνο συνθλίβει τους νέους, που αρχίζουν να μισούν τις δουλειές τους, αλλά και παραλύει τη μεσαία τάξη. Δεν θα καταφέρει να πλουτίσει όμως η μεσαία τάξη, όσο η κοινωνία μας απορρίπτει εκείνους που καινοτομούν και ξεφεύγουν από τα καθιερωμένα».

 Οδηγοί ταξί σε όλη την Ευρώπη διαμαρτύρονται για τις εφαρμογές των smartphones.

Ο Φελπς παραθέτει ένα παράδειγμα: μεγάλη διάδοση γνωρίζει τελευταία στην Ευρώπη το Uber, μία εφαρμογή car sharing για smartphones, η οποία επιτρέπει στους ενδιαφερόμενους να βρίσκουν έναν οποιοδήποτε οδηγό, χωρίς άδεια ταξί, που μπορεί να τους μεταφέρει στον προορισμό τους. Η επιτυχία της εφαρμογής έχει προκαλέσει κινητοποιήσεις των επαγγελματιών οδηγών ταξί, που υποστηρίζουν ότι είναι παράνομη και ευνοεί τον αθέμιτο ανταγωνισμό. «Η ουσία του ζητήματος είναι ότι δεν χρειάζεσαι πλέον δικό σου αυτοκίνητο, γιατί πάντα μπορείς να βρεις κάποιον που οδηγεί. Γι αυτό βγαίνουν στου δρόμους οι οδηγοί ταξί. Αλλά ο κόσμος αγνοεί τα πλεονεκτήματα της νέας τεχνολογίας και στηρίζει τους οδηγούς, άρα στηρίζει και τον παραδοσιακό τρόπο παραγωγής και διάθεσης των αυτοκινήτων» υποστηρίζει ο Φελπς.

Συνηθισμένη θα λέγαμε «λογική» και προσέγγιση η οποία απομονώνει το ρόλο της τεχνολογίας και της καινοτομίας από τις οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις καθώς και από τις σχέσεις εξουσίας.

Υπερτονίζει τα όποια θετικά αποτελέσματα αγνοώντας τις ευρύτερες συνέπειες και τα τραύματα που δημιουργεί σε εργαζομένους, κοινωνικές ομάδες που πλήττονται.

Ένα είδος κοινωνικής μηχανικής και κοινωνικού δαρβινισμού όπου ευνοούνται περιορισμένες ομάδες που κατέχουν τον πλούτο και τη δυνατότητα ευκολότερης πρόσβασης στις όποιες καινοτομίες.

Ενώ «θεοποιείται» η  βελτίωση της «παραγωγικότητας» η οποία πάντα συνδέεται με τη μείωση του κόστους εργασίας. Άρα, την αποδιάρθρωση των όποιων εργασιακών και κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων.

Από την άλλη η «μοντελοποίηση» των διάφορων μορφών του σύγχρονου καπιταλισμού προσφέρει ορισμένα θεωρητικά ερμηνευτικά εργαλεία, χωρίς να μπορεί ακόμη να προχωρήσει σε μια συνθετική απεικόνιση και ερμηνεία των σύγχρονων τάσεων στην παγκόσμια οικονομία και κοινωνία, με τις πολύμορφες αντιθέσεις και συγκρούσεις.

Ωστόσο, ένα νέο επίπεδο θεωρητικής ανάλυσης είναι – μάλλον – αναγκαίο – για την ανατροπή του ενός συστήματος που γεννά τις πιο βάρβαρες μορφές κοινωνικής αδικίας, ρατσιστικής μισαλλοδοξίας, που αναπαράγει το νεοναζισμό και τέλος απειλεί τη ζωή στον ίδιο τον πλανήτη οδηγώντας στα άκρα τις περιβαλλοντικές ανισορροπίες.

Ο κύκλος της πάντοτε παρούσας διαφθοράς –Ουκρανία, Ελλάδα, Τουρκία … και ακόμη παραπέρα

Φαίνεται ότι η διαφθορά καλά κρατεί στις κυρίαρχες οικονομικές και πολιτικές ελίτ σε πολλές χώρες (για να μην πούμε στη συντριπτική πλειοψηφία).

 Είναι χαρακτηριστική στην ευρύτερη … γειτονιά μας.

Ας δούμε πχ τα γεγονότα στην Ουκρανία –

Όπου ο εξαφανισμένος πρόεδρος Γιανουκόβιτς – φιλορωσικού προσανατολισμού – επιχείρησε να στήσει τη δική του προσωπική οικογενειακή οικονομική αυτοκρατορία εκτοπίζοντας άλλους ολιγάρχες. Καθιστώντας το κράτος «οικογενειακή» μπίζνες …

 Για να ανατραπεί και να αναδειχτεί εκ νέου η Τιμοσένκο … η οποία αντιπροσωπεύει μια άλλα επιθετική και διεφθαρμένη ομάδα που αναδείχτηκε μέσα από την κατάρρευση της παλιάς Σοβιετικής Ένωσης με την οικειοποίηση μεγάλων βιομηχανιών και επιχειρήσεων.

Αποτελώντας μια αντανάκλαση των φαινομένων σε όλες τις χώρες που προέκυψαν σ’ αυτόν τον γεωπολιτικό χώρο.

Κραταιό παράδειγμα η ίδια η Ρωσία όπου οι νέοι οικονομικοί μεγιστάνες και ολιγάρχες – πολλοί πρώην μεσαία στελέχη του σοβιετικού καθεστώτος – άρπαξαν και ιδιοποιήθηκαν τον παλαιό κρατικό πλούτο και ιδιαίτερα τις μεγάλες επιχειρήσεις μεταλλουργίας, τη στρατιωτική βιομηχανία και πάνω απ’ όλα τις πλουτοπαραγωγικές πηγές σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Σε στενή σχέση με τη πανίσχυρη ρωσική μαφία.

