Κι όμως, υπάρχουν άνθρωποι που τολμούν να αγωνιστούν ενάντια στους οικονομικούς γίγαντες: Νιγηριανοί αγρότες εναντίον Shell

Σήμερα ξεκινάει στο δικαστήριο της Χάγης η κύρια ακροαματική διαδικασία κατά της πολυεθνικής εταιρείας Shell, στην υπόθεση της πετρελαϊκής ρύπανσης του Δέλτα του Νίγηρα.

Για το πρόβλημα είχαμε αναφερθεί διεξοδικά σε παλαιότερο δημοσίευμα του Νέου Μέτοικου.

Η αλιεία και η γεωργία ήταν κάποτε η βασική πηγή εσόδων των κατοίκων της περιοχής. Σήμερα τα πάντα έχουν μολυνθεί από το πετρέλαιο. Οι κηλίδες πετρελαίου έχουν εξαπλωθεί στα ποτάμια, τις λίμνες, τα δάση αλλά και στο πολύτιμο πόσιμο νερό.

Ο Φράιντεϊ Άλφρεντ Ακπάν, κάτοικος του χωριού Άικοτ Άντα Ούντο είδε τα ιχθυοτροφεία του να καταστρέφονται: «Η διαρροή πετρελαίου προκάλεσε τον θάνατο των ψαριών, με αποτέλεσμα σήμερα να δυσκολεύομαι να επιβιώσω και να σπουδάσω τα παιδιά μου».

Ο Ακπάν είναι ένας από τους τέσσερις νιγηριανούς αγρότες, οι οποίοι μαζί με τον Γκέρτ Ρίτσεμα, μέλος της ολλανδικής μη κυβερνητικής οργάνωσης «Millieudefensie», ασκούν αγωγή κατά της πετρελαιοβιομηχανίας. Ο Ρίτσεμα υποστηρίζει ότι οι πολυεθνικές λειτουργούν με δύο μέτρα και δύο σταθμά: «Στην Ευρώπη δεν νοείται μια βιομηχανία να μολύνει κτήματα αγροτών με πετρέλαιο και μετά μάλιστα να μην το απομακρύνει κιόλας». Σε χώρες όμως, όπως η Νιγηρία, τέτοιες πράξεις συχνά μένουν ατιμώρητες.

Ο ΟΗΕ για τη δράση της Shell στη Νιγηρία

Το 2011 τα Ηνωμένα Έθνη παρουσίασαν σε μια έρευνα την τεράστια ζημιά που έχουν προκαλέσει τα 50 χρόνια δράσης της πετρελαιοβιομηχανίας. Με μεγάλη προσοχή έγιναν μελέτες σε όλη την περιοχή της φυλής των Ογκόνι, που υποφέρει ιδιαίτερα από τις συχνές διαρροές πετρελαίου. Τα αποτελέσματα των ερευνών ήταν τρομακτικά. Η αποκατάσταση θα κόστιζε περίπου ένα δισεκ. δολάρια και θα διαρκούσε περίπου 30 χρόνια.

Προς το παρόν οι ενάγοντες ζητούν νέους αγωγούς πετρελαίου για να σταματήσει η διαρροή του πετρέλαιο, ολοκληρωμένο σύστημα καθαρισμού του εδάφους και των υπόγειων υδάτων και αποζημίωση για τους αγρότες και ψαράδες που έχασαν τις δουλειές τους.

Δρόμος για νομολογιακό προηγούμενο;

Δικαστικές υποθέσεις που αφορούν πράξεις ευρωπαϊκών πολυεθνικών Ομίλων που δραστηριοποιούνται σε χώρες εκτός ΕΕ σπάνια φτάνουν στα ευρωπαϊκά δικαστήρια. «Υπάρχουν πολλά εμπόδια.», εξηγεί η Λίσμπετ Ένεκινγκ, ερευνήτρια του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης. Η υπόθεση της Shell ήταν μέρος του διδακτορικού της. Εκτός από τα μεγάλα δικαστικά έξοδα, πρόβλημα αποτελεί επίσης και η πρόσβαση σε αποδεικτικό υλικό.

Η Shell αρχικά προσπάθησε να αποφύγει τη δίκη στην Ολλανδία και να διευθετήσει το θέμα σε νιγηριανό δικαστήριο. Όμως οι δικαστές της Χάγης δεν δέχτηκαν το επιχείρημα της αποκλειστικής ευθύνης της νιγηριανής θυγατρικής εταιρείας, το οποίο επικαλέστηκε η μητρική εταιρεία της.

Πάντως αν οι αγρότες δικαιωθούν, η υπόθεση μπορεί να αποτελέσει νομολογιακό προηγούμενο. Η Shell, φοβούμενη τη ζημιά που θα μπορούσε να προκληθεί στην εικόνα της εταιρείας, δηλώνει στην νιγηριανή ιστοσελίδα της αναφορικά με την έκθεση των Ηνωμένων Εθνών: «Συμμεριζόμαστε την ανησυχία για τη διαρροή του πετρελαίου».

Αν ορισμένοι αγρότες από τη Νιγηρία τολμούν να τα βάλουν με τον οικονομικό κολοσσό που ονομάζεται Shell, ένας λαός στην Ευρώπη – με την προϋπόθεση ότι είναι ενωμένος και πολιτικά συνειδητοποιημένος – γιατί δεν μπορεί να αποτινάξει τα δεσμά του Μνημονίου και των δανειστών;

Η «νέα παγκοσμιοποίηση»: η παγκοσμιοποίηση των κινημάτων αντίστασης

 Μπορεί να ζούμε σ ‘ έναν κόσμο με κραυγαλέες ανισορροπίες, βαθιά άδικο και απάνθρωπο.