 Και βεβαίως σε πλήρη εναγκαλισμό – σε ορισμένες περιπτώσεις αποδείχτηκε και θανάσιμος – με τη νέα πολιτική εξουσία. Έτσι οικοδομήθηκε η νέα Ρωσία που την τελευταία δεκαετία κινείται στον αστερισμό του Πούτιν.

Η Τουρκία και τα «λεφτά» στο σπίτι

Κατεβαίνοντας λίγο παρακάτω θα συναντήσουμε μια «παραδοσιακά» προσανατολισμένη στην ανατολικού τύπου διαφθορά χώρα, την Τουρκία – που παρά τοις προσπάθειες για ένα εκσυγχρονισμένο προφίλ – μάλλον καλά κρατεί τις «παραδόσεις».

 Έτσι ήλθε στο φως το νέο σκάνδαλο που εμπλέκεται ο Ερντογάν και το άμεσο οικογενειακό του περιβάλλον.

  Στην κασέτα, λοιπόν, που δόθηκε στη δημοσιότητα τις τελευταίες ημέρες ακούγεται η φωνή του τούρκου πρωθυπουργού να λέει στο γιό του, Μπιλάλ, να διώξει τα «λεφτά από το σπίτι» - μιλώντας για ένα ποσό πάνω από 30 εκατομμύρια ευρώ (!).

 Η συνομιλία φέρεται να έχει γίνει στις 17 Δεκεμβρίου και ο τούρκος πρωθυπουργός το μόνο που είπε είναι ότι αποτελεί προϊόν μοντάζ – χωρίς να αμφισβητήσει την πιστότητα των φωνών που ακούγονται.

 Φαίνεται ότι στη γειτονική χώρα οι πολιτικοί ηγέτες κρατούν κάποιες «οικονομίες» στο σπίτι τους για μια … ώρα ανάγκης.

Η ελληνική «πρωτοπορία»

 Φυσικά αυτά μπορεί να ακούγονται μάλλον απλές υποθέσεις σε σχέση με όσα συμβαίνουν στη χώρα μας.

Η οποία εδώ και καιρό βρίσκεται στην «πρωτοπορία» της παγκόσμιας κατάταξης στα φαινόμενα διαφθοράς.

Συζητάμε, λοιπόν, τον τελευταίο καιρό για τα σκάνδαλα στις ΜΚΟ – που, βεβαίως, καμία σχέση δεν έχουν με το περιβάλλον του τέως πρωθυπουργού, του Γιωργάκη Παπανδρέου (!).

Που ήρθαν στο φως λίγο μετά το σκάνδαλο στο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο και με τα θαλασσοδάνεια …

Που ήρθαν στην επικαιρότητα λίγο μετά από μια «ολίγη» από τα σκάνδαλα που συνδέονται με τους στρατιωτικούς εξοπλισμούς …

Που ακολούθησαν τα σκάνδαλα …

Αλήθεια ποια απ’ όλα;

Εκείνων των δομημένων ομολόγων;

Του Βατοπεδίου;

Του Χρηματιστηρίου;

Ή εκείνο το καθημερινό και διαρκές σκάνδαλο και έγκλημα της καταλήστευσης του ελληνικού λαού μέσα από το δόλια μεθοδευμένο καθεστώς του μνημονίου;

Εκείνο που πρέπει να αναγνωρίσουμε, όμως, στην ελληνική άρχουσα οικονομική και πολιτική ολιγαρχία είναι ότι έχει την ικανότητα - παρά την οσμή των σκανδάλων και τη λαϊκή δυσαρέσκεια – να αναπαράγεται και να διατηρείται – μέχρι στιγμής – στην εξουσία.

Σε σημείο που μας κάνει να έχουμε την υπόνοια ότι η ανάδυση πολλών από αυτά τα σκάνδαλα και η εντεινόμενη σκανδαλολογία στα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης εξυπηρετούν την ανάγκη σταθεροποίησης του συστήματος και της εκτόνωσης των πιέσεων που έρχονται από την αγανάκτηση λόγω της οικονομικής και κοινωνικής και οικονομικής κρίσης και της ολοφάνερης αποτυχίας του πολιτικού συστήματος.  

Και αυτοί που μας κάνουν το δάκτυλο;

Αυτοί που μας καταγγέλλουν σαν «υπανάπτυχτους» και «διεφθαρμένους», ποιοι είναι;

Οι δανειστές – τοκογλύφοι, οι οικονομικοί δολοφόνοι του ΔΝΤ, της Παγκόσμιας Τράπεζας και άλλων τέτοιων οργανισμών με «αξιοπρόσεκτο» οικονομικό και κοινωνικό έργο;

Ή μήπως αυτή η ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η Κομισιόν, που έχουν μετατραπεί σε άντρο των πιο φανατικών νεοφιλελεύθερων πολιτικών με εκπροσώπους  - όργανα των μεγάλων συμφερόντων;

 Ή  μήπως οι «φίλοι» μας Γερμανοί που εκπροσωπούν την πιο αδιάλλακτη άποψη περί «δημοσιονομικής πειθαρχίας» και υποτίθεται – ακούμε και αυτές τις ανοησίες από ορισμένα θεωρητικά παπαγαλάκια και εδώ στην Ελλάδα – εκφράζουν τις άκαμπτες αρχές της «προτεσταντικής ηθικής»;

Φαίνεται ότι δεν είναι οι δικές του εταιρείες, οι δικές τους τράπεζες που ενέχονται σε σωρεία σκανδάλων, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσμο.

Δεν είναι οι διάφορες Siemens, Forrestal κα που έχουν ήδη καταδικαστεί τόσο στη Γερμανία, αλλά και στις ΗΠΑ, τη Βρετανία και αλλού με εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια ή ευρώ για διάφορες υποθέσεις διαφθοράς;

Μάλλον, η διαφθορά φαίνεται να είναι εγγεγραμμένη στο συστημικό κώδικα  του καπιταλισμού – που τη γεννά, αλλά δυστυχώς, μέχρι στιγμής αναγεννιέται και μέσα από αυτήν.

Και που εξυπηρετεί πάντοτε – αλλά ειδικότερα σε περιόδους κρίσης – την ακόμη μεγαλύτερη ιδιοποίηση του πλούτου, τη διεύρυνση της εκμετάλλευσης των αδύναμων κοινωνικών ομάδων και την εκρηκτική διεύρυνση των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων.

Αλλά γι’ αυτά θα επανέλθουμε.  

Αριστερή ηγεσία: μια συνέντευξη με την ηγέτιδα του Die Linke, Katja Kipping που αναφέρει και τις θέσεις του κόμματος για την κρίση στην Ελλάδα

  Αναδημοσιεύουμε σήμερα τη συνέντευξη που δόθηκε από την Katja Kipping, ηγέτη του αριστερού γερμανικού κόμματος Die Linke, που δόθηκε στην  Emma Dowling από το βρετανικό εναλλακτικό περιοδικό,  Red Pepper, σχετικά με την ευρωπαϊκή κρίση και την κατεύθυνση που θέλει να ακολουθήσει  το κόμμα.

 Εντάσσεται και αυτή η δημοσίευσή μας στα πλαίσια της θεωρητικής και πολιτικής αναζήτησης για τη φύση της σημερινής κρίσης και τον προβληματισμό το σχετικό με την έξοδο από αυτήν.

Η συνέντευξη παρουσιάζει ορισμένα ενδιαφέροντα σημεία για το πώς αντιμετωπίζεται η κρίση στη Γερμανία, ειδικότερα το ελληνικό πρόβλημα, από τη σκοπιά της Αριστεράς.

 Παρουσιάζει ενδιαφέρον και για το προβληματισμό σχετικά με τη θέση και το ρόλο της Αριστεράς στη σύγχρονη συγκυρία.

 Φυσικά επιδέχεται κριτική και διαφορετικές εκτιμήσεις και προσεγγίσεις.

Σ’ αυτό άλλωστε θέλουμε και να συμβάλλουμε.

    Με 76 έδρες στις 622 που διαθέτει το γερμανικό  κοινοβούλιο,  το κόμμα Die Linke είναι το τέταρτο μεγαλύτερο  της Γερμανίας. Ιδρύθηκε το 2007 ύστερα από  μια συγχώνευση μεταξύ του Κόμματος του Δημοκρατικού Σοσιαλισμού (PDS) και της Εκλογικής Εναλλακτικής Συνεργασίας για την  Εργασία και την Κοινωνική Δικαιοσύνη (WASG). Τα μέλη του PDS προέρχονταν κυρίως  από την Ανατολική Γερμανία και πολλοί ήταν επίσης μέλη του Σοσιαλιστικού Κόμματος Ενότητας, του πρώην κυβερνώντος κόμματος της Ανατολικής Γερμανίας. Η WASG κατά κύριο λόγο  προέρχονταν από τη Δυτική Γερμανία και αποτελούνταν από συνδικαλιστές και ακτιβιστές κοινωνικών κινημάτων, καθώς και  σοσιαλδημοκράτες που είχαν εγκαταλείψει το γερμανικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα. Από την ίδρυσή του, το Die Linke έχει αγωνιστεί για μια σειρά θεμάτων  κοινωνικής δικαιοσύνης και για μεγαλύτερη ρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών, ενώ επίσης κρατά έντονη κριτική στάση απέναντι στην ανάπτυξη της γερμανικής στρατιωτικής παρουσίας στο εξωτερικό. Τα μέλη του έχουν υποστηρίξει κινητοποιήσεις, όπως οι διαμαρτυρίες ενάντια στη σύνοδο κορυφής των G8 το 2007 και, πιο πρόσφατα, τις κινητοποιήσεις και καταλήψεις  Blockupy. Οι δύο νέοι ηγέτες είναι ο πρώην συνδικαλιστής  Bernd Riexinger και η  Katja Kipping, η οποία είναι γνωστή ότι στέκεται  κοντά στα κοινωνικά κινήματα, ενώ έχει τοποθετηθεί υπέρ  μιας ανανέωσης στο εσωτερικό του κόμματος που θα έχει ως στόχο, μεταξύ άλλων, να καλύψει τα τυχόν εναπομείναντα κενά μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Γερμανίας. 

  Emma Dowling Συγχαρητήρια, Katja, για την εκλογή σας ως συμπρόεδρος του Die Linke. Σε πρόσφατες ομιλίες και συνεντεύξεις, έχετε προτείνει ένα «άλμα προς το μέλλον» για το κόμμα. Τι σημαίνει αυτό συγκεκριμένα; ​​

Katja Kipping  Υπάρχουν δύο κατευθύνσεις. Ο  συμπρόεδρος μου και εγώ έχουμε  ξεκινήσει μια «επίθεση  διαλόγου» στο Die Linke. Έχουμε δημιουργήσει μια ιστοσελίδα που ονομάζεται “Gehen wir Fragen” και πραγματοποιήσαμε μια καλοκαιρινή περιοδεία σε όλη τη Γερμανία για να μιλήσουμε με τους ανθρώπους άμεσα. Πέρα από αυτές τις εσωτερικές πρωτοβουλίες, έχουμε σχέδια για συμμετοχή  ευρύτερου κοινού  σε συζήτηση πάνω σε τρία βασικά θέματα - την κρίση, την επισφάλεια και τις δημόσιες υπηρεσίες Σε αντίθεση την Ελλάδα, η κρίση στη Γερμανία εκδηλώνεται ως ένα είδος υφέρπουσας επισφάλειας στον τρόπο ζωής μας και στην εργασία, και υπάρχουν κοινά σημεία μεταξύ των διαφόρων τμημάτων της κοινωνίας. Οι πολίτες βιώνουν όλο και περισσότερο άγχος: ο εργαζόμενος στις υπηρεσίες, ο αυτοαπασχολούμενος στον φορητό υπολογιστή του, ο άνεργος ο οποίος πιέζεται διότι πρέπει να πάει στο γραφείο ανεργίας και να υποβληθεί σε όλα τα είδη των πιέσεων και ταπεινώσεων. Βλέπουμε μια ισχυρή σχέση εδώ με την κρίση, επειδή η Γερμανία παρουσιάζει ένα τεράστιο εμπορικό πλεόνασμα που βασίζεται στους χαμηλούς μισθούς. Το πρόβλημα του «φρένου χρέους» [ η νέα μετά την κρίση νομοθεσία στη Γερμανία επιδιώκει τον περιορισμό των επιπέδων  του διαρθρωτικού ελλείμματος]  επιδεινώνεται περαιτέρω από το γεγονός ότι οι ιδιωτικοποιήσεις προωθούνται ενώ τα δημόσια οικονομικά παρουσιάζουν υστέρηση. Για μας, οι ιδιωτικοποιήσεις αποτελούν κλοπή των δημόσιων αγαθών. Θέλουμε να αποτραπούν οι περαιτέρω ιδιωτικοποιήσεις και αγωνιζόμαστε σε τοπικό επίπεδο για την επανακοινωνικοποίηση, για παράδειγμα των ιδιωτικών δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας. 