Μπορεί να ζούμε στην εποχή της δικτατορίας των αγορών, μιας νέας άγριας μορφής επιθετικού καπιταλισμού,  όπου οι χρηματοπιστωτικές αγορές επιτίθενται σε χώρες, σε νομίσματα – όπως  στο ευρώ, κερδοσκοπούν και αδιαφορούν για το κοινό συμφέρον, υποθηκεύουν το μέλλον ολόκληρων λαών.

 Μπορεί να ζούμε στην εποχή της χρεοκοπίας της πολιτικής, όπου οι πολιτικές ηγεσίες έχουν μετατραπεί σε ανδρείκελα των αγορών.

Οι οποίες επιβάλλουν πλέον και τους εκλεχτούς τους στη διακυβέρνηση των κρατών – με πρόσφατα, κι όχι τελευταία, παραδείγματα την Ελλάδα και την Ιταλία.

 Τι κι αν οι νέοι αυτοί α-πολιτικοί ηγέτες τυχαίνει να είναι πρώην στελέχη της Goldman Sachs, της σκανδαλο-τράπεζας … τόσο το καλύτερο!

Από την άλλη, όμως, αναβλύζει η ελπίδα που έρχεται μέσα από το ξεσηκωμό των λαών και της νεολαίας.

Νέα κινήματα αντίστασης, χειραφέτησης και απελευθέρωσης έρχονται να προστεθούν δίπλα στα «παραδοσιακά».

Έτσι, λοιπόν, αν την «αραβική άνοιξη» ακολούθησε ένας «ευρωπαϊκός χειμώνας» με τις πιο σκληρές και βάρβαρες πολιτικές λιτότητας σε βάρος των ευρωπαϊκών λαών, με την αρχή να γίνεται με τον ελληνικό λαό και να ακολουθούν και οι άλλοι με διαφορά φάσης.

 Είχαμε, όμως, και την έκρηξη των λαϊκών κινητοποιήσεων, των κινημάτων των «Αγανακτισμένων» σε όλη την Ευρώπη, του κινήματος “Occupy Wall Street” το οποίο έχει επεκταθεί στο Λονδίνο, τη Ζυρίχη και σε άλλες πόλεις του κόσμου. Του κινήματος των φοιτητών, των μαθητών και των νέων  στην Αγγλία, τη Γαλλία, την Ισπανία και αλλού.

Και φυσικά τις κινητοποιήσεις στην Ελλάδα που συνεχίζονται και θα συνεχίζονται για πολύ ακόμη …

Ταυτόχρονα ένας νέος γύρος κινητοποιήσεων αναπτύσσεται στις αραβικές χώρες. Νέες μάζες κατέκλυσαν την πλατεία Ταχρίρ στο Κάιρο …

Οι δυνάμεις κυριαρχίας αλλά και καταστροφής θέλουν να «στριμώξουν» τους λαούς στο ασφυκτικό πλαίσιο των εγωιστικών τους συμφερόντων, σε συνθήκες μιας νέας  δουλείας.

 Απέναντι, λοιπόν, στην παγκοσμιοποίηση των αγορών αντιτάσσεται με όλο και μεγαλύτερη δύναμη και πάθος η «παγκοσμιοποίηση»  των κινημάτων αντίστασης και απαίτησης για έναν πιο δίκαιο κόσμο, για τη χειραφέτηση και την κοινωνική απελευθέρωση.

Μπορεί οι λύσεις στο πολιτικό επίπεδο να μην είναι άμεσα ορατές.

Μπορεί να μην έχουν ενοποιηθεί όλες αυτές οι κινήσεις. Μπορεί να μην έχουν κοινό ή ξεκάθαρο ακριβώς προσανατολισμό.

Από τη διαλεκτική, όμως, αλληλεπίδραση των νέων κινημάτων με τις πολιτικές δυνάμεις της Αριστεράς, τις ριζοσπαστικές και εναλλακτικές δυνάμεις της κοινωνίας και της πολιτικής, μπορεί να προκύψει μια νέα δυναμική ανατροπής των κυρίαρχων οικονομικών και πολιτικών σχέσεων εκμετάλλευσης και κυριαρχίας.

 Ίσως, σήμερα συντελείται η «πρωταρχική συσσώρευση» για την ανάπτυξη και τη δημιουργία των κινημάτων και ρευμάτων που θα οδηγήσουν σε μια αναδιάταξη των κοινωνιών του 21^ου αιώνα.

Μια  «πρωταρχική συσσώρευση» σε ένα νέο «κεφάλαιο» αγώνων, συγκρούσεων, διεκδικήσεων, αναζητήσεων στο πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο, αλλά και στο πολιτισμικό και ιδεολογικό επίπεδο, η οποία υπό προϋποθέσεις μπορεί να οδηγήσει σε ένα διαφορετικό κόσμο.

Δεν γνωρίζουμε αν αυτή θα είναι η πορεία των πραγμάτων.

Αν αναπτυχθεί και επικρατήσει αυτή η δυναμική.

Σίγουρα, όμως, ζούμε μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορική περίοδο, όπου οι πολίτες του κόσμου αρχίζουν να παίρνουν την ιστορία στα δικά τους χέρια και όχι να την αφήνουν έρμαιο στα αρπαχτικά των αγορών.

Και αυτή τη διαδρομή αξίζει να την ερευνήσει κανείς …