ΕΔ Πόσο έχει  ο νεοφιλελευθερισμός  «καταβροχθίσει» το γερμανικό κοινωνικό μοντέλο; Στο μέτρο που αυτό ήταν πάντα ένα λειτουργικό μοντέλο, σε ποιο βαθμό και με ποιους τρόπους έχει αυτό καταστραφεί από το νεοφιλελευθερισμό; 

ΚΚ Χάρη στα συνδικάτα στη Γερμανία, η διαπραγμάτευση για μειωμένες ώρες εργασίας κατέστησε δυνατό να περιοριστεί η μαζική ανεργία. Ωστόσο, είναι επίσης αλήθεια ότι ο νεοφιλελευθερισμός έχει μειώσει τη δύναμη των συνδικάτων. Θα ήθελα, επίσης, να τονίσω ότι αποτελεί κρίσιμο στοιχείο η αυξανόμενη ανισότητα που εν μέρει έχει να κάνει με τις συνεχείς αυξήσεις στους μισθούς και τα μπόνους των διευθυντικών στελεχών. Συχνά, αυτοί οι μισθοί αποφασίζονται στις συνεδριάσεις, με την παρουσία των συνδικάτων. Υποστηρίζω ότι οι εκπρόσωποι των συνδικάτων  πρέπει να κρατούν πιο δυναμική  στάση στη διεκδίκηση ότι σε κάθε εταιρεία ο υψηλότερος μισθός δεν θα πρέπει να είναι ανώτερος  20 φορές από το χαμηλότερο μισθό. Αν ένας μάνατζερ θέλει να κερδίσει ένα εκατομμύριο, τότε θα πρέπει να εξασφαλίσει ότι  εργάτης καθαριότητας να κερδίζει € 50.000. 

ΕΔ Πώς θα μπορούσε αυτό να εφαρμοστεί;

 ΚΚ Λοιπόν, από τη μία πλευρά υπάρχουν τα συνδικάτα. Από την άλλη πλευρά, χρειαζόμαστε πίεση από τις κινητοποιήσεις στους δρόμους. Ήμουν πολύ χαρούμενη  για τις Blockupy διαμαρτυρίες στη Φρανκφούρτη φέτος την άνοιξη. Στη Γερμανία το κίνημα Occupy δεν είναι ακόμη τόσο ισχυρό, αλλά υπάρχει μια «εύθραυστη» διαμαρτυρία που συνεχώς αναπτύσσεται. Επίσης, υπάρχει ανάγκη για ένα ισχυρό αριστερό κόμμα. Αυτό είναι που προσπαθούμε να επιτύχουμε και εμείς ετοιμαζόμαστε να σημειώσουμε καλά αποτελέσματα στις εκλογές, όχι μόνο για το κόμμα, αλλά για να μετασχηματίσουμε τις σχέσεις εξουσίας στη Γερμανία. 

ΕΔ Πώς νομίζετε ότι μπορείτε να πάρετε τις ευθύνες της εξουσίας χωρίς ωστόσο να επαναλάβετε την εμπειρία, την πιο πρόσφατη, των Πρασίνων, ή ιστορικά, των περισσότερων σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων;

ΚΚ Συγκεκριμένα στο γερμανικό πλαίσιο μπορεί να υπάρξει μια πραγματική αλλαγή στη γερμανική πολιτική μόνο με τη συμμετοχή του Die Linke. Αν λέμε ότι απαιτείται οικολογική αλλαγή, τότε αυτό επιβάλλει την επικέντρωση σε οικολογικές και κοινωνικές συνιστώσες. Απαιτεί, επίσης, μια κριτική του καπιταλισμού, που σημαίνει σε πρακτικό επίπεδο, την ανεξαρτησία από εταιρείες. Αυτή είναι μια θέση που δεν την έχει το SPD ή οι Πράσινοι, αλλά είναι θεμελιώδης για το Die Linke. Δεύτερον, νομίζω ότι μια αριστερή κυβέρνηση πρέπει να προστατεύσει τον εαυτό της από την ταύτιση  πάρα πολύ έντονα με τους συμβιβασμούς που πρέπει να γίνουν. Φυσικά οποιαδήποτε συμμετοχή στην κυβέρνηση απαιτεί να κάνουμε συμβιβασμούς, δεν μπορεί κανείς να ακολουθήσει το δικό της πολιτικό πρόγραμμα 100%. Νομίζω όμως ότι μια σταθερή εστία ανάδρασης που θα βασίζεται σε διανοούμενους με κριτική σκέψη και στα ανεξάρτητα κοινωνικά κινήματα είναι απαραίτητη. Ένα από τα προβλήματα του συνασπισμού SPD-Πρασίνων ήταν ότι ένα μεγάλο μέρος του περιβαλλοντικού κινήματος υπέφερε από ισχυρά συναισθήματα  πίστης και «νομιμοφροσύνης προς  τους Πράσινους και ως εκ τούτου ήταν δύσκολο να δράσει. Αυτό πρέπει να αλλάξει. Είμαι ένας από τους συνιδρυτές του Ινστιτούτου Solidarische Moderne (βλ. http://tinyurl.com/solidarische), γιατί πιστεύουμε ότι η αλλαγή της κυβέρνησης θα πρέπει να είναι καλά προετοιμασμένη. Δεν αρκεί απλώς μια αντικατάσταση υπουργών.  Πρέπει να κατακτηθεί η  ηγεμονία και αυτό  απαιτεί και τους κατάλληλους ανθρώπους που θα συνοδεύσουν αυτή την αλλαγή στην ηγεμονία - δηλαδή  τους οργανικά διανοουμένους, για να αναφέρω το Γκράμσι. 

ΕΔ Η σχέση μεταξύ των πολιτικών κομμάτων και των κοινωνικών κινημάτων δεν είναι πάντα εύκολη. Έχετε ενεργό ρόλο και η ίδια  στα κοινωνικά κινήματα. Τι είδους σχέση έχετε προβλέψει μεταξύ του κόμματος και των κοινωνικών κινημάτων; 

ΚΚ.  Ένα από τα πρώτα που ο  Bernd Riexinger και εγώ έχουμε  πραγματοποιήσει είναι η δημιουργία ενός συμβουλίου κινημάτων. Αυτό αποτελείται από ανθρώπους που εκπροσωπούν το πλήρες πολιτικό φάσμα της αριστεράς, των συνδικάτων από την ριζοσπαστική αριστερά. Δεν έχουμε ακόμη προσκαλέσει τον Τύπο, διότι θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα χώρο για εσωτερικό διάλογο, τόσο για τις τρέχουσες δυνατότητες για κινητοποίηση όσο και για τα θέματα που το Die Linke θα πρέπει να επικεντρωθεί. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι πολλοί από τους εκπροσώπους των κινημάτων, δήλωσαν ότι ενώ πίστευαν ότι οι  κοινωνικές διαμαρτυρίες ήταν σημαντικές, πίστευαν επιπλέον στην ανάγκη για ένα πραγματικά ισχυρό αριστερό κόμμα στο κοινοβούλιο και ήθελαν να υποστηρίξουν  μια επιτυχή προεκλογική εκστρατεία. 

  Όταν το Die Linke εισήλθε στην Bundestag, δημιούργησε ένα σημείο επαφής για τα κοινωνικά κινήματα,  όπου θα μπορεί να υπάρξει συνεχής συνεργασία και ανάλυση σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ των κινημάτων και των μελών του κοινοβουλίου, καθώς και το κόμμα γενικότερα. Και αυτό είναι απαραίτητο, ιδίως επειδή σε πολλές κινήσεις συμβαίνει και υπάρχουν πάντα πολλές μετατοπίσεις και αλλαγές. Αυτό που δεν πρέπει να συμβεί είναι η κυριαρχία ή η υπονόμευση των κοινωνικών κινημάτων από το κόμμα. Αλλά εξίσου προβληματική θα ήταν μια κατάσταση κατά την οποία τα κινήματα θα σκέπτονταν, καλά, το κόμμα έχει χρήματα και μπορεί να παρέχει υπηρεσίες για το κίνημα. Συνεργασία σημαίνει, επίσης, ότι υπάρχει αμοιβαία δέσμευση. Αυτό σημαίνει σύγκρουση και συζήτηση για τις  πολιτικές επιλογές. Άλλο  μοντέλο συνεργασίας είναι το Open Office. Το πιο γνωστό και επιτυχημένο από αυτά είναι η linXXnet στη Λειψία. 

 ΕΔ. Υπάρχει, λοιπόν, ένας καταμερισμός της εργασίας μεταξύ κινημάτων  και του κόμματος εκεί; 

ΚΚ. Το κόμμα δεν είναι ούτε ο γραμματέας ούτε το αφεντικό του κινήματος. Υπάρχουν ορισμένες διαφορές μεταξύ του κόμματος και των  κινημάτων. Τα κινήματα είναι πολύ πιο «κυκλικά». Θα αυξηθεί και θα πέσουν, θα έχουν επιτυχή κινητοποιήσεις, αλλά και θα μειώνονται αν δεν διαθέτουν συνεχή ισχυρή οργάνωση. Αντίθετα, το κόμμα είναι πιο δυσκίνητο. Μόλις τεθεί σε κίνηση βεβαίως, κινείται, αλλά όχι πολύ γρήγορα. Μία άλλη διαφορά είναι, φυσικά, ότι τα κόμματα έχουν άμεση πρόσβαση στο κοινοβούλιο, που σημαίνει ότι το κόμμα μπορεί να βοηθήσει τα αιτήματα ώστε να αρθρωθούν σε συγκεκριμένες νομοθετικές προτάσεις και ρυθμίσεις. Τα κόμματα έχουν μια πολύ ισχυρότερη συλλογική μνήμη και  παραδόσεις και είναι επίσης ευρύτερα όσον αφορά τους στόχους τους. 

ΕΔ  Το κίνημα Occupy, για παράδειγμα, προώθησε την ανάπτυξη ενός εντελώς διαφορετικού είδους της πολιτικής διαδικασίας, ενός διαφορετικού είδους  δημοκρατίας από την κοινοβουλευτική δημοκρατία. Αυτό το στοιχείο υπήρχε επίσης στο κίνημα της εναλλακτικής παγκοσμιοποίησης - μια εναλλακτική  δηλαδή δημοκρατική πρακτική. Πώς αυτό σχετίζεται  με την πολιτική αντιπροσώπευσης του κόμματος; 

ΚΚ.  Ένα ιδιαίτερο πλεονέκτημα των κοινωνικών κινημάτων είναι ότι αποτελούν  ένα είδος εργαστηρίου για νέες μορφές και νέες μεθόδους. Τα κόμματα  δεν μπορούν να τις ακολουθήσουν  ακριβώς. Για παράδειγμα, το κόμμα δεν θα μπορούσε ποτέ να αποκτήσει  την συναινετική  πρακτική λήψης αποφάσεων (consensus decision-making practice) που έχει  το κίνημα ATTAC. Αυτό δεν θα επέτρεπε να κυβερνήσει με οποιοδήποτε αποτελεσματικό τρόπο. Ορισμένες πρακτικές μπορούν να υιοθετηθούν όμως. Για παράδειγμα, έχουμε υιοθετήσει την πρακτική «murmur rounds» που χρησιμοποιείται από την ATTAC. Κατά τη διάρκεια συζητήσεων καθώς και μετά, οι άνθρωποι μπορούν να μιλήσουν ο ένας στον άλλο, ή μπορούν  να αφήσουν την μεγαλύτερη ομάδα και να εμβαθύνει τη συζήτηση με κάποιον, και στη συνέχεια να επανέλθει στη μεγαλύτερη συνάντηση. Έχω βιώσει αυτή την πρακτική  ως πολύ θετική κίνηση. Τη  χρησιμοποιήσαμε  σε μια εθνική διάσκεψη των γυναικών. Ή [είναι] το μοντέλο οργάνωσης των συνδικάτων. Αυτά είναι πράγματα που προσπαθούμε να χρησιμοποιήσουμε στην προεκλογική εκστρατεία μας. 

ED Πώς θα φτάσετε τους ανθρώπους που δεν είναι ήδη οργανωμένοι ή πολιτικοποιημένοι;

ΚΚ  - Εδώ και μερικά χρόνια έχουμε γίνει μάρτυρες αυξανόμενων μορφών αντίστασης, όπως το κίνημα  Blockupy ή στη Δρέσδη όπου οι άνθρωποι σταμάτησαν τους Ναζί. Αυτό που έχουμε δει είναι ότι πολλοί νέοι άνθρωποι έρχονται σε αυτά τα γεγονότα,  συμμετέχουν, αλλά στη συνέχεια δεν παραμένουν ούτε στα κινήματα, ούτε στο κόμμα. Και σ’ αυτό το σημείο το διαδίκτυο αποτελεί τόσο μια κατάρα όσο και ευλογία. Πριν έπρεπε να ανήκει κανείς σε μια πολιτική οργάνωση, προκειμένου να ανακαλύψει τι συνέβαινε. Σήμερα, το μόνο που χρειάζεται να κάνει είναι να ελέγξει το Διαδίκτυο. 

  Η ερώτησή σας ήταν πώς θα φθάσουμε σε αυτούς τους ανθρώπους που δεν συμμετέχουν στην πολιτική. Λοιπόν, αυτό είναι ακριβώς το ερώτημα που μας απασχολεί. Ένας τρόπος είναι να συνδέσουμε το τι συμβαίνει στον κόσμο, με τις καθημερινές εμπειρίες των ανθρώπων. Έτσι, όταν μιλάμε για την κρίση, δεν μπορούμε να μιλάμε μόνο για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ή τα οικονομικά ελλείμματα.  Προσπαθούμε  επιπλέον να δείξουμε τη σύνδεση  με τις καθημερινές εμπειρίες των ανθρώπων. Ένα δεύτερο σημείο είναι λίγο πιο προκλητικό δεδομένου ότι χρειαζόμαστε ένα ορισμένο βαθμό αριστερού λαϊκισμού, μια αίσθηση του «εμείς εδώ κάτω» εναντίον των «εκείνων εκεί πάνω». Πρέπει να δώσουμε στην κρίση ένα πρόσωπο, και αυτό σημαίνει ότι όχι μόνο τη διαμαρτυρία εναντίον της κ. Μέρκελ, αλλά και την καταγγελία των οίκων αξιολόγησης που αποφασίζουν για την τύχη ολόκληρων χωρών. Οι οίκοι αξιολόγησης δεν έχουν καμία δημοκρατική νομιμότητα, δεν έχουν εκλεγεί από κανέναν. 

ΕΔ Μήπως το Die Linke  επιπλέον πρέπει να αντιμετωπίσει την ιστορική κληρονομιά του; 

ΚΚ Μία κατηγορία που γίνεται είναι ότι δεν έχουμε ασχοληθεί με το παρελθόν μας, με τον κρατικό σοσιαλισμό. Νομίζω ότι αυτό είναι μια ψεύτικη κατηγορία. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ασχολούμαστε με τη δημοσίευση ενός περιοδικού που ονομάζεται «Άνοιξη της Πράγας» [Prager Frühling]. Νομίζω ότι υπάρχει μια σημαντική παράδοση που το Die Linke πρέπει να συνδεθεί, δηλαδή την παράδοση του σοσιαλισμού με ανθρώπινο πρόσωπο - ενός δημοκρατικού σοσιαλισμού. Και φυσικά είναι πολύ σαφές ότι σήμερα μιλάμε για δημοκρατικό σοσιαλισμό. Δεν σημαίνει επιστροφή στη ΛΔΓ. Αντίθετα, θέλουμε να μάθουμε από τα λάθη της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας, γεγονός που σημαίνει να απαλλαγούμε από όλες τις μυστικές υπηρεσίες. 

ΕΔ Κάποιοι μπορεί να πουν ότι το Κόμμα των Πειρατών σας αντικαθιστά ως κόμμα διαμαρτυρίας. Ποια είναι η σχέση σας μαζί τους; 

ΚΚ. Είχα μια συνάντηση με τον ηγέτη του Κόμματος Πειρατών και μπορώ να πω ότι δεν έχει ακόμη αποφασίσει εάν πρόκειται να είναι ένα αριστερό κόμμα ή όχι. Είναι ένα σύγχρονο κόμμα με smartphones, αλλά χωρίς καθόλου γυναίκες; Θέλω να πω, ότι δεν είναι φεμινιστές. Αν παρακολουθήσουμε το είδος των δηλώσεων που ο ηγέτης τους έχει πει πχ για τους φόρους - δηλαδή ένα πάγιο ίσο φόρο για όλους - αυτό είναι απλά άδικο. Πιστεύει, επίσης, ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό είναι νόμιμες. Είναι υπέρ του «φρένου στο χρέος».  Όλα αυτά ακούγονται σε μένα ότι η ψήφος στους Πειρατές υποστηρίζει  τελικά τις απόψεις για τη FDP (ελεύθερη φιλελεύθερη αγορά). Νομίζω ότι αυτό είναι πραγματικά άδικο, ιδίως επειδή υπάρχουν πολλοί άνθρωποι στους κύκλους του Κόμματος των Πειρατών, που θεωρούν τους εαυτούς τους ότι αποτελούν μια αριστερή τάση. Αλλά προφανώς ένα μεγάλο μέρος από την ηγεσία τους αποφάσισε για μια διαφορετική πορεία δράσης. Το Κόμμα των Πειρατών δηλώνει ότι είναι υπερήφανο γιατί είναι απαλλαγμένο από κάθε ιδεολογία, αλλά νομίζω ότι αυτό είναι η πιο ιδεολογική από οποιαδήποτε άλλη  θέση, γιατί στην  ουσία στηρίζει την υπάρχουσα κυρίαρχη ιδεολογία. 

ΕΔ Ποιες είναι οι προκλήσεις για τη συμμετοχή του Die Linke στην κυβέρνηση; 

ΚΚ   Πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι αν είναι να υπάρξει μια σαφής αλλαγή στην κυβέρνηση μακριά από την πορεία του CDU / FDP, τότε δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί αυτή η αλλαγή χωρίς το SPD. Αυτό είναι καθαρά μαθηματικά. Ο Bernd Riexinger και εγώ έχουμε μια ιδιαίτερη δυναμική απάντηση σε αυτή την ερώτηση - είμαστε διατεθειμένοι να το κάνουμε αυτό κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις. Θέλουμε την επιβολή φόρου για τα υψηλότερα εισοδήματα, που θα μπορούσε να εγγυηθεί ότι το μηνιαίο εισόδημα δεν θα  είναι χαμηλότερο των € 1.000, και ότι θα υπάρξει ένα βασικό εισόδημα. Πιστεύουμε ότι το SPD θα πρέπει να πάρει θέση πριν από τις επόμενες εκλογές. Δεν μπορεί να παριστάνει το αριστερό πριν από τις εκλογές, μόνο για να γίνει δεξιό μετά. Για μερικούς σοσιαλδημοκράτες, όπως  ο τωρινός ηγέτη του SPD, Φρανκ-Βάλτερ Σταϊμάγιερ, φαίνεται ότι είναι όλα γίνονται μόνο για την κατάκτηση της εξουσίας. Ξέρω ότι υπάρχουν και άλλοι σοσιαλδημοκράτες που θέλουν πραγματικά την αλλαγή και θα υποστηρίξουν ένα φόρο στον πλούτο. Αλλά πρέπει ακόμα να πείσουν την ηγεσία τους και αυτό είναι κάτι που το SPD θα πρέπει να λύσει. Εμείς δεν θα σταθούμε εμπόδιο στο δρόμο της αλλαγής της κυβέρνησης. Ποιοι είναι οι κίνδυνοι; Ένα σημείο διαφωνίας είναι φυσικά το θέμα της εξωτερικής πολιτικής. Σε γενικές γραμμές, σαν Die Linke, δεν μπορούμε να φανταστούμε συμφωνία για στρατιωτικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό. Ένα άλλο σημείο διαφωνίας είναι οι κυρώσεις γύρω από  την Hartz IV [ τις «μεταρρυθμίσεις» του συστήματος πρόνοιας  που περιορίζουν τους ανθρώπους που μπορούν να λάβουν πλήρες επίδομα ανεργίας]. Δεν μπορώ να φανταστώ συμφωνία για παροχές  που θα βρίσκονται κάτω από το  ελάχιστο όριο. Επί του παρόντος, το SPD δεν είναι έτοιμο για να απαλλαγούμε από αυτές τα μέτρα. Αυτά είναι πραγματικά προβλήματα. 

ΕΔ Έχετε πει κατ ' επανάληψη ότι σας απασχολεί η κατάσταση στην Ελλάδα. Τι μπορούν και πρέπει να κάνουν τα κοινωνικά κινήματα και το Die Linke στη Γερμανία; 

ΚΚ  Πρώτα απ 'όλα, για την κατάσταση στην Ελλάδα. Πρέπει να τονίσουμε επανειλημμένα ότι υπάρχει μια κοινωνική καταστροφή που εξελίσσεται εκεί. Μια έγκυος γυναίκα πρέπει να πληρώσει € 1.000, προκειμένου να έχουν το μωρό της σε ένα νοσοκομείο.  Μητέρες παραδίδουν τα παιδιά τους σε φιλανθρωπικές οργανώσεις, επειδή δεν μπορούν πλέον να τα θρέψουν. Η έκταση του φαινομένου των αστέγων - όλα αυτά είναι πολύ ανησυχητικά.  Πρέπει επίσης  να αντιμετωπίσουμε τις απίστευτα ρατσιστικές αφηγήσεις  εδώ στη Γερμανία, δηλαδή ότι οι Έλληνες έχουν ζήσει πέρα από τις δυνατότητές τους. Πρέπει να πούμε όχι. Στην  πραγματικότητα, οι Γερμανοί εργαζόμενοι έχουν ζήσει κάτω από τις δυνατότητές τους, γιατί είναι ακριβώς οι ανισορροπίες  στο εξωτερικό εμπόριο που επιδείνωσαν την κρίση. Πρέπει επίσης να τονίσω ότι δεν προσφέρει βοήθεια σε κανέναν, ούτε στους  Έλληνες ούτε στο ευρώ, αν η Ελλάδα βγει έξω από το ευρώ. Η Sahra Wagenknecht, αρμόδια εκπρόσωπος του Die Linke για τα οικονομικά θέματα,  έχει επισημάνει ότι αν η Ελλάδα βγει από το ευρώ, τότε για τη Γερμανία αυτό ένα έλλειμμα € 80 δισεκατομμυρίων. Έτσι, ακόμη και αν ήθελε κανείς να πάρει μια τέτοια εγωιστική άποψη, δεν έχει κανένα νόημα. Και τι θα πρέπει να κάνει το κόμμα; Νομίζω ότι το κόμμα πρέπει να παρέχει μια αντίθετη αφήγηση σχετικά με τα αίτια της κρίσης και να μιλήσει για την άνιση κατανομή του πλούτου, τις εμπορικές ανισορροπίες και την έλλειψη ρύθμισης των χρηματοπιστωτικών αγορών. Το έργο των κοινωνικών κινημάτων, καθώς και το έργο του ευρωπαϊκού κόμματος, είναι να αγωνιστεί για τη ρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών και έναν φόρο στον πλούτο. Δεν ήταν οι Έλληνες εργαζόμενοι που προκάλεσαν την κρίση, ήταν οι κερδοσκόποι. Το έλλειμμα του κράτους εξερράγη υπό το φως της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008. Κι  αυτό οφείλουμε να το τονίσουμε. 

ΕΔ ​​ Ποια είναι η αλληλεπίδρασή σας με άλλα αριστερά κόμματα στην Ευρώπη;

ΚΚ.  Λοιπόν, ιδρύσαμε το Κόμμα Ευρωπαϊκής της  Αριστεράς με την πρόθεση να στηρίξουμε ο ένας τον άλλο στις αντίστοιχες προεκλογικές εκστρατείες μας. Για παράδειγμα, ο αριστερός ιταλός πολιτικός και πρόεδρος της Απουλίας, Nichi Vendola, βρέθηκε στο Βερολίνο και μίλησε σε μια εκδήλωση όπου ο πρώην πρόεδρος του Die Linke, Oskar Lafontaine, μίλησε επίσης. Εξέφρασαν την αμοιβαία αλληλεγγύη. Επίσης, καλέστηκε ο Αλέξης Τσίπρας, ηγέτης του ΣΥΡΙΖΑ,  να μιλήσει για την κατάσταση στην Ελλάδα και έχουν οργανωθεί κοινές δράσεις, όπως μια πανευρωπαϊκή συλλογή υπογραφών για μια δημόσια τράπεζα. Το τρίτο ζήτημα  είναι ότι μπορούμε να αξιοποιούμε τις καλές ιδέες του άλλου. Για παράδειγμα, η πρόταση του υποψηφίου της Αριστεράς για τις γαλλικές προεδρικές εκλογές, Mélenchon,  για  επιβολή φόρου στο μέγιστο εισόδημα.  Αυτοί είναι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να ενισχύσουμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο τις αριστερές προτάσεις και διεκδικήσεις. 

ΕΔ Τι νομίζετε ότι μπορούμε να μάθουμε από την εμπειρία του ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα; 

ΚΚ.  Δεν νομίζω ότι μπορούμε να μετατρέψουμε μια εξαιρετική εμπειρία απ’  ευθείας σε άλλα μέρη Ευρώπη. Υπάρχουν ίσως δύο πράγματα, όμως, να πω. Από την αρχή, σε αντίθεση με το Κομμουνιστικό Κόμμα, ο ΣΥΡΙΖΑ πήρε μια φιλοευρωπαϊκή γραμμή. Δήλωνε  ότι ήθελε να μείνει στην ΕΕ όσο και στη ζώνη του ευρώ. Πέτυχε καλά εκλογικά αποτελέσματα με αυτό. Δεύτερον, είπαν ότι δεν ήταν εξ ολοκλήρου ενάντια στην προοπτική συμμετοχής σε κυβέρνηση, αλλά ότι είχαν συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις γι’ αυτό. Νομίζω ότι είναι ένα καλό μείγμα - να γίνει σαφές ότι δεν θέλουν να είναι κατ 'ανάγκην στην κυβέρνηση, αλλά ότι θα ήταν πρόθυμοι να το πράξουν εάν οι ιδιαίτερες συνθήκες πληρούνται. Παράλληλα, πήραν μια φιλοευρωπαϊκή γραμμή και έδειξαν ότι είναι δυνατόν να κινητοποιηθούν σε μια δύσκολη κατάσταση.

 ΕΔ Πώς βλέπετε το Ηνωμένο Βασίλειο σε σχέση με την κρίση της ευρωζώνης; 

ΚΚ Ναι, καλά, ο Κάμερον! Οι επίσημες πολιτικές  του Ηνωμένου Βασιλείου δεν κάνουν τίποτε περισσότερα από ό, τι  να ωθούν αργά τα πράγματα προς τα κάτω, όπως και η εφαρμογή ενός φόρου επί των νομισματικών συναλλαγών. Έτσι, το Ηνωμένο Βασίλειο  δεν παίζει κανένα αξιέπαινο ρόλο στην τρέχουσα κρίση. 

ED Έτσι, τώρα είστε ο συν - επικεφαλής του Die Linke. Πώς φθάσατε σε αυτή τη θέση;

ΚΚ  Λοιπόν, εγώ δεν το σχεδίασα. Η πολιτική ήταν πάντα μέρος της ζωής μου. Η πολιτική είναι πάντα μέρος  μια καλής ζωής. Επίσης, είμαι ένα άτομο μαχητής, δουλεύω συλλογικά μαζί με άλλους ανθρώπους. Ποτέ δεν είχε ένα μέντορα. Όταν άρχισα την προεκλογική εκστρατεία μου, το έκανα μαζί με μια ομάδα ανθρώπων που δήλωσαν ότι ήθελαν να αλλάξουν το κόμμα, προκειμένου να αλλάξει την κοινωνία. Αυτή είναι η αντίληψη μου για την πολιτική και για το τι σημαίνει να είναι αδέσμευτη. 

Η Emma Dowling είναι λέκτορας κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Middlesex και έχει δραστηριοποιηθεί στα κινήματα για παγκόσμια  δικαιοσύνη για πολλά χρόνια. Η συνέντευξη έλαβε χώρα τον Αύγουστο στο Βερολίνο